Χριστίνα Αργυροπούλου

Ελληνες λογοτέχνες
Η Χριστίνα Αργυροπούλου γεννήθηκε στο Σκούρα Πατρών και είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών.
Είναι διδάκτωρ φιλολογίας του Πανεπιστημίου ULB των Βρυξελλών, σχολική σύμβουλος φιλολόγων και σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
Έχει υπηρετήσει ως φιλόλογος σε γυμνάσια και λύκεια της Ελλάδας και του εξωτερικού, ενώ έχει διδάξει επίσης σε ΑΕΙ τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό.

Η γλώσσα στην ποίηση του Έκτορα Κακναβάτου – Χριστίνα Αργυροπούλου

Η γραμματική, οι λειτουργίες της ποιητικής γλώσσας και κειμενογλωσσολογική ανάλυση μερικών ποιημάτων
Η ποιητική γλώσσα αποτελεί ένα πεδίο μελέτης σημαντικό και ενδιαφέρον τόσο για την αισθητική της λειτουργία όσο και για τις δυνατότητές της. Η συγγραφέας μελέτησε τη γλώσσα και τις λειτουργίες της, το “τι”, το “πώς” και το “γιατί” στην ποίηση του Ε. Κακναβάτου, υπερρεαλιστή ποιητή, και συγκρότησε μια “Ποιητική Γραμματική”.
Στην αρχή παρουσιάζει το σουρεαλιστικό κίνημα στη Γαλλία, την Ευρώπη και αλλού, τον ελληνικό υπερρεαλισμό, τα εργοβιογραφικά στοιχεία του ποιητή, με συνοπτική παρουσίαση της υπερρεαλιστικής ποίησης και γραφής του. Μέσα απ’ αυτή την υφολογική μελέτη αποκαλύπτεται ότι η ποίηση είναι το μέγιστο άθλημα της γλώσσας.
Ακολουθεί το γλωσσολογικό μέρος, όπου η συγγραφέας καταγράφει και ερμηνεύει τα ευρήματά της σε τρεις κατευθύνσεις: στο γλωσσικό περιβάλλον και τη σημασία, στον ήχο και στον εσωτερικό ρυθμό, στο ύφος και το αισθητικό αποτέλεσμα. Αντικείμενο μελέτης έγινε η “Ορθογραφία” (νόρμα, απόκλιση, γραφολογία, στίξη, τονισμός κ.ά.), η “Φωνητική” και η “Φωνολογία” (πάθη φωνηέντων και συμφώνων, συμφωνικά συμπλέγματα, γλωσσικά δάνεια κ.ά.) και η “Μορφολογία” (όλα τα λεγόμενα μέρη του λόγου, οι μορφές της γλώσσας, τα επίπεδα λόγου κ.ά.). Ακολούθησε η “Σύνταξη” (συντακτικές δομές, λαϊκή και λόγια σύνταξη) και το “Λεξιλόγιο” (επιστημονική και άλλη ορολογία, ονοματολογία, χρωματολογία, νεολογισμοί, δάνειες λέξεις, ποικιλίες-πολυτυπίες, παραγωγή, σύνθεση, λέξεις-άπαξ, λέξεις-λήμματα κ.ά.). Στο κεφάλαιο της “Σημειολογίας”, η συγγραφέας μελετά τον ρόλο του οπτικού/γραφηματικού στοιχείου, τη στίξη, τα διακειμενικά και παρακειμενικά στοιχεία και προβαίνει σε αναλύσεις ποιημάτων. Αποκαλύπτεται ότι η ποιητική γλώσσα έχει τη δική της “ιστορία” και εκφράζει την ιστορία των ανθρώπων, πέρα από την ατομικότητα και τη συμβατικότητα του χρόνου, ως αισθητική λειτουργία. Αντικείμενο μελέτης αποτέλεσε και η χωροθέτηση των στίχων, καθώς η αρμονία της εξωτερικής κατασκευής έχει άμεση σχέση με την ποιότητα της εσωτερικής οργάνωσης ως διαπλοκή ποσοτική και ποιοτική. Στο κεφάλαιο της “Υφολογίας”, απασχόλησε τη συγγραφέα η λεξιλογική επιλογή, η ποικιλία, η απόκλιση, οι απρόσμενοι λεξιλογικοί συνδυασμοί, η στίξη, οι υπερρεαλιστικές εικόνες, η λειτουργία του χρόνου κ.ά. Και στη συνέχεια καταδεικνύει με αναλύσεις ποιημάτων ότι το ύφος δε συγκροτείται μόνο από τις επιλογές των γλωσσικών στοιχείων, αλλά και από τις τεχνικές οργάνωσης και από το αισθητικό αποτέλεσμα που δημιουργείται. Τέλος, η συγγραφέας μελέτησε μέσα από στατιστικά δεδομένα την “εξελικτική πορεία της γλώσσας αυτής της ποίησης και το χαρακτηρισμό της” με βάση την κατανομή του ουσιαστικού, του επιθέτου, του ρήματος, του επιρρήματος και της αντωνυμίας και αναδείχθηκε ότι, ενώ κύριοι φορείς νοήματος και σύνταξης είναι “το ουσιαστικό και το ρήμα”, όπως στη λαϊκή και παραδοσιακή ποίηση, η διαφοροποίηση εντοπίζεται στη λειτουργία τους. Έτσι, συνάγεται ότι αυτή η ποιητική γλώσσα είναι μεγάλης εμβέλειας, και επιβεβαιώνεται αυτό που συχνά λέει ο ποιητής ως μανιφέστο: “Η Γλώσσα είναι Ελευθερία, η Γλώσσα είναι τα πάντα”.

Ερμηνεία και κριτική, Τυπωθήτω, 2003, 505 σελ.

Η ανθολογημένη ποίηση στο γυμνάσιο και το λύκειο – Χριστίνα Αργυροπούλου

Περιέχονται δοκίμια για την ποίηση
Το βιβλίο αυτό αναφέρεται στο πρόγραμμα σπουδών και στο διαθεματικό αναλυτικό πρόγραμμα της λογοτεχνίας, σε θέματα διδακτικής θεωρίας της λογοτεχνίας στο γυμνάσιο και το λύκειο. Πλαισιώνεται από πολλά διδακτικά παραδείγματα όλης της ανθολογημένης ποίησης από νέα και παλιά βιβλία, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο του παράλληλου κειμένου.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της εργασίας είναι πως μετά από μια συνοπτική πληροφόρηση για τη θεωρία της λογοτεχνίας, την αφηγηματολογία και τη διακειμενικότητα, η οποία συνοδεύεται από πολλά παραδείγματα, ακολουθούν εκτενείς μελέτες για τα διακειμενικά και παρακειμενικά στοιχεία στο συνολικό έργο του Κ. Π. Καβάφη και του Γ. Σεφέρη.
Επίσης, μια ενδιαφέρουσα παράμετρος είναι η θεωρία της διαθεματικότητας και η αξιοποίηση της με πολλά διδακτικά παραδείγματα συνερευνητικής και ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας, που επισφραγίζονται με διαθεματικές προτάσεις ως μετακειμενική δραστηριότητα. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο αυτού του βιβλίου είναι η μελέτη για τις πρωτοπορίες και τον μοντερνισμό στην ελληνική ποίηση.
Έτσι, η μελέτη αυτή συμβάλλει στον προβληματισμό για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας και ειδικότερα της ποίησης στο σχολείο, για να μπορεί να «μιλήσει» στους σύγχρονους μαθητές-αναγνώστες, με στόχο την καθοδήγηση τους από το μάθημα στη μάθηση και τη φιλαναγνωσία δια βίου.

Ερμηνεία και κριτική, Ταξιδευτής, 2006, 399 σελ.

Γυναικεία πορτρέτα στα ομηρικά έπη – Χριστίνα Αργυροπούλου

Ρόλοι γυναικών, θνητών και θεαινών με τις αξίες και τις απαξίες τους
Οι γυναικείες μορφές στα ομηρικά έπη κινούν φανερά ή κρυφά τα νήματα στη ζωή των ανδρών και έχουν περισσότερη ελευθερία από τις γυναίκες των κλασικών χρόνων. Τα πορτρέτα τους συγκροτούνται από τα κύρια χαρακτηριστικά και τη δράση τους. Η Εκάβη είναι μια τραγική και υπερήφανη μάνα, ενώ ο θρήνος της για τον Έκτορα συγκλονίζει. Η Πηνελόπη παρουσιάζεται ως πιστή σύζυγος, καλή μάνα, άριστη οικονόμος του οίκου του Οδυσσέα, συνετή και ευφυής. Η Θέτις γνωρίζει ότι ο γιος της, ο Αχιλλέας, είναι ολιγόχρονος, αν βγει στη μάχη. Όμως, για να απαλύνει τον πόνο του, τρέχει στον θεό Ήφαιστο, που κατασκευάζει τα νέα όπλα του ήρωα σε μια νύχτα. Έτσι, τα δραματικά γεγονότα επιταχύνονται και η δράση οδηγείται από κορύφωση σε κορύφωση, παρασύροντας στο παιχνίδι της ζωής και του θανάτου τον Αχιλλέα και τον αναγνώστη. Η Ήρα έχει προβλήματα με τον πατριαρχικό και «ερωτύλο» σύζυγο της, τον Δία. Οπότε επινοεί δόλους, στήνει παγίδες και σκηνές ζηλοτυπίας και διεκδικεί τα δικαιώματά της ως αδελφή και ομόκλινή του. Ως Αργεία υποστηρίζει σταθερά τους Αχαιούς κατά των Τρωών, συνεργαζόμενη με τη θεά Αθηνά, που σταθερά είναι με το μέρος των Αχαιών. Οι πολεμικές σκηνές εναλλάσσονται με τις ειρηνικές και ανθρώπινες σκηνές, που εικονογραφούνται και αναδεικνύουν τον εξαίρετο ομηρικό ανθρωπισμό.

Ερμηνεία και κριτική, Γαβριηλίδης, 2013, 466 σελ.

Η λέξη και η άβυσσος – Χριστίνα Αργυροπούλου

Η ΛΕΞΗ ΚΑΙ Η ΑΒΥΣΣΟΣ
Ψάχνω να βρω τις λέξεις
που δε χάνουν τη σάρκα τους
τις ανασέρνω απ’ την άβυσσο
τις ντύνω, τους δίνω νέα πνοή
αυτές κάποτε με εκδικούνται.

Επιμένω να μιλώ με λέξεις.
Δύστροπες, τρυπούν, πονούν
γερνούν, ρυτίδες αιώνων,
χωρίς πρόσωπο και καθρέφτη.

Ποίηση, Γαβριηλίδης, 2015, 69 σελ.

Η ποιητική του χώρου στα Ομηρικά έπη – Χριστίνα Αργυροπούλου

Σε αυτό το βιβλίο μελετάται η λειτουργία του χώρου, κλειστού και ανοιχτού, στην “Ιλιάδα” και την “Οδύσσεια”, όπως: θάλασσες, χώροι και χώρες, νήσοι, τόποι, τοπία, ποταμοί, όρη, σπηλιές, νοητοί χώροι του Ολύμπου, ως κατοικία των θεών, και του Άδη, ανάκτορα, πεδία μαχών, χώροι αναγνωρισμών και φιλοξενιών, χώροι συνελεύσεων και αγώνων, χώροι ικεσιών, μονομαχιών και θρήνων, με τα ήθη, τα έθιμα και τις συνακόλουθες ανθρωπιστικές αξίες. Ακόμα, αναδεικνύονται τα πριν, τα κατά και τα μετά τη μνηστηροφονία ως δράση σε χώρους για την κατανόηση της ύβρης και της τιμωρίας των μνηστήρων. Παρουσιάζονται τόσο οι μεταμορφώσεις θνητών και θεών, ως σωματικές χωρικότητες, όσο και της φύσης, με την επενέργεια των θεών, ως ειδική χωρικότητα. Επίσης, ειδικές χωρικότητες συγκροτούν αφενός τα ποικίλα χρηστικά αντικείμενα (όπλα, ασπίδες, σκήπτρα, το τόξο του Οδυσσέα, δώρα, υφαντά, ενδύματα) και αφετέρου οι σπηλιές, οι χερσαίοι δρόμοι, οι θαλάσσιοι πλόες, κ.ά. Μελετήθηκαν στην Ομήρου Ιλιάδα και Οδύσσεια, στίχο με στίχο, σκηνή με σκηνή, από το πρωτότυπο και από έγκριτες μεταφράσεις, όλοι οι χώροι δράσης θεών και ανθρώπων και όλες οι χωρικότητες.
Επίσης, αποτελούν ξεχωριστά κεφάλαια η περιγραφή της ασπίδας του Αχιλλέα, οι χώροι των αναγνωρισμών, των ικεσιών, των θρήνων και των πρεσβειών με τις συνακόλουθες αξίες τους. Αναδεικνύονται σε κάθε περίπτωση η σκηνοθεσία, η σκηνογραφία και η εικονοποιία, με τις φιοτοσκιάσεις τους, που μας ταξιδεύουν σε χώρες και χώρους, ειρηνικούς και πολιτισμένους (χώρα των Φαιάκων, καλύβα του Εύμαιου) ή εχθρικούς και πρωτόγονους (σπηλιά του Πολύφημου). Βέβαια, τους Φαίακες ανταμείβει ο ξένος, ο “Ούτις”, ως Οδυσσέας, με τους Μεγάλους Απολόγους του, διευρύνοντας τον γεωγραφικό και πολιτιστικό τους ορίζοντα με αξίες, που καταξιώνουν τον άνθρωπο και μνημειώνουν τη συμπεριφορά του ως παρακαταθήκη πολιτισμού και ανθρωπιάς (ηρωισμός, μητρική, συζυγική και υιική αγάπη, φιλία, ηρωική τιμή, φιλοπατρία κ. ά.).
Συνεπώς, στα ομηρικά έπη διευθετούνται εξαιρετικά ο χώρος και ο χρόνος της επικής αφήγησης, στην οποία παρακολουθούμε άνετα τη δράση των ηρώων. Ως αναγνώστες εμπλουτίζουμε τις γνώσεις μας και απολαμβάνουμε αυτό το βιβλίο, όπου προβάλλεται ο ομηρικός πολιτισμός και η λειτουργία του χώρου, βασικό στοιχείο της αφήγησης.

Ερμηνεία και κριτική, Γαβριηλίδης, 2016, 528 σελ.

Σε πρώτο πρόσωπο – Χριστίνα Αργυροπούλου

Η ΜΝΗΜΗ
Σαράκι άπληστο η μνήμη.
Με ταξιδεύει στα άδυτα της ύπαρξης,
άλλοτε με κατακρίνει, με πονάει, με
ξαναμαθαίνει να ζω και άλλοτε με
επιχαίρει, μου ανοίγει νέους ορίζοντες.

Είναι μνήμη η ζωή, μνήμη κι ο χρόνος.
Μνήμη και συναισθήματα οι φίλοι,
οι γνωστοί, οι συγγενείς, οι αγαπημένοι.
Μνήμη, όλοι παρόντες και απόντες.

Ανάβει φωτιά η μνήμη, καίει και
καίγεται, άλλοτε φλάμπουρο για
τα πριν και τα μετά και άλλοτε ελπίδα
και νέα σχεδία, πυξίδα του μέλλοντος!

Αφέντρα της ζωής η Μνήμη!

Ποίηση, Γαβριηλίδης, 2018, 80 σελ.

Ποίηση
Η λέξη και η άβυσσος (2015), Γαβριηλίδης
Σε πρώτο πρόσωπο (2018), Γαβριηλίδης

Δοκίμια-Μελέτες-Ερμηνεία και κριτική
Η γλώσσα στην ποίηση του Έκτορα Κακναβάτου (2003), Τυπωθήτω
Η ανθολογημένη ποίηση στο γυμνάσιο και το λύκειο (2006), Ταξιδευτής
Γυναικεία πορτρέτα στα ομηρικά έπη (2013), Γαβριηλίδης
Η ποιητική του χώρου στα ομηρικά έπη (2016), Γαβριηλίδης

Συλλογικά έργα
Επετηρίς Εταιρίας Λευκαδικών Μελετών Θ΄ (2004), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών
Εισηγήσεις ομιλιών από την παρουσίαση του βιβλίου της Χριστίνας Αργυροπούλου “Η γλώσσα στην ποίηση του Έκτορα Κακναβάτου” (2006), Τυπωθήτω
Η παιδική λογοτεχνία στην εκπαίδευση (2007), Εργαστήριο Λόγου και Πολιτισμού Π.Τ.Π.Ε. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Η διαθεματικότητα στα φιλολογικά μαθήματα και τα σχέδια εργασίας/Project (2007), Μεταίχμιο
Διαπολιτισμικότητα, παγκοσμιοποίηση και ταυτότητες (2008), Gutenberg-Γιώργος & Κώστας Δαρδανός
Το δημοτικό τραγούδι από την αρχαιότητα ως σήμερα (2008), Ελληνοεκδοτική
Νίκος Καζαντζάκης και εκπαίδευση (2008), Ελληνοεκδοτική
Αριστοτέλης, κορυφαίος διδάσκαλος και στοχαστής (2009), Ελληνοεκδοτική
Η θέση της λογοτεχνίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (2010), Ελληνοεκδοτική

Πηγές: Biblionet, Τυπωθήτω, Ταξιδευτής, Γαβριηλίδης

33 views