Δημήτρης Μπελαντής


Η Ουλρίκε μετά το θάνατο της Μάινχοφ
Βιβλίο πρώτο: Ο θάνατος ως deja vu
“Πρέπει να κλείσουμε αυτό το στόμα”, έλεγαν κρυφίως οι γερμανοί αξιωματούχοι για την Ουλρίκε.
Η ψυχή της, η σκέψη της, η φωνή της, όσο κι αν προσπαθούσαν να τη φιμώσουν, έφθανε έξω από τη φυλακή μέσω των δικηγόρων -συχνά πυκνά και από μόνη της. Σαν ένα αερικό, ένα στοιχειό που τίποτε δεν μπορεί να το κρατήσει. Δρασκελούσε τους τοίχους, τα πλέγματα, τις διπλοσκοπιές. Κορόιδευε τις κάμερες, τα ηλεκτρονικά κυκλώματα, τους φύλακες, τους επόπτες. Γινόταν αόρατος άνθρωπος και γλίστραγε μέσα από τους μπάτσους και τις ειδικές δυνάμεις του στρατού. Ξεχυνόταν στην άνοιξη που θέριευε έξω από το τέρας, τη φυλακή-δικαστήριο του Σταμχάιμ, έξω από το μέταλλο και το γυαλί, το ατσάλι που γενναιόδωρα παρείχαν οι απόγονοι των Κρουπ και Τύσσεν, των “Καταραμένων” του Βισκόντι. Χαιρόταν τα δένδρα και τα ποτάμια, τις αγροικίες και τις κωμοπόλεις. Τις κωμοπόλεις του Γκαίτε, του Χόφμαν και του Νοβάλις.

Αριστερά και εξουσία
Ο “δημοκρατικός δρόμος” προς τον σοσιαλισμό
Επανάσταση ή μεταρρύθμιση; Ειρηνικός και κοινοβουλευτικός δρόμος για τον σοσιαλισμό ή προετοιμασία μιας επαναστατικής έκρηξης; Μετασχηματισμός ή συντριβή του αστικού κράτους; Η Αριστερά στη Δύση ταλανίστηκε ανάμεσα σε αυτές τις επιλογές κατά τον 20ό αιώνα και συνεχίζει να ταλανίζεται μέχρι σήμερα.
Οι διαδοχικές ήττες των επαναστάσεων μετά τη ρωσική του 1917 έθεσαν το πρόβλημα μιας μακροχρόνιας πλειοψηφικής στρατηγικής που πιθανόν θα περιλάμβανε και την κατάκτηση της διακυβέρνησης με εκλογές. Αυτή η στρατηγική ονομάστηκε “δημοκρατικός δρόμος” προς τον σοσιαλισμό και θεωρήθηκε απότοκη του περίφημου “πολέμου θέσεων” του Γκράμσι. Ωστόσο, στην πραγματικότητα δεν αποτελεί αποτύπωση μιας ενιαίας στρατηγικής αλλά δύο διαφορετικών και διακριτών μεταξύ τους.
Η πρώτη εκδοχή ξεκινά από τη λογική της μαρξιστικής σοσιαλδημοκρατίας των αρχών του 20ού αιώνα (στρατηγική της “φθοράς”) και ξεδιπλώνεται μέχρι τον ευρωκομμουνισμό και την Ευρωαριστερά: στο επίκεντρό της βρίσκονται οι πιο “ειρηνικές” και “θεσμικές” προσεγγίσεις του δημοκρατικού δρόμου. Ο Γκράμσι, εδώ, συναντά τον Κάουτσκι. Η στρατηγική αυτή κατέληξε τόσο σε ειρηνικές αναδιπλώσεις (π.χ. Ιστορικός Συμβιβασμός και παρακμή του ιστορικού κομμουνισμού στην Ιταλία) όσο και σε αιματηρές τραγωδίες (Χιλή, Ισπανία). Η δεύτερη εκδοχή, πολύ πιο ρευστή και ασταθής, διερευνά τις διαδοχικές αποτυχίες της επανάστασης στη Δύση, διαλέγεται με τις αντιφάσεις του Γκράμσι και τα όρια της σκέψης του Πουλαντζά, μαθαίνει από τις σύγχρονες εμπειρίες στην Ευρώπη καθώς και στη Λατινική Αμερική.
Μπροστά στο ενδεχόμενο μιας αριστερής διακυβέρνησης στην Ελλάδα, που θα μπορούσε να λειτουργήσει πιλοτικά για την ευρωπαϊκή και διεθνή Αριστερά, το στοίχημα μιας επαναστατικής εκδοχής του πλειοψηφικού/δημοκρατικού δρόμου που θα έθετε το βάρος στη ρήξη με τις καπιταλιστικές και ιμπεριαλιστικές δομές, στη δυαδικότητα της εξουσίας και στην “εξωτερικότητα” των κινημάτων προς τη λογική του αστικού κρατικού μηχανισμού καθίσταται επίκαιρο και μας καλεί να το επανανακαλύψουμε.

Ο Στάλιν στην Κολιμά
Στην µεγάλη διαµάχη για την διαδοχή του Λένιν στην ηγεσία των µπολσεβίκων και του σοβιετικού κράτους, επικράτησε γρήγορα ο Στάλιν. Το γεγονός αυτό, σχετικά αναµενόµενο µε όρους ισχύος, δεν ήταν νοµοτελειακά αναγκαστικό καθώς η Ιστορία συνδυάζει την ανάγκη µε την ενδεχοµενικότητα. H πιθανότητα να είχαν νικήσει οι πολιτικές δυνάµεις γύρω από τον Τρότσκι και τους συµµάχους του ήταν µια υπαρκτή ιστορική δυνατότητα ως τα µέσα της δεκαετίας του 1920.
Το µυθιστόρηµα του Δ. Μπελαντή έχει σαν αφετηρία του αυτό το ενδεχόµενο. Ο Στάλιν βρίσκεται εκτοπισµένος στο γκουλάγκ της Κολιµά. Ο πρώην ηγέτης πρέπει να συνδυάσει τις δεξιότητές του για να επιζήσει και να αντιστρέψει την ροή της Ιστορίας, αναδεικνύοντας πλευρές της ψυχικής δύναµής του αλλά και του πιο σκληρού, λαϊκού και ίσως λούµπεν υποστρώµατος της προσωπικότητάς του. Η εξέγερση των οπαδών του στην Κολιµά, τις πρώτες µέρες του 1936, θα φέρει τα πάνω-κάτω.
Ο Μπέρια, αναλαµβάνει πραξικοπηµατικά την ηγεσία των µπολσεβίκων και προσπαθεί µε κάθε τρόπο να καταστείλει την σταλινική ανταρσία. Η Σοβιετική Ένωση διχοτοµείται σε Δυτική (υπό την ηγεσία αρχικά του Μπέρια και µετά του Μολότοφ) και Ανατολική (υπό την ηγεσία του Στάλιν). Ο Β΄ Εµφύλιος Πόλεµος µε πρωταγωνιστές “παλιούς συντρόφους εν όπλοις” είναι ανελέητος… Οι 44 µέρες που διήρκεσε θα συγκλονίσουν ολόκληρο τον κόσµο.
Στο τέλος τίποτα δεν θα είναι όπως πριν.

Μυθιστορήματα
Ο Στάλιν στην Κολιμά (2017)

Αφηγήματα – Οργανώσεις
Η Ουλρίκε μετά το θάνατο της Μάινχοφ (2006)

Δοκίμια – Μελέτες – Ποινικό Δίκαιο – Πολιτική
Αντιτρομοκρατική νομοθεσία και αρχή του κράτους δικαίου (1998)
Αναζητώντας τον εσωτερικό εχθρό (2005)
Αριστερά και εξουσία (2014)

Συλλογικά έργα
Κοινωνική πολιτική και κοινωνικός διάλογος στην προοπτική της οικονομικής νομισματικής ένωσης και της Ευρώπης των πολιτών (1996)
Οι πόλεμοι της νέας τάξης (2005)
Ο μόνος δρόμος είναι ο δεύτερος δρόμος: Ευρώ ή δραχμή; (2013)
Κυριαρχία, ετερότητα, δικαιώματα (2013)
Κυβέρνηση της Αριστεράς (2013)
Θεωρία της μετάβασης και σοσιαλιστική εναλλακτική (2015)

Πηγές: BIBLIONET, Σάκκουλας Π. Ν., Προσκήνιο, Βιβλιοπέλαγος, Τόπος

Επισκέψεις: 17