Ηλίας Παπαμόσχος

Ο Ηλίας Λ. Παπαμόσχος γεννήθηκε το 1967 στην Καστοριά.
Σπούδασε στο Τμήμα Γεωλογίας Πατρών και στο Εργαστήρι Επαγγελματικής Δημοσιογραφίας το 1993.
Εργάστηκε ως βιβλιοϋπάλληλος στην Αθήνα και από το 1997 επέστρεψε στη γενέτειρά του -όπου ζει μέχρι σήμερα- και ασχολήθηκε με την οικογενειακή εμπορική επιχείρηση.
Έχει γράψει τις συλλογές διηγημάτων: “Καλό ταξίδι κούκλα μου…” (2004), “Του χρόνου κυνήγια” (2005), “Λειψή αριθμητική” (2009), “Ο μυς της καρδιάς” (2011) και “Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες” (2015).
Καλό ταξίδι, κούκλα μου... και άλλες ιστορίες - Ηλίας Λ. Παπαμόσχος
Ο αφηγητής, σαν άλλος Οδυσσέας, χρόνια μετά την επιστροφή του στη γενέτειρα, αναθυμάται τους αγαπημένους του. Σπαράγματα από τις αφηγήσεις τους, τόποι όπου κατοικήσανε, λησμονημένα αντικείμενα γίνονται η αφορμή για να διηγηθεί τις ιστορίες τους. Κεντρικές μορφές, σ’ αυτό το ταξίδι της μνήμης, οι γονείς, που σημαδεύουν για τον αφηγητή ένα διφυή νόστο· αυτόν που συνθέτουν η παιδική του ηλικία κι ο γενέθλιος τόπος που την έθρεψε· μνημονεύοντάς τους, λαμβάνει ως αντίδωρο το αμετάκλητο ρίζωμα στον τόπο, ρίζωμα που σηματοδοτεί την επιστροφή στο φως, το γυρισμό στο κορμί της αγαπημένης, σ’ έναν άλλο Τηλέμαχο.
Mετάφραση: Ζήσιμος Σιδέρης

Διηγήματα, Κέδρος, 2004, 132 σελ.

Του χρόνου κυνήγια - Ηλίας Λ. Παπαμόσχος
Οικογενειακές αναμνήσεις, καθημερινές ιστορίες, αθέατα δράματα και ηχηρές συγκινήσεις διασχίζουν τους δρόμους της Καστοριάς. Διηγήματα σαν βότσαλα ξεπλυμένα στην υπόσχεση μιας άπιαστης ευτυχίας ή στο βάρος ενός ανείπωτου καημού· όπου θύμηση και επιθυμία ενώνονται· όπου χρόνος, όλος ο χρόνος μας, παρελθόν, παρόν και μέλλον συνυπάρχουν· εκεί αρχίζουν τα κυνήγια, του χρόνου τα κυνήγια.

Διηγήματα, Κέδρος, 2005, 149 σελ.

Λειψή αριθμητική - Ηλίας Λ. Παπαμόσχος
Μια φράση-χρησμός για την αξία της συγχώρεσης γραμμένη από άγνωστο χέρι σε μια πολυκαιρισμένη έκδοση των Αδερφών Καραμαζώφ.
Ένα μικρό, ψόφιο κοράκι και ο αποχαιρετισμός των συντρόφων του.
Ένα παράνομο πάθος σιγοβράζει σαν κυδώνι γλυκό.
Μια ηλικιωμένη γυναίκα απολαμβάνει την τάρτα της σαν να τρώει την ίδια τη ζωή.
Μια ιδιότυπη απεργία πείνας.
Ο καημός ενός γύφτου γκαϊντατζή μόλις μαθαίνει ότι έχει φύσημα στο στήθος.
Η ονειροφαντασία ενός άντρα στο παλιό γουναράδικο του πατέρα του κάθε φορά που ακούει το “This hard land” του Bruce Springsteen.
Η κληρωτίδα της ζωής. Τα αδιάκοπα γυρίσματα της τύχης.
Οι άνθρωποι και οι σκιές τους σε ανεξόφλητους λογαριασμούς της μνήμης. Θηρευτές και θηράματα σε απρόβλεπτες συναντήσεις.
Ιστορίες και ό,τι ζωντανεύει και ό,τι ξεφτίζει σ’ αυτόν τον κόσμο που μια λειψή αριθμητική μπορεί να τον βγάλει και μηδενικό.

Διηγήματα, Κέδρος, 2009, 252 σελ.

Ο μυς της καρδιάς - Ηλίας Λ. Παπαμόσχος
Ο μυς της καρδιάς, η επιστήμη το λέει, δεν έχει ανάγκη τη θέλησή μας για να κινηθεί, μοιάζει εντούτοις μ’ εκείνους που τη χρειάζονται… Παρότι σπλάχνο των σπλάχνων ο μυς της καρδιάς δεν είναι λείος, ίνες πολλές τον συνθέτουνε – βεντάλια ανεξάρτητων θελήσεων λες, που ελευθερωμένες από την ανάγκη έξω στρέφονται για να μεταμορφώσουν τον κόσμο. Γι’ αυτόν τον άλλο προορισμό της καρδιάς μοιάζουν να ζούνε οι ήρωες αυτού του βιβλίου. Για τα ευεργετήματα και τα κατορθώματά της μιλάνε. Και ποιος ξέρει, ίσως η καρδιά με τη θέληση της να σταματά, δύναμη ξοδεμένη για τον άλλο πλούτο αυτού του κόσμου, τον έξω απ’ τη φθορά, τον αμέτρητο.
Η τέταρτη συλλογή του καστοριανού Ηλία Παπαμόσχου με τίτλο “Ο μυς της καρδιάς” αποτελείται από ιστορίες που διερευνούν τον άλλο προορισμό του μυ, αυτόν που δεν σχετίζεται με τη σωματική λειτουργία του. Οι ήρωές του παραδίδουν την καρδιά τους σε μια καταβύθιση στη μνήμη και παρασύρουν τον αναγνώστη σε μια ποιητική διαδοχή εικόνων που διαρκώς μεταμορφώνονται – αντικείμενα, στιγμιότυπα, συναισθήματα.

Διηγήματα, Μεταίχμιο, 2011, 107 σελ.

Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες - Ηλίας Λ. Παπαμόσχος
Στις ιστορίες του Ηλία Παπαμόσχου δεσπόζουν τα θέματα της μνήμης, του χρόνου, της απώλειας, του πόνου ως θεμελιώδους στοιχείου του ανθρώπινου βίου, της σχέσης μας με τα ζώα και τη φύση, από την κυριαρχία του ανθρώπου πάνω τους έως την ενοχή.
Τα πεζά του ανά χείρας βιβλίου δεν στηρίζονται στην καθαρόαιμη μυθοπλασία· αξιοποιούν τρόπους και τεχνικές της νεωτερικής πεζογραφίας, της ποίησης αλλά και του νεωτερικού αυτοβιογραφικού λόγου. Κάποια διηγήματα αρθρώνονται γύρω από ένα δίχτυ υπαινιγμών, δεξιοτεχνικά απλωμένο, ενώ άλλα οργανώνονται γύρω από πυκνούς συνειρμούς της μνήμης και της σκέψης που δημιουργούν επάλληλους κύκλους παρεκβάσεων – και οι δύο τρόποι λειτουργούν παρελκυστικά ως προς τον κρυμμένο πυρήνα των διηγημάτων. Ορισμένα από τα κείμενα του βιβλίου διαποτίζονται από την υπόγεια (αλλά δραστική) λειτουργία λέξεων-εννοιών που έχουν ενδυθεί ένα συμβολικό νόημα, ενώ άλλα νοηματοδοτούνται από τη διαφαινόμενη αλληγορική τους σκηνοθεσία. Σε κάποια άλλα πάλι οι μέθοδοι ανοικείωσης και αιφνιδιασμού -που επιτυγχάνονται με παραλληλισμούς θεμάτων σε ειρωνική αντίστιξη και ενίοτε με την πλήρη αντιστροφή της έκβασης των αφηγουμένων- δημιουργούν μιαν υπόκωφη ένταση. Εκείνα, τέλος, στα οποία τα προσωπικά βιώματα του συγγραφέα έχουν τον πρώτο λόγο καταφέρνουν, χάρη στους συνεχείς μετατονισμούς, να αποκτήσουν καθολικότερο χαρακτήρα.
Με μια γλώσσα απείθαρχη που αρδεύεται από ποικίλες πηγές, με τον ρυθμό του λόγου να παίζει βαρύνοντα ρόλο, διερευνώντας και δοκιμάζοντας τα όρια μεταξύ πεζού και ποιητικού λόγου, ο συγγραφέας δημιουργεί έναν δικό του κόσμο και ένα εντελώς ιδιαίτερο, προσωπικό ύφος. Συγχρόνως, ακροβατώντας στοχαστικά στη μεθόριο μεταξύ ύπαρξης και ανυπαρξίας, ο Ηλίας Παπαμόσχος επιχειρεί να ψηλαφίσει το αίνιγμα της ζωής, καθώς, παραφράζοντας τα λόγια του, “πιασμένοι είμαστε στον ιστό των αινιγμάτων, στο κέντρο του παραμονεύει ο καθρέφτης, συμπυκνωμένη άμμος ερήμου”.
Κρατικό Βραβείο Διηγήματος (2016)

Διηγήματα, Κίχλη, 2015, 64 σελ.

Η μνήμη του ξύλου - Ηλίας Λ. Παπαμόσχος
Μια διάβρωση του παρόντος θαρρείς φέρνει στην επιφάνεια τα περασµένα· έτσι, όπως τα πετρώµατα, από µια τεκτονική των βιωµάτων γεννιέται το υλικό της τέχνης. Είναι αυτή η ανάγκη για παρηγοριά, πως δεν είµαστε άοπλοι απέναντι στην αναπόφευκτη φθορά. Ράκη βιωµάτων συρραπτόµενα ανασυνθέτουν τον τάπητα της ζωής, ψηφίδες που συµπληρώνουν την εικόνα ενός τόπου, των ανθρώπων και της φύσης του.

Μπορεί η καµπούρα του καντηλανάφτη να ’ναι ενός αγγέλου τα µαζεµένα φτερά κι οι παπαγάλοι πεθαίνοντας να ’χουν το χιούµορ και τη µακροθυµία να κοροϊδεύουν τη ζωή· θνησκόντων ερωτευµένων ανοµολόγητα µυστικά καρπίζουν τον κάτω κόσµο, µνήµες, σαν τις ηλικίες του ξύλου, τους επάλληλους κύκλους ενός κορµού όπου ενώνονται η απώλεια και η ζωή, όπως σ’ έναν κύκλο το τέλος και η αρχή, άνθρωποι και ζώα σ’ ένα γαϊτανάκι ενωµένοι, και στο κέντρο, στύλος ριζωµένος, η πόλη κι οι οικογενειακοί δεσµοί.

Είκοσι διηγήµατα για “του κόσµου το ξανάνιωµα και τη φθορά”.

Διηγήματα, Εκδόσεις Πατάκη, 2019

Διηγήματα
Καλό ταξίδι, κούκλα μου… και άλλες ιστορίες (2004), Κέδρος
Του χρόνου κυνήγια (2005), Κέδρος
Λειψή αριθμητική (2009), Κέδρος
Ο μυς της καρδιάς (2011), Μεταίχμιο
Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες (2015), Κίχλη
Η μνήμη του ξύλου (2019), Εκδόσεις Πατάκη

Συλλογικά έργα
Είμαστε όλοι μετανάστες (2007), Εκδόσεις Πατάκη
Μήτηρ Θεού, μητέρα των ανθρώπων (2013), Η Καθημερινή
Διαφορετικότητα (2017), Πήλιον Όρος

Βραβεία-Διακρίσεις
Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες – Κρατικό Βραβείο Διηγήματος (2016)

Πηγές: BIBLIONET, Κέδρος, Μεταίχμιο, Κίχλη, Εκδόσεις Πατάκη

Επισκέψεις: 75