Γιώργος Ανδρειωμένος

Ελληνες λογοτέχνες
Ο Γιώργος Ανδρειωμένος, καθηγητής στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (2008 κ.εξ.) και αναπληρωτής πρύτανης του ίδιου Ιδρύματος (2013 κ.εξ.), είναι πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Αθηνών (1986) και διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ (1991).
Έχει διατελέσει ερευνητικός εταίρος του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ (1991-1992) και επιστημονικός συνεργάτης της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού (1993-1994), ενώ έχει διδάξει μαθήματα της ειδικότητάς του στο Πανεπιστήμιο Πατρών (1995-1997), στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο (1997-2008), καθώς και σε άλλα ανώτερα και ανώτατα ιδρύματα της ημεδαπής και της αλλοδαπής.
Έχει λάβει σειρά υποτροφιών, είναι μέλος πολλών επιστημονικών εταιρειών και επιτροπών αξιολόγησης και έχει εποπτεύσει ικανό αριθμό διδακτορικών διατριβών και ερευνητικών προγραμμάτων.
Ερευνητικές εργασίες του έχουν κυκλοφορήσει αυτοτελώς ή έχουν δημοσιευτεί σε έγκυρα περιοδικά, ενώ έχει συμμετάσχει με ανακοινώσεις του σε πολλά επιστημονικά συνέδρια και έχει δώσει πολυάριθμες διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Βιβλιογραφία Ανδρέα Κάλβου 1818-1988 – Γιώργος Ανδρειωμένος

Αντικείμενο της βιβλιογραφικής αυτής δοκιμής είναι η κριτική καταγραφή εντύπου υλικού σχετικού με τον μεγάλο Ζακύνθιο ποιητή Ανδρέα Κάλβο-Ιωαννίδη (1792-1869).

Βιβλιογραφία, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.), 1993, 803 σελ.

Λογοτεχνικά περιοδικά της αριστεράς και Διονύσιος Σολωμός 1924-1967 – Γιώργος Ανδρειωμένος

ο βιβλίο αφορά την τύχη του Σολωμού σε λογοτεχνικά περιοδικά της αριστεράς και της ευρύτερης προοδευτικής διανόησης κατά την περίοδο 1924-1967. Τον συγγραφέα απασχολεί το πώς συνδέεται ο Σολωμός και το Μεσολόγγι με τον Ισπανικό Εμφύλιο (1936-1939). Ακόμη, εξετάζει την παρουσία του εθνικού μας ποιητή στην Επιθεώρηση Τέχνης, το γνωστότερο και μακροβιότερο περιοδικό της ελληνικής αριστεράς μέχρι σήμερα.

Ερμηνεία και κριτική, Συλλογές, 1998, 79 σελ.

Διονύσιου Σολωμού, Ύμνος εις την ελευθερίαν – Γιώργος Ανδρειωμένος

Συγκρίνοντας τις τρεις πρώτες πλήρεις μεταφράσεις του, 1825

Ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» είναι ποίημα που έγραψε ο Διονύσιος Σολωμός το 1823, τμήμα του οποίου αποτελεί τον εθνικό ύμνο της Ελλάδας (από το 1865) και της Κύπρου από το 1966. Είναι ο μεγαλύτερος εθνικός ύμνος στον κόσμο σε μέγεθος, αποτελούμενος από 158 στροφές ή 632 στίχους.

Το ποίημα γράφτηκε από τον Διονύσιο Σολωμό τον Μάιο του 1823 στη Ζάκυνθο και έναν χρόνο αργότερα τυπώθηκε στοΜεσολόγγι. Το ποίημα συνδυάζει στοιχεία από τον ρομαντισμό αλλά και τον κλασικισμό. Οι στροφές που χρησιμοποιούνται είναι τετράστιχες, ενώ στους στίχους παρατηρείται εναλλαγή τροχαϊκών οκτασύλλαβων και επτασύλλαβων. Το 1828μελοποιήθηκε από τον Κερκυραίο Νικόλαο Μάντζαρο πάνω σε λαϊκά μοτίβα, για τετράφωνη ανδρική χορωδία. Από τότε ακουγόταν τακτικά σε εθνικές γιορτές, αλλά και στα σπίτια των Κερκυραίων αστών και αναγνωρίστηκε στη συνείδηση των Ιονίων ως άτυπος ύμνος της Επτανήσου. Ακολούθησαν και άλλες μελοποιήσεις από τον Μάντζαρο (2η το 1837 και 3η το 1839-’40), ο οποίος υπέβαλε το έργο του στον Βασιλιά Όθωνα (4η «αντιστικτική» μελοποίηση, Δεκέμβριος 1844).

Παρά την τιμητική επιβράβευση του μουσικοσυνθέτη Μάντζαρου με τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματος του Σωτήρα (Ιούνιος1845) και του Διονυσίου Σολωμού με τον Χρυσό Σταυρό του ίδιου Τάγματος (1849), το έργο (και ειδικά η πρώτη μελοποίησή του) διαδόθηκε μεν ως «θούριος», αλλά δεν υιοθετήθηκε ως ύμνος από τον Όθωνα. Ο Μάντζαρος το 1861 επανεξέτασε για 5η φορά το έργο, αυτή τη φορά σε ρυθμό εμβατηρίου κατά παραγγελία του Υπουργού Στρατιωτικών.

Όταν ο Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ επισκέφθηκε την Κέρκυρα το 1865 μετά την ενσωμάτωση των Επτανήσων με την Ελλάδα, άκουσε την εκδοχή για ορχήστρα πνευστών της αρχής της πρώτης μελοποίησης που έπαιζε η μπάντα της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας και του έκανε εντύπωση. Ακολούθησε Βασιλικό Διάταγμα του Υπουργείου Ναυτικών (Υπουργός Δ. Στ. Μπουντούρης) που το χαρακτήρισε «επίσημον εθνικόν άσμα» και διατάχθηκε η εκτέλεσή του «κατά πάσας τας ναυτικάς παρατάξεις του Βασιλικού Ναυτικού». Επίσης ενημερώθηκαν οι ξένοι πρέσβεις, ώστε να ανακρούεται και από τα ξένα πλοία στις περιπτώσεις απόδοσης τιμών προς τον Βασιλιά της Ελλάδος ή την Ελληνική Σημαία. Από τότε θεωρείται ως εθνικός ύμνος της Ελλάδος.

Το σύνολο της πρώτης μελοποίησης του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» τυπώθηκε για πρώτη φορά σε 27 μέρη στο Λονδίνο το 1873, έναν χρόνο μετά τον θάνατο του συνθέτη του. Ο αντισυνταγματάρχης ε.α. Μαργαρίτης Καστέλλης, πρώην διευθυντής του Μουσικού Σώματος, διασκεύασε τον «Εθνικό Ύμνο» για μπάντα κι αυτή η μεταγραφή (από την οποία απουσιάζει η σύντομη εισαγωγή) ανακρούεται από τις στρατιωτικές μπάντες ως σήμερα. Στα επτανησιακά μουσικά αρχεία σώζονται διασκευές του έργου για μπάντα χρονολογούμενες τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1840.

Το ποίημα «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» αποτελείται από 158 τετράστιχες στροφές· από αυτές οι 24 πρώτες καθιερώθηκαν ως εθνικός ύμνος το 1865. Οι δύο πρώτες ανακρούονται και συνοδεύουν πάντα την έπαρση και την υποστολή της σημαίας και ψάλλονται σε επίσημες στιγμές και τελετές. Κατά τη διάρκεια της ανάκρουσής του αποδίδονται ορθίως τιμές στρατιωτικού χαιρετισμού «εν ακινησία».
Από τις 18 Νοεμβρίου 1966 καθιερώθηκε με την απόφαση 6133 και εθνικός ύμνος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ερμηνεία και κριτική, Συλλογές, 1999, 127 σελ.

Η σάτιρα στην εκπαίδευση – Ανδρειωμένος Γιώργος

Ανδρέας Λασκαράτος και Γεώργιος Σουρής
Η λογοτεχνία στα σχολικά αναγνωστικά αντανακλά τις προθέσεις και τις κατευθυντήριες γραμμές της εκάστοτε εκπαιδευτικής πολιτικής, κυρίως μέσω των επιλογών συγγραφέων και κειμένων από τους ανθολόγους των οικείων βιβλίων. Για το λόγο αυτόν, τα κείμενα που περιλαμβάνονταν στις σελίδες τους αναδημοσιεύονταν για δεκαετίες κολοβωμένα και αλλοιωμένα, ώστε να συμβαδίζουν με το εκπαιδευτικό μοντέλο κάθε εποχής. Από την άλλη πλευρά, η σάτιρα αποτελεί το κατεξοχήν λογοτεχνικό είδος που ανέκαθεν ενοχλούσε την εξουσία, προς την οποία πολλές φορές έστρεψε τα βέλη της.
Στο ανά χείρας βιβλίο εξετάζεται η παρουσία δύο πολύ γνωστών σατιρικών συγγραφέων, του Ανδρέα Λασκαράτου και του Γεωργίου Σουρή στα σχολικά αναγνώσματα για την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Επιχειρείται να αποδειχθεί ότι μέσα από τις συνεχείς επεμβάσεις των συντακτών των βιβλίων παραμορφώθηκαν σε σημαντικό βαθμό τα κείμενα των δύο αυτών λογοτεχνών, αποδυναμώθηκε η όποια σατιρική αιχμή του έργου τους και παρουσιάστηκαν κατά περίπτωση στα μάτια των μαθητών από απλοί διδαχοί πεζογράφοι έως και πατριώτες ποιητές. Προς επίρρωσιν των επιχειρημάτων του συγγραφέα παρατίθεται αναλυτική καταγραφή του υλικού που εντοπίστηκε κατά την έρευνά του.

Ερμηνεία και κριτική, Πορεία, 2003, 108 σελ.

Ο Κάλβος κι άλλη μια φορά – Γιώργος Ανδρειωμένος

Συνοπτικό χρονολόγιο, αναλυτική εργογραφία & επιλεγμένη βιβλιογραφία Ανδρέα Κάλβου
Ο Ανδρέας Κάλβος συνεχίζει να παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους “αγνώστους” της νεοελληνικής λογοτεχνίας, μολονότι η πολυκύμαντη ζωή του και οι ελληνόφωνες ωδές του έχουν απασχολήσει εκτενώς τους μελετητές. Παράλληλα, στο γενικό κοινό παραμένει άγνωστο ένα μεγάλο μέρος της πολυσχιδούς δράσης του, ίσως λόγω του ότι, με λιγοστές σχετικά εξαιρέσεις, η φιλολογική έρευνα δεν έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της στα πέραν των Ωδών κείμενά του (στην ιταλική, αγγλική και γαλλική γλώσσα) και επομένως στα μετά το 1826 καθέκαστα του βίου του. Αυτές τις πλευρές επιχειρεί να αναδείξει το νέο βιβλίο του Γιώργου Ανδρειωμένου, το οποίο δανείζεται τον “παλαμικό” τίτλο: “Ο Κάλβος κι άλλη μια φορά”.
Η παρούσα έκδοση ανοίγει με την παράθεση των ουσιωδών πληροφοριών που πρέπει να διαθέτει κάποιος που θα θελήσει να ασχοληθεί με το βίο του ποιητή της Αρετής: το συνοπτικό χρονολόγιο Ανδρέα Κάλβου καλύπτει διακόσια χρόνια, ξεκινώντας με τη γέννηση του Ζακυνθινού βάρδου το 1792 και καταλήγοντας στον εορτασμό της διακοσιετηρίδας του, το 1992. Η πυκνή παράθεση των βιοεργογραφικών δεδομένων που τον αφορούν, συνοδεύεται από επιλογή συναφούς εικονογραφικού υλικού. Στη συνέχεια καταγράφονται αναλυτικά όλα τα κείμενα που συνέταξε ο Κάλβος, ανά γλώσσα (ελληνικά, ιταλικά, αγγλικά και γαλλικά) και ανά είδος (ποίηση, θέατρο, δοκίμιο, μελέτη, μετάφραση, αλληλογραφία και λοιπά γραπτά).
Τέλος, παρατίθεται επιλεγμένη βιβλιογραφία Ανδρέα Κάλβου, η οποία αναφέρεται στο διάστημα 1818-2006 και περιλαμβάνει κρίσεις και πληροφορίες περί του ποιητή, αφιερώματα περιοδικών σε αυτόν, ποιήματα που του έχουν αφιερωθεί, μελοποιήσεις έργων του, κινηματογραφικές ταινίες περί αυτού και καλλιτεχνικές δημιουργίες εμπνευσμένες από την κάλβεια ποίηση. Η έκδοση ολοκληρώνεται από εξαντλητικά ευρετήρια προσώπων, εκδοτών, εντύπων, τόπων, δικτυακών σελίδων, καλβικών και άλλων έργων, καθώς και λοιπών όρων και θεσμών.

Ιστορία και κριτική, Ergo, 2007, 203 σελ.

Η πνευματική ζωή υπό επιτήρηση: Το παράδειγμα του περιοδικού Το Νέον Κράτος – Γιώργος Ανδρειωμένος

Αναλυτικά ευρετήρια κατά τεύχος, θέματα και συγγραφείς
Η περίοδος του μεσοπολέμου, και ιδιαίτερα η απόληξή της που ταυτίζεται με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, είναι από τις πλέον σημαντικές της νεότερης ελληνικής ιστορία και λογοτεχνίας και συνεχίζει να προκαλεί το ενδιαφέρον πολλών μελετητών. Ωστόσο, μολονότι έχουν γραφεί αρκετά πράγματα για τα ιστορικά και λογοτεχνικά συμφραζόμενα της εποχής και έχουν παρουσιαστεί αναλυτικές εργασίες για ορισμένα μεσοπολεμικά έντυπα, στα οποία αποτυπώνονται το κλίμα, οι τάσεις και οι κατευθύνσεις των εκάστοτε πνευματικών πραγμάτων, μας λείπουν ανάλογες συμβολές για τα περιοδικά της μεταξικής δικτατορίας.
Το κενό αυτό επιχειρεί να καλύψει, σε κάποιο βαθμό, η παρούσα εργασία, η οποία αναφέρεται στο Νέον Κράτος, ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά (ως προς τη σχέση που παρουσιάζει με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου) περιοδικά της εποχής…

Ιστορία, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, 2010, 350 σελ.

Πάλι με χρόνια με καιρούς… – Γιώργος Ανδρειωμένος

Λογοτεχνία, λαογραφία, και εθνική ιδεολογία: Η εξέλιξη ενός μοτίβου
Πολλά έχουν γραφεί για το πασίγνωστο τραγούδι “Της Αγιά-Σοφιάς”, του οποίου ιδίως ο καταληκτήριος στίχος, στις πλέον διαδεδομένες εκδοχές του άσματος, έχει γνωρίσει τεράστια απήχηση στη νεοελληνική κοινωνία, διαχρονικά. Την εξέλιξη ακριβώς αυτού του στίχου-μοτίβου (και ειδικά του δεύτερου ημιστιχίου του), ανάλογα με τις εκάστοτε ιδεολογικές συνιστώσες, επιχειρεί να αναδείξει η παρούσα σύντομη επισκόπηση, παρακολουθώντας τις συναφείς παραλλαγές του από τις αρχές του 19ου αιώνα και εξής, όπως αυτές αποτυπώνονται σε συλλογές ή μεμονωμένες δημοσιεύσεις δημοτικών τραγουδιών, σε διάφορα ποιήματα ή άλλα πονήματα λογίων και στις σελίδες των σχολικών εγχειριδίων, όπου το συγκεκριμένο άσμα αναδημοσιευόταν για δεκαετίες. Συμπληρωματικά προς το κυρίως μέρος της εργασίας, παρατίθενται αυτούσιες οι σημαντικότερες παραλλαγές του τραγουδιού, όσα λογοτεχνικά και λόγια παραθέματα χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη της ανά χείρας μελέτης, καθώς και τα σχολικά αναγνώσματα που εντοπίστηκαν από αυτοψία να περιέχουν είτε το συζητούμενο μοτίβο είτε συναφή προς αυτό κείμενα.

Λογοτεχνία και κοινωνία, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2011, 118 σελ.

Η νέα γενιά υπό καθοδήγηση: Το παράδειγμα του περιοδικού Η Νεολαία (1398-1941) – Γιώργος Ανδρειωμένος

Αναλυτική παρουσίαση περιεχομένων και ευρετήριο
… Στο κυρίως σώμα του ανά χείρας πονήματος, αποδελτιώνεται εξαντλητικά και παρουσιάζεται αναλυτική η ύλη της ΝΕΟΛΑΙΑΣ, από το ξεκίνημα έως την παύση της κυκλοφορίας της (133 συνολικά τεύχη, από τις 15 Οκτωβρίου του 1938 έως τις 26 Απριλίου του 1941). Η αποδελτίωση βασίζεται στη μελέτη των ίδιων των δημοσιευμάτων, από τις οικείες σελίδες κάθε τεύχους, παρέχοντας με λεπτομέρεια όλες τις αναγκαίες πληροφορίες που σχετίζονται με αυτό. Στην περίπτωση δε ύπαρξης πολυάριθμων σημειωμάτων ή κειμένων σε μόνιμες στήλες του περιοδικού, καταγράφονται αξιολογικά όσα σχετίζονται πρωτίστως με ζητήματα κοινωνικού, πνευματικού, καλλιτεχνικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, το κάθε δημοσίευμα αξιολογείται κριτικά και παρατίθενται χαρακτηριστικά αποσπάσματα από αυτό, τα οποία αναδεικνύουν τις κατευθυντήριες γραμμές του σε σχέση με τα καθέκαστα της περιόδου. Κάθε τεύχος φέρει ελληνική και αραβική αρίθμηση, η οποία ακολουθείται από τον αύξοντα αριθμό κάθε λήμματος. Η εργασία συμπληρώνεται από εξαντλητικό γενικό ευρετήριο, στο οποίο περιλαμβάνονται πρόσωπα, κύριοι όροι, θεματικές κατηγορίες, τίτλοι έργων και στηλών, δίνοντας τη δυνατότητα στον αναγνώστη να παρακολουθήσει συστηματικότερα την ύλη του συγκεκριμένου εντύπου, να διαπιστώσει τη φύση του όλου εγχειρήματος των εκδοτών του και να εντοπίσει εύκολα και γρήγορα τι έγραψε ο κάθε συνεργάτης του περιοδικού και σε ποιο τεύχος του. Tο βιβλίο κλείνει με φωτογραφικό παράρτημα, όπου παρατίθεται συναφές προς την περίοδο και τη θεματολογία του περιοδικού υλικό…

Περιοδικά-Ιστορία, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, 2012, 912 σελ.

Αναζητώντας τον “άλλο” Κάλβο – Γιώργος Ανδρειωμένος

Επιστημονικές ενασχολήσεις του στην Κέρκυρα (1826-1852)
Είναι αλήθεια πως η κερκυραϊκή περίοδος της ζωής του Ανδρέα Κάλβου (1792-1869) δεν έχει μελετηθεί στον ίδιο βαθμό με εκείνην που προηγείται αυτής. Μολονότι διήρκεσε είκοσι έξι ολόκληρα χρόνια (1826-1852), ήτοι το μεγαλύτερο διάστημα που ξόδεψε ο ποιητής για τη διαμονή του σε έναν τόπο, και είναι γεμάτη από πλούσια δραστηριότητα και περιστατικά που σχετίζονται με αυτόν, πολλοί καλβιστές δείχνουν να την έχουν υποβαθμίσει, ενδεχομένως διότι θεωρούν πως ενδιαφέρει σχεδόν αποκλειστικά τον βιογράφο του και τον ιστορικό της εποχής.
Και όμως: μια πρόχειρη, έστω, ματιά στα πνευματικά δημιουργήματα, τις ακαδημαϊκές και διδακτικές ενασχολήσεις και την κοινωνική παρουσία του Κάλβου αυτών των ετών, δεν βοηθά απλώς να συμπληρωθεί η εικόνα των προγενέστερων χρόνων του, αλλά και να διαφανεί μια από τις κυρίαρχες όψεις της προσωπικότητάς του, αυτή του εγκυκλοπαιδιστή λογίου, με ποικίλα επιστημονικά ενδιαφέροντα…

Ερμηνεία και κριτική, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, 2013, 184 σελ.

Ο Παλαμάς και η πολιτική – Γιώργος Ανδρειωμένος

Στην πρώιμη και ύστερη φάση της ζωής του
Η σχέση του Κωστή Παλαμά με την πολιτική υπήρξε βαθιά και πολύχρονη. Σε όλη του τη ζωή υπήρξε, πέρα από πρωταγωνιστής στην πολιτεία των γραμμάτων, υπεύθυνος πολίτης που τον συνεπήραν τα οράματα και που δεν τον άφησαν ασυγκίνητο οι αντάρες των συγκλονιστικών γεγονότων των οποίων έγινε μάρτυρας. Το ανά χείρας πόνημα επιχειρεί να παρακολουθήσει τις πολιτικές διαδρομές του δημιουργού του “Δωδεκάλογου του Γύφτου”, στην πρώιμη και ύστερη φάση του μακρού βίου του, αναδεικνύοντας όψεις του έργου του και πρωτοβουλίες που ανέλαβε, οι οποίες δεν έχουν τύχει συστηματικής μελέτης, με αποτέλεσμα να μην είναι ευρύτερα γνωστές. Έτσι, στο πρώτο μέρος, γίνεται λόγος για τον εικοσιτριάχρονο Παλαμά ως κοινοβουλευτικό συντάκτη, με βάση τις απολαυστικές περιγραφές του των συνεδριάσεων της Βουλής, στις αρχές της δεκαετίας του 1880, τις οποίες συνέτασσε για λογαριασμό του πολιτικοσατιρικού εντύπου “Μη Χάνεσαι”. Από την άλλη, στο δεύτερο μέρος του βιβλίου επισκοπούνται κριτικά οι “σχέσεις” του γηραιού πλέον ποιητή με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου και εξετάζεται η ιδεολογική δεξίωση του παλαμικού έργου από τα Μεταξικά περιοδικά “Το Νέον Κράτος” και “Η Νεολαία”, στο πλαίσιο του λεγόμενου “Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού”.

Ερμηνεία και κριτική, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2014, 158 σελ.

Ανιχνεύοντας τον πρώιμο Βρεττάκο – Γιώργος Ανδρειωμένος

Με αφορμή ένα μαθητικό του τετράδιο
Η πρώιμη ποιητική περίοδος του Νικηφόρου Βρεττάκου, και ειδικά αυτή που προηγείται της κυκλοφορίας της πρώτης του ποιητικής συλλογής. “Κάτω από σκιές και φώτα” (1929), αλλά και τα αμέσως κατοπινότερα έτη, ίσαμε την έκδοση της δεύτερης λογοτεχνικής του κατάθεσης. “Κατεβαίνοντας στη σιγή των αιώνων” (1993), δεν έχουν απασχολήσει την έρευνα στο βαθμό που θα του άξιζε. Και όμως: πριν καν αποτολμήσει ο δημιουργός να τυπώσει σε βιβλίο τα πρωτόλειά του, ξεκίνησε από τα μαθητικά του χρόνια να δημοσιεύει ποιήματα σε τοπικές εφημερίδες, ενώ παράλληλα έγραφε στίχους σε ένα τετράδιο, το οποίο απόκειται στο προσωπικό του αρχείο. Η παρούσα συμβολή στοχεύει να αναδείξει και να συζητήσει τις στιχουργικές και υφολογικές αναζητήσεις στα συγκεκριμένα πρωτόλεια του ποιητή, εντάσσοντάς τα ταυτόχρονα στο συνολιγκό του έργο και στις συνιστώσες της εποχής και του βίου του.

Ερμηνεία και κριτική, Ποταμός, 2015, 214 σελ.

Η “Μασσαλιώτιδα” στα Επτάνησα – Γιώργος Ανδρειωμένος

Ξαναδιαβάζοντας τους “προσολωμικούς” ποιητές
Ο συγγραφέας ξεκινά την πραγμάτευση του θέματός του αναφερόμενος στις παρακαταθήκες που άφησε στον χώρο των Επτανήσων η μακραίωνη Βενετσιάνικη κατοχή. Πολύ σωστά ο Ανδρειωμένος παρατηρεί ότι οι παρακαταθήκες αυτές διαφέρουν από νησί σε νησί ως προς τις επιπτώσεις, τη διάρκεια και την ένταση με την οποία βίωσε ο πληθυσμός του την Ενετική κυριαρχία, ενώ σκιαγραφεί με μεστό λόγο τις βασικές συνιστώσες τη παρουσίας των Βενετών στα νησιά, ώστε να διαφανούν εναργέστερα οι επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες και οι αλλαγές που συντελέστηκαν σε αυτές από τον ερχομό των Γάλλων δημοκρατικών στρατιωτών…

Ιστορία και κριτική, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, 2016, 288 σελ.

“Πότε θα κάνει ξαστεριά” – Γιώργος Ανδρειωμένος

Από τις ρίζες των Λευκών Ορέων στην πανελλήνια χρήση
Το θέμα της πάλης και η επιθυμία για δικαίωση ενός αγώνα παρουσιάζουν ποικίλες όψεις στο δημοτικό τραγούδι και αρκετά συναφή μοτίβα επιβιώνουν σε διαφορετικές κατηγορίες ασμάτων. Στην παρούσα δοκιμή επιχειρείται να συζητηθεί πώς ένα τραγούδι με καθαρά τοπικό χαρακτήρα, ξεκινώντας από τα Λευκά Όρη, γνώρισε τελικά πανελλήνια διάδοση, αλλάζοντας ταυτόχρονα σημασία, ανάλογα με την εκάστοτε συγκυρία. Ως περίπτωση μελέτης χρησιμοποιείται το πασίγνωστο ριζίτικο “Πότε θα κάνει ξαστεριά”, του οποίου οι ετερόκλητες χρήσεις αναδεικνύονται, εντασσόμενες εντός διαφορετικών κοινωνικών, ιστορικών, πολιτικών και οικονομικών συμφραζομένων, από τα χρόνια του Βυζαντίου ίσαμε τη σύγχρονη “μνημονιακή” καθημερινότητα. Με τον τρόπο αυτό, κατ’ ουσίαν καταδεικνύονται οι πολλές μορφές που μπορούν να λάβουν η πάλη και οι προσπάθειες για δικαίωση, ενώ ανιχνεύονται οι προσαρμογές τους στα δεδομένα της κάθε περιόδου, σε τοπικό αλλά και σε πανελλήνιο επίπεδο, και αναζητούνται οι ιδεολογικές παράμετροι που τις συνοδεύουν κάθε φορά. Στην περιήγηση δε αυτή, πολύτιμη και ουσιαστική υπήρξε η επισήμανση συναφούς υλικού, προερχόμενου όχι μόνο από επιτόπια έρευνα για εντοπισμό προφορικής ύλης ή από βιβλιογραφική αναζήτηση τεκμηρίων μέσω τυπωμένων πηγών και δευτερογενούς βιβλιογραφίας, αλλά και από πολύωρες και διεξοδικές πλοηγήσεις στο Διαδίκτυο και στα λεγόμενα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Δημοτική ποίηση, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2017, 376 σελ.

Βιογραφικά στον Ανδρέα Κάλβο – Γιώργος Ανδρειωμένος

(με αφορμή τα 150 χρόνια από τον θάνατό του)
Πολλά είναι τα ερωτήματα που θα κληθεί να αντιμετωπίσει όποιος/α επιχειρήσει να βιογραφήσει τον Ανδρέα Κάλβο. Με δεδομένο ότι φέτος συμπληρώνονται 150 χρόνια από τον θάνατο του σπουδαίου αυτού δημιουργού, και επειδή έχουν παρέλθει αρκετές δεκαετίες από τη σύνταξη της τελευταίας ολοκληρωμένης βιογραφίας του, με κριτήρια πρωτίστως επιστημονικά-γραμματολογικά, δεν θα ήταν άσκοπο να επιχειρηθεί μια πρώτη συζήτηση των κυριότερων θεμάτων που παραμένουν προς διερεύνηση, καθώς και των κριτηρίων που θα μπορούσαν να ακολουθηθούν, σε μια μελλοντική απόπειρα βιογράφησής του.
Στο πλαίσιο αυτό, επισκοπούνται κριτικά οι σημαντικότερες συναφείς αυτοτελείς συμβολές των τελευταίων εξήντα περίπου ετών και επισημαίνονται κάποια από τα κενά της σχετικής έρευνας. Παράλληλα, έχει καταβληθεί προσπάθεια να συγκεντρωθεί η μετά το 1960 οικεία βασική βιβλιογραφία, ενώ έχει συνταχθεί και ένα συνοπτικό χρονολόγιο,όπου παρακολουθούνται τα κυριότερα σημεία του βίου και του έργου του Ανδρέα Κάλβου.

Ιστορία και κριτική, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2019, 144 σελ.

Δοκίμια-Μελέτες-Ερμηνεία και κριτική-Ιστορία
Βιβλιογραφία Ανδρέα Κάλβου 1818-1988 (1993), Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.)
Λογοτεχνικά περιοδικά της αριστεράς και Διονύσιος Σολωμός 1924-1967 (1998), Συλλογές
Διονύσιου Σολωμού, Ύμνος εις την ελευθερίαν (1999), Συλλογές
Η σάτιρα στην εκπαίδευση (2003), Πορεία
Ο Κάλβος κι άλλη μια φορά (2007), Ergo
Η πνευματική ζωή υπό επιτήρηση: Το παράδειγμα του περιοδικού Το Νέον Κράτος (2010), Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη
Πάλι με χρόνια με καιρούς… (2011), Εκδόσεις Ι. Σιδέρης
Η νέα γενιά υπό καθοδήγηση: Το παράδειγμα του περιοδικού Η Νεολαία (1398-1941) (2012), Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη
Αναζητώντας τον “άλλο” Κάλβο (2013), Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη
Ο Παλαμάς και η πολιτική (2014), Εκδόσεις Ι. Σιδέρης
Ανιχνεύοντας τον πρώιμο Βρεττάκο (2015), Ποταμός
Η “Μασσαλιώτιδα” στα Επτάνησα (2016), Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη
“Πότε θα κάνει ξαστεριά” (2017), Εκδόσεις Ι. Σιδέρης
Βιογραφικά στον Ανδρέα Κάλβο (2019), Εκδόσεις Ι. Σιδέρης

Συλλογικά έργα
Ζ’ Πανιόνιο συνέδριο (2004), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών
Επιστημονικό συνέδριο: Η ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα 1864-2004 (2006), Βουλή των Ελλήνων
Ποίηση: Γιώργος Σεφέρης (1900-1971): Ιστορία – φιλολογία: Ιωάννης Ν. Σταματέλος (1822-1881), Νικόλαος Ι. Σταματέλος (1861-μετά 1901), Βασίλειος Ι. Σταματέλος (1869-1945): Περιβάλλον και οικονομία: Η ανάπτυξη της Λευκάδας (2007), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών
Ονόματα: Ονοματολογικά Κυκλάδων (2007), Ακαδημία Αθηνών
Ευκαρπίας έπαινος (2007), Πορεία
Το γλωσσικό ζήτημα (2011), Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων
Λαϊκός πολιτισμός και έντεχνος λόγος (2013), Ακαδημία Αθηνών
Λογοτεχνικές διαδρομές (2016), Εκδόσεις Καστανιώτη

Πηγές: Biblionet, Ε.Λ.Ι.Α., Πορεία, Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Ποταμός, Ergo

37 views