Γιώργος Σταυριανός

Ο Γιώργος Σταυριανός είναι Έλληνας συνθέτης μουσικής και λογοτέχνης.
Γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης και διδάσκει ως Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.
Σπούδασε στη Σχολή Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Νανσύ της Γαλλίας, ενώ κατέχει πτυχία ελληνικής και γαλλικής φιλολογίας. Επίσης, έχει διδακτορικό στην φιλοσοφία. Πρωτοεμφανίστηκε στη δισκογραφία το καλοκαίρι του 1982 με την «Έρημη πόλη» με ερμηνεία από τη Μαρία Δημητριάδη, τον Ανδρέα Μικρούτσικο και τον Κώστα Θωμαΐδη. Πιο γνωστό από το δίσκο αυτό έγινε το τραγούδι «Ήσουνα φεγγάρι» σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου.
Ακολούθησαν πάνω από 15 δίσκοι που κυκλοφόρησαν με αραιούς ρυθμούς, στους οποίους συνεργάστηκαν κορυφαίοι τραγουδιστές, όπως: Ελένη Βιτάλη, Γιάννης Κότσιρας, Βασίλης Λέκκας, Σοφιανός, Κώστας Μάντζιος, Ισιδώρα Σιδέρη, Κώστας Γανωτής, Μανώλης Μητσιάς, Παντελής Θαλασσινός, Νένα Βενετσάνου, Γλυκερία, Πάνος Κατσιμίχας, Αναστασία Μουτσάτσου, Γιώργος Νταλάρας, Καλλιόπη Βέττα, Δυνάμεις του Αιγαίου κ.ά.
Συνεργάστηκε με γνωστούς στιχουργούς, όπως: Λευτέρης Παπαδόπουλος, Οδυσσέας Ιωάννου, Φίλιππος Γράψας, Χρήστος Παπαδόπουλος, Μυρτώ Κοντοβά, Λίνα Νικολακοπούλου, ενώ έχει συνθέσει και τραγούδια πάνω σε δικούς του στίχους.
Έχει εκδώσει τα μυθιστορήματα «Μητροπόλεις», εκδ. Καστανιώτης, «Το τρυφερό παραμύθι του κόσμου», εκδ. Καστανιώτης, «Πόρτες μισάνοιχτες», εκδ. Ηρόδοτος
και τη μονογραφία «Η δυναμική των πολιτισμών».

Μητροπόλεις
Σα να μην υπήρξανε ποτέ
Ο νεαρός αφηγητής μένει για πρώτη φορά στη ζωή του μόνος, μέσα σ ένα περιβάλλον πρωτόγνωρο και φαινομενικά αδιαπέραστο. Η σκιά της μητέρας που πλανάται και που σπάνια αναφέρεται, η απουσία του πατέρα, η αγωνιώδης προσπάθεια ταύτισης με το πατρικό είδωλο που δεν ξεπερνιέται ποτέ, η διάχυτη ενοχή, σαν άρωμα της πρώτης αθωότητας και της παντελούς έλλειψης εμπειριών, βρίσκουν τελικά “συνένοχο” τον νεαρό Ολιβιέ, φοιτητή Ιατρικής. Η γνωριμία τους αναταράσσει τα λιμνάζοντα νερά και πυροδοτεί μια σειρά γεγονότων και συγκρούσεων, αναζητήσεων και διφορούμενων συναισθημάτων, και όλα αυτά με κάδρο το επιβλητικό κτήριο του Οικοτροφείου των Καθολικών Σπουδαστών…
210 σελ.

Το τρυφερό παραμύθι του κόσμου
Όταν οι προβολείς της συνείδησης φωτίζουν τις χαοτικές διαδρομές της μνήμης, το «σ’ αγαπώ» παίρνει μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Σημαίνει «δε θέλω να πεθάνεις». Μέσα σ’ αυτό το μυθιστόρημα-εξομολόγηση κυριαρχεί ο έρωτας, αλλά σαν παιχνίδι. Ένα παιχνίδι που παίζουν με τους δικούς τους κώδικες και όρους, μαζί με το νεαρό αφηγητή, δυο συνένοχοι· ο Ολιβιέ και ο Αλμερίκ. Δυο συνένοχοι, δυο τάσεις, που λες και ξεπηδούν από τα έγκατα του πιο σκοτεινού μας παρελθόντος, για να μας παρασύρουν μέχρι την άκρη της προσωπικής μας κόλασης. Κι εκεί, κάπου στο τέλος της διαδρομής φαίνεται να καραδοκεί και η λύση, που μοιάζει με την έξοδο από το λαβύρινθο. Οι καταστάσεις είναι πραγματικές, οι τόποι και οι χώροι το ίδιο, μόνο μερικά από τα ονόματα έχουν αλλάξει.
245 σελ.

Πόρτες μισάνοιχτες
Κάστρα, ικριώματα και λαιμητόμοι, ιδεολογίες και κοσμοθεωρίες, μεθοριακές διεκδικήσεις και λαοί περιούσιοι, συγκρούσεις και λεηλασίες στο όνομα των πολιτισμικών παρεμβάσεων, πρωτόγονες φυλές και δημιουργίες εθνοτήτων, φυλετικές διακρίσεις απροσάρμοστων και αυτονομημένων κυττάρων, προσχήματα και μισαλλοδοξίες, παντοκρατορίες που σείονται συθέμελα, γέμισε ο κόσμος κρεματόρια που καπνίζουν αγώνες επιβολής και υποταγής, μια ιστορία εξαπατημένη, ανακατασκευασμένη, διεστραμμένη. Ουδέτερες ζώνες που χωρίζουν την ανθρώπινη ηλιθιότητα και ναρκοπέδια συνειδήσεων για τις φυλές που αυτοχρίστηκαν ανώτερες… Ιερατεία που προδικάζουν και μαντεία συμφερόντων. Υπέρτατη, απροσπέλαστη γνώση, πόσο κοντά μας βρίσκεσαι, όταν τιτιβίζει ο κορυδαλλός μεθυσμένος μες στην πάχνη την πρωινή στα υψώματα του Ολύμπου; Και, δεν είναι πως μας είπαν ψέματα, απλά δεν μας είπανε ποτέ όλη την αλήθεια.
286 σελ.

Η δυναμική των πολιτισμών
Διαλεκτικές προσεγγίσεις
Η αναθεωρημένη μεταψυχροπολεμική “γραφή” του κόσμου, οδηγεί σε μια σειρά από παραδοξότητες. Παγκοσμιοποιημένη αγορά και κουλτούρα από τη μια, έξαρση των εθνικιστικών φαινομένων από την άλλη. Υπερβάσεις στην αντίληψη περί κράτους με ταυτόχρονη υποχώρηση πολλές φορές των αρχών της οικουμενικότητας. Αναζήτηση του απόλυτου μέσα από μυστικιστικές ενατενίσεις και πολιτισμικές συγκρούσεις με κεντρικό άξονα περιστροφής και αναφοράς τις θρησκευτικές δοξασίες. Ο πανάρχαιος συμβολιστικός άξονας του κόσμου με ανταποκρίσεις στο Καλό και το Κακό αναβιώνει προσαρμοσμένος στη νέα γεωπολιτική αντίληψη. Που βαδίζει ο κόσμος σήμερα με αιχμή του δόρατος την τεχνολογική εξέλιξη και φόντο την οικολογική καταστροφή; Ο Δυτικός πολιτισμός μπορεί να γίνει πανανθρώπινος υπερβαίνοντας τις αυτοκαταστροφικές τάσεις και τροφοδοτούμενος από τους επί μέρους άλλους πολιτισμούς του πλανήτη; Ιδού η μεγάλη πρόκληση την οποία η ανθρωπότητα του 21ου αιώνα οφείλει να αντιμετωπίσει.

Η νέα αφήγηση του κόσμου
Ο Γιώργος Σταυριανός είναι μία πολυσχιδής και πολύπλευρη προσωπικότητα, που τιμά την ελληνική επιστήμη και διανόηση με ένα εκπληκτικό έργο που σε καθηλώνει, ανεξάρτητα αν αγαπάς τη μουσική, αν σου αρέσει η φιλοσοφία, αν έχεις προτίμηση στη λογοτεχνία και την τέχνη ή αν ασχολείσαι επιστημονικά με αυτές τις γνωστικές περιοχές. Ο Σταυριανός είναι ένας homo universalis, ένας χαρισματικός άνθρωπος που συνδυάζει γνώση, καλλιτεχνική ευαισθησία, δημιουργικό ταλέντο και επιστημονική συγκρότηση.
Είναι από τις περιπτώσεις εκείνων των διανοουμένων, που το έργο τους απευθύνεται σε όλες τις αισθήσεις του ανθρώπου, σύμφωνα με μια κλασική αντίληψη που θέλει τα γνήσια και εμπνευσμένα έργα να προσλαμβάνονται ως ολοκληρωμένα σύνολα, προκειμένου να έχει πληρότητα η
αισθητική απόλαυση. Μάλιστα αυτή την ολοκλήρωση τη νιώθει κανείς και σε μεμονωμένα έργα του, όπως για παράδειγμα συμβαίνει με τη μουσική του, όπου στίχος, μουσική, ενορχήστρωση δημιουργούν μία αίσθηση απόλυτης συμμετοχής, που με μία λέξη θα το χαρακτήριζα “ενσυναίσθηση”.
Στο νέο του βιβλίο που έχω τη τιμή να προλογίζω, ο Σταυριανός καταπιάνεται με τα δυσκολότερα ζητήματα που έχουν απασχολήσει τον άνθρωπο, καθώς ασχολείται με διαχρονικά ερωτήματα, όπως είναι η σχέση του ανθρώπου με το Σύμπαν, όπου κυριαρχούν οι πλέον δυσνόητες απόψεις για τα φυσικά φαινόμενα, ερωτήματα για τις ψυχολογικές και ψυχοφυσικές λειτουργίες του ανθρώπινου μυαλού καθώς και η διαλεκτική σχέση του ανθρώπου με τη μεταφυσική, τη θεολογία και τις θεοφυσικές δοξασίες.
Το ενδιαφέρον στοιχείο στην πολλαπλή προσέγγιση του Σταυριανού με τα πράγματα είναι ο ιστορικός χρόνος, που τον χειρίζεται με μια πραγματική μαεστρία, κινούμενος με άνεση πότε στο παρελθόν που το επικαιροποιεί εύστοχα και πότε στο μέλλον που το ενεργοποιεί με όρους σύγχρονους και φαινομενικά ρεαλιστικούς.
Μήπως και η τέχνη, όπως και ο πολιτισμός δεν έχουν την τιμητική τους;
Ο Σταυριανός είναι ένας κατεξοχήν μελετητής των αισθητικών θεωριών και γνωρίζει πολύ καλά και σε βάθος τα μυστικά που κρύβονται πίσω από τα έργα τέχνης, που, αν και χρησιμοποιεί φιλοσοφικούς όρους, είναι σε θέση να αποκαλύπτει νοήματα, σημασίες και έννοιες σε μορφές και σχήματα που πολύ δύσκολα προσλαμβάνονται με μια πρώτη ανάγνωση.
Τι είναι τελικά αυτό το βιβλίο; Είναι ένα φιλοσοφικό δοκίμιο, ένα κοσμολογικό αφήγημα ή ένα ιστορικο-πολιτιστικό πόνημα, διανθισμένο με επιστημονικούς όρους και με ασυνήθιστα τολμηρούς και οικουμενικής εμβέλειας συμβολισμούς; Το βιβλίο του Σταυριανού είναι αυτά και ακόμα περισσότερα, ικανοποιώντας και τους πλέον απαιτητικούς αναγνώστες.
Μιλτιάδης Παπανικολάου
Καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
496 σελ.

Η αλήθεια της νύχτας
Ξαναπατώ στο μουσκεμένο χώμα. Ένας έρωτας απίστευτος ηλεκτρίζει το κορμί μου… Τα σεντόνια της ομίχλης διαλύονται κι ένας χλομός ήλιος αρχίζει και ξεπροβάλει. Ολοκάθαρο το φως στεφανώνει το δρόμο μου. Μ’ όλα εκείνα τα πρόσωπα που γνώρισα, και που αγάπησα, κι ας μη το ‘μαθαν ποτέ.
Αποχαιρετώ τη μοίρα που ως τώρα με βάραινε. Ένα γλυκό κελάιδισμα κότσυφα που ακούγεται εκείνη τη στιγμή, επιβάλλει την τελική σύγκλιση. Ξέρω πως τίποτα δεν πέρασε, πως όλα είναι μπροστά μου.
Ναι, έτσι είναι, αν ο κεντρικός ασύλληπτος μηχανισμός που αναδύθηκε από το χάος το κρίνει σκόπιμο, μας χρησιμοποιεί ξανά και ξανά σαν υλικά… Ο φοβερός αυτός μηχανισμός που κατατάσσει, ταξινομεί, αποκωδικοποιεί, ενημερώνει την τερματική οθόνη του αλάθητου υπολογιστή… Το μάτι του Θεού, του Θεού που πρέπει να δημιουργήθηκε στην πορεία αν δεν υπήρχε από την αρχή…
256 σελ.

Απαγορευμένες περιοχές
“Δεν είναι, λοιπόν, η νοσταλγία που οδηγεί τη θύμηση, αλλά η άσβεστη εκείνη δίψα που καλεί τα σωθικά και τον νου και που δεν σβήνει όσο κι αν προσπαθείς να την ξεγελάσεις. Η πηγή που αναζητάς δεν βρίσκεται εύκολα, δεν ξέρεις καν αν υπάρχει… Κι αν ακόμα βρεθεί, κανείς δεν μπορεί να το ισχυριστεί πως θα σε ξεδιψάσει…”
Στη φράση αυτή από το γοητευτικό βιβλίο του Γιώργου Σταυριανού που κρατάτε στα χέρια σας συμπυκνώνεται, νομίζω, η σύνολη προβληματολογία του συγγραφέα. Θα πρόσθετα και μιαν άλλη, εξίσου σημαντική: “Συνειδητοποιείς πως η μνήμη, άγνωστο γιατί, επιμένει, πως επανέρχεται δριμύτερη και απαιτεί μια δεύτερη ανάγνωση όσο προχωράς στο καλντερίμι του χρόνου… Αρχίζει μια πορεία παράξενης επιστροφής. Δεν επιστρέφεις, όμως, οπουδήποτε.
… Το βιβλίο του Σταυριανού ακολουθεί την ηλικιακή ωρίμανση του κεντρικού αφηγητή, που δεν έχει όνομα, και που απευθύνεται ως τρίτος προς τον εαυτό του με τη γενική. “Εσύ που πας στα ξένα…”. Ξεκινά από ένα χωριό της Κρήτης στον νομό Ηρακλείου κι εξακτινώνεται σαν την πολύχρωμη ουρά του αρσενικού παγωνιού, σιγά-σιγά, στον κόσμο. Από την Ελλάδα στο εξωτερικό. Για να επιστρέψει και να ξαναφύγει.
(Βασίλης Βασιλικός, από τον Πρόλογο)
304 σελ.

Μυθιστορήματα
Μητροπόλεις (1996), Εκδόσεις Καστανιώτη
Το τρυφερό παραμύθι του κόσμου (1998), Εκδόσεις Καστανιώτη
Πόρτες μισάνοιχτες (2003), Ηρόδοτος
Πόρτες μισάνοιχτες (2009), Σταμούλης Αντ. (E)
Η αλήθεια της νύχτας (2014), Σταμούλης Αντ.
Απαγορευμένες περιοχές (2018), Μετρονόμος

Δοκίμια – Μελέτες – Θρησκεία και επιστήμη
Η δυναμική των πολιτισμών (2007), Σταμούλης Αντ.
Η νέα αφήγηση του κόσμου (2012), Σταμούλης Αντ.

Συλλογικά έργα
Κριτική της τέχνης – κριτική της κοινωνίας (2011), Νησίδες
Μετά το “τέλος” της ιστορίας (2012), Εκδόσεις Ι. Σιδέρης

Πηγές: Biblionet, Μετρονόμος, Σταμούλης Αντ., Ηρόδοτος, Εκδόσεις Καστανιώτη, el.wikipedia.org

Επισκέψεις: 9