Τζόναθαν Σουίφτ (1667-1745) – Jonathan Swift

Ξένοι λογοτέχνες


Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ
Ο Γκιούλιβερ λατρεύει τα ταξίδια. Μπαρκάρει ως γιατρός και αρμενίζει σε άγνωστες θάλασσες και εξωτικές χώρες: από τη Λιλιπούτη, τη χώρα των μικροσκοπικών ανθρώπων, έως τη Βροβδινγνάγη, τη χώρα των γιγάντων, και από τη Λαπούτα, το ιπτάμενο νησί, έως το Χουίχνχνμς, το βασίλειο όπου κυβερνούν τα άλογα έχοντας υπηρέτες τους ανθρώπους.
“Ακινητοποιημένος πάνω στο κοντό πράσινο γρασίδι, δεμένο χειροπόδαρα με ψιλές, λεπτές κλωστές, το μόνο που αντίκριζα ήταν ένα γαλάζιο κομμάτι ουρανού. Ξαφνικά άκουσα έναν περίεργο θόρυβο, έμοιαζε με σούσουρο, λεπτές φωνές σε μια εντελώς άγνωστη σε μένα γλώσσα. Σε λίγο, πάνω στο πόδι και μετά στο στήθος μου ένιωσα να κινείται κάτι ζωντανό. Χαμήλωσα το μάτια και τι να δω; έναν ανθρώπινο πλάσμα όχι παραπάνω από δεκαπέντε πόντους ψηλό, ανέβαινε επάνω μου! Σίγουρα ακόμα κοιμάμαι σκέφτηκα, όμως το ανθρωπάκι συνέχιζε ν’ ανεβαίνει πάνω στο σώμα μου. Ήταν σίγουρα πολεμιστής, γιατί κρατούσε τόξο και είχε φαρέτρα στην πλάτη. Δεν ήταν μόνος του. Τον ακολουθούσαν καμιά σαρανταριά παρόμοια πλάσματα όλα οπλισμένα.”

Η μάχη των βιβλίων
“Η μάχη των βιβλίων”, γραμμένη το 1697, παραμένει τριακόσια χρόνια μετά εξίσου γλαφυρή και επίκαιρη, και θα παραμένει πάντα όσο θα αντιμάχονται το παλιό και το καινούργιο.

Οδηγίες προς υπηρέτες
“Μην εμφανίζεστε ποτέ αν πρώτα δε σας έχουν καλέσει τρεις ή τέσσερις φορές. Μόνο τα σκυλιά τρέχουν στο πρώτο σφύριγμα.”
Μάστορας του μαύρου χιούμορ, ο Jonathan Swift (1667-1745) γράφει τις “Οδηγίες προς υπηρέτες” (ή μήπως προς κάθε εργαζόμενο;) στο ύφος των διαδεδομένων οδηγών καλής συμπεριφοράς. Κι αν εκ πρώτης όψεως φαίνεται να καταγγέλει χλευαστικά την υποκρισία του υπηρετικού προσωπικού, την προτιμά εν τέλει σε σχέση με τη φαυλότητα των αφεντάδων και των ισχυρών. Στα χέρια του Swift, το μακάβριο χιούμορ, η ειρωνεία και η παραδοξολογία μετατρέπονται σε εργαλεία διαλεκτικής.

Σεμνή πρόταση ώστε να παύσουν τα τέκνα των φτωχών ν’ αποτελούν βάρος για τους γονείς τους και τον τόπο και να καταστούν ωφέλιμα στην κοινωνία
“Ένας επαΐων Αμερικανός που γνωρίζω στο Λονδίνο με διαβεβαιώνει ότι ένα υγιές τροφαντό χρονιάρικο βρέφος αποτελεί την πλέον γευστική, θρεπτική και υγιεινή τροφή, είτε βραστό, είτε στο φούρνο, είτε στα κάρβουνα, είτε μαγειρευτό στην κατσαρόλα, και δεν αμφιβάλλω ότι μπορεί επίσης να σερβιριστεί ραγού ή φρικασέ.
Ως εκ τούτου, υποβάλλω με κάθε σεμνότητα εις επήκοον πάντων την πρότασή μου, ότι από τα εκατόν είκοσι χιλιάδες παιδιά που ήδη λογαριάσαμε, είκοσι χιλιάδες να τεθούν κατά μέρος για αναπαραγωγή, εκ των οποίων μοναχά το ένα τέταρτο να είναι αρσενικά, ποσοστό μεγαλύτερο από εκείνο που αφήνουμε για τα πρόβατα, τα βοοειδή και τους χοίρους… Ότι τα υπόλοιπα εκατό χιλιάδες βρέφη μόλις χρονίσουν να προσφέρονται προς πώληση στον καλό κι εύπορο κόσμο, ανά το βασίλειο, συμβουλεύοντας πάντα τη μητέρα να τα αφήνει να θηλάζουν μπόλικο γάλα τον τελευταίο μήνα ώστε να γίνουν τροφαντά και παχουλά, ό,τι πρέπει για ένα καλό τραπέζι…”
Η “Σεμνή πρόταση” γράφτηκε στο τέλος του καλοκαιριού του 1729. Τυπώθηκε και εκδόθηκε από τη Mrs Harding τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. Αποτελεί τη σατιρική αντίστροφη όψη των ευθέων κοινωνικών και πολιτικών σχολίων του Σουίφτ για τα δεινά της Ιρλανδίας. Ο Σουίφτ είχε πλέον πλήρως αντιληφθεί ότι δεν ήταν δυνατόν να υπάρξει πολιτική λύση στις διεστραμμένες και αμετάκλητες εχθρότητες στην Ιρλανδία. Η πρότασή του αποτελεί μια γεμάτη περιφρόνηση προσβολή της πολιτικής οντότητας των Αγγλοϊρλανδών, η δε συμπάθεια του συγγραφέα εκτείνεται μόνο προς τους γηγενείς Ιρλανδούς και διαπνέεται από ένα αίσθημα κοινής ανθρωπιάς και μίσους κατά της τυραννίας. Η “Σεμνή πρόταση” στοιχειοθετεί ένα δαιμόνιο και διορατικό πλήγμα για τον Άγγλο αναγνώστη, καθώς και για κάθε υποκριτή αναγνώστη οποιασδήποτε εποχής και κοινωνίας, του οποίου τα νωθρά, εφησυχασμένα αντανακλαστικά κατακρεουργούνται μέσω του ευφυολογήματος περί ανθρωποφαγίας…
(από τα σχόλια των Angus Ross και David Wooley στην κριτική έκδοση “The Oxford Authors: Jonathan Swift”, Oxford University Press, 1984)

Παιδική και εφηβική λογοτεχνία
Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ – Travels into Remote Nations of the World by Captain Lemuel Gulliver (1726)

Νουβέλες
Η μάχη των βιβλίων – Battle of the books (1704)

Σατιρικά – Δοκίμια
Ιστορία της σκάφης – A Tale of a Tub (1704)
Οδηγίες προς υπηρέτες – Directions to Servants (1745)
Σεμνή πρόταση ώστε να παύσουν τα τέκνα των φτωχών ν’ αποτελούν βάρος για τους γονείς τους και τον τόπο και να καταστούν ωφέλιμα στην κοινωνία – A Modest Proposal For preventing the Children of Poor People From being a Burthen to Their Parents or Country, and For making them Beneficial to the Public (1729)

Πηγές: BIBLIONET, Wikipedia, Μίνωας, Εκδόσεις Καστανιώτη, Modern Times, Καλοκάθη, Μεταίχμιο, Πατάκης, Άγρα, DeAgostini Hellas, Παπαδημητρίου, Άγκυρα

110 views.