Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ (1939-2020)

Ελληνες λογοτέχνες
Η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ γεννήθηκε στα Εξάρχεια το 1939.
Κόρη του δικηγόρου Γιάννη Αγγελάκη, φίλου του Νίκου Καζαντζάκη, και της Ελένης Σταμάτη, είχε τον μεγάλο Κρητικό νονό και πρότυπο.
Στην εφηβεία της ανακάλυψε τον Καβάφη και αυτό την καθόρισε. Εβαλε ρότα για την ποίηση.
Πρώτο δημοσιευμένο ποίημα στο περιοδικό Καινούρια Εποχή το 1956 με τίτλο «Μοναξιά». «Κλωσσοπούλι του Παρνασσού, μη με ντροπιάσεις» της γράφει ο Καζαντζάκης συστήνοντας παράλληλα τη νεαρή ποιήτρια στον διευθυντή του περιοδικού Γιάννη Γουδέλη.
Πρώτη συλλογή το 1963, “Λύκοι και σύννεφα”.
Από το 1971 και μετά εκδίδει περίπου ένα ποιητικό βιβλίο κάθε δύο χρόνια, δεκαεπτά συλλογές συνολικά, οι δύο στα αγγλικά: Ποιήματα, ’63-’69 (1971), Μαγδαληνή, το μεγάλο θηλαστικό (1974), The Body is the Victory and the Defeat of Dreams (1975), Τα σκόρπια χαρτιά της Πηνελόπης (1977), Ο θρίαμβος της σταθερής απώλειας (1978), Ενάντιος έρωτας (1982), Οι μνηστήρες (1984), Beings and Things on their Own (1986), Οταν το σώμα. Επιλογή, 1963-1988 (1988), Επίλογος αέρας (1990), Αδεια φύση (1993), Λυπιού (1995), Ωραία έρημος η σάρκα (1995), Η ύλη μόνη (2001), Μεταφράζοντας σε έρωτα της ζωής το τέλος (2003), Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα (2005), Η ανορεξία της ύπαρξης (2011) κ.ά.
Στο ενδιάμεσο, πολλές μεταφράσεις από τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα ρωσικά: Μπέκετ, Μαγιακόφσκι, Λέρμοντοφ, Πούσκιν, Λεονίντ Αντρέγεφ, Σίλβια Πλαθ, Ντίλαν Τόμας, Σολ Μπέλοου, Γιόζεφ Μπρόνσκι, Σέιμους Χίνι, Ζακ Λακαριέρ.
Με την ποίηση ζει, με τη μετάφραση τρέφεται. Η αναπηρία από σταφυλόκοκκο σε ηλικία βρεφική τής δίδαξε την αξία του σώματος:

«Το σώμα είναι η Νίκη των ονείρων
όταν ασύστολο σαν το νερό
σηκώνετ’ απ’ τον ύπνο
με κοιμισμέν’ ακόμα τις βούλες
τις ουλές, τα τόσα τα σημάδια
τους σκούρους ελαιώνες του
ερωτευμένους
δροσερούς μέσα στη χούφτα».
Ο μικρασιάτης πατέρας της, στο πατρικό σπίτι στην Αίγινα, της δίδαξε την αγάπη της γης.
Η ποίησή της, αφηγηματική, απλώνεται σε στίχους λυρικής συντομίας.
Πριν χρόνια κυκλοφόρησε η συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων της Ποίηση, 1963-2011 (Καστανιώτης, 2014).

Με τα δικά της λόγια:
«Το ποίημα δεν είν’ αυτά που είπαμε
ούτε τα λίγ’ ακόμη που θα ζήσω.
Δεν είν’ αυτά που μου ‘δειξες αμίλητος
σαν να μην ήτανε δικά σου
ούτ’ η δική μου ένδεια
μπρος στους κήπους.
Κοίτα
η λέξη μόνο βγαίνει
από τη λέξη
κι η ιδιοσυγκρασία της
αναβλύζει ολόκληρη
σαν φύση» («Για την ποίηση»).

Η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ γράφει μια ποίηση αισιόδοξη, φωτεινή ακόμη και όταν νοσταλγικά αναπολεί, όταν υπαρξιακά στοχάζεται. Ποίηση σταθερά δοξαστική του σώματος, της φύσης, της γυναίκας, του έρωτα, της ζωής:

«Δε θα ‘μαστε ποτέ
αυτό που είμαστε στιγμιαία
αλλ’ είναι θρίαμβος
αυτή η σταθερή απώλεια».

Η απόφαση της Κριτικής Επιτροπής ήταν ομόφωνη και συμφωνούμε: πρόκειται για μια δημιουργό με αναγνωρίσιμη φωνή, «η οποία πέρα από κάθε αμφιβολία ανήκει στην κορυφή του σύγχρονου ελληνικού ποιητικού γίγνεσθαι».
Πηγή: Tovima.gr

Μόλις στα 17 της χρόνια δημοσιεύει στο περιοδικό Καινούργια εποχή το ποιήμα της «Μοναξιά» μετά από παρότρυνση του Νίκου Καζαντζάκη, ο οποίος έστειλε γράμμα στον Γιάννη Γουδέλη, τον διευθυντή της Καινούργιας εποχής γράφοντας: «Παρακαλώ, δημοσιεύστε αυτό το ποίημα, το έχει γράψει μία κοπέλα που δεν έχει βγάλει ακόμα το γυμνάσιο. Είναι το ωραιότερο ποίημα που διάβασα ποτέ!».
Από τότε άνοιξε ο δρόμος για την ενασχόληση της με την ποίηση και τη μετάφραση. Όπως αναφέρει και η ίδια ήταν μεγάλη η είσοδος της στην ποίηση. Άρθρα για την ποίηση και την μετάφραση της ποίησης έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και εφημερίδες.
Το έργο της έχει μεταφραστεί σε περισσότερες των δέκα γλωσσών και ποιήματα της εμπεριέχονται σε λογοτεχνικές ανθολογίες. Αρχή και τέλος για εκείνη η ποίηση του Κ.Π. Καβάφη. Σπούδασε ξένες γλώσσες στην Αθήνα, τη Γαλλία και την Ελβετία. Είναι διπλωματούχος μεταφράστρια-διερμηνέας. Έχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν, Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς Μαγιακόβσκι, Ουίλλιαμ Σαίξπηρ κ.ά. Η ποίησή της διακρίνεται από μια έντονη καταφυγή σε φανταστικές χώρες.
Το 1962 τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο Ποίησης της πόλης της Γενεύης (Prix Hensch). Το 1985 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Έχει δώσει διαλέξεις και διάβασε ποιήματά της σε Πανεπιστήμια των ΗΠΑ και Καναδά (Harvard, Cornell, Darmouth, N.Y.State, Princeton, Columbia κ.α.)
Το 2000 τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο Κώστα και Ελένης Ουράνη, ενώ το 2014 βραβεύτηκε με το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων για το σύνολο του έργου της.
Τον Ιανουάριο του 2020 έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών.

Οι μνηστήρες – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1985)

Ποίηση, Κέδρος, 1984, 69 σελ.

Ενάντιος έρωτας – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Ο ΥΠΝΟΣ
Τα όνειρα απλώνονται
επάνω μας τη νύχτα
μ’ όλο τον τρόμο της ζωής’
με σφίγγεις με φωνάζεις
πνιγμένοι π’ αγκαλιάζονται
στο τελευταίο κύμα.
Φανταχτερή κουρτίνα
η ομορφιά που λατρέψαμε
τραβιέται μες στη νύχτα
απεικονίζεται στο μαύρο
η απειλή γύρω απ’ τα σώματα
κι όλες οι πράξεις
π’ αφήσαμε μισές τη μέρα
ξανάρχονται να μας αποτελειώσουν
στο σκοτάδι.
Μακαρίζω τους νευρωτικούς
τους φοβισμένους,
που μι’ αμυχή, μια σκιά, μια υποψία
τους κυριεύει το μυαλό.
Εγώ δεν έχω παρά το θάνατο,
απλό, καθαρό, στρογγυλό
μια βεβαιότητα
που κάθεται στο στήθος.
Κοιμάσαι δίπλα μου
με το αρυτίδωτό σου πρόσωπο
σαν ανοιξιάτικο πανί
που πλέει μες στον ύπνο.
Σε αγγίζω,
κι όπως η ανάσα σου δροσερή
χαϊδεύει τη σκέπη του ονείρου,
ακόμη λίγο ήλιο παίρνω, λίγο νερό
πριν μες στο κώμα αρχίσει
ατέρμονη η επιστροφή
στις ρίζες του φθαρτού.

Ποίηση, Κέδρος, 1986, 55 σελ.

Ο θρίαμβος της σταθερής απώλειας – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

ΣΥΝΤΟΜΑ ΚΑΙ ΠΙΚΡΑ
1
Εξαντλούνται όλα τα πειράματα,
δεν υπάρχει τίποτα
ν’ αντικαταστήσει το φως
τίποτα ν’ αποτρέψει το σκοτάδι.
Ο δρόμος είναι ένας
και φέρνει σε κάτι μεγάλο και υγρό:
μυρίζει ψαρίλα
κι όταν χώσεις τα δάχτυλά σου
βρίσκεις το πηχτό σώμα τ’ ουρανού.

Ποίηση, Κέδρος, 1987, 82 σελ.

Επίλογος αέρας – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Ποίηση, Κέδρος, 1990, 77 σελ.

Άδεια φύση – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Ποίηση, Κέδρος, 1993, 62 σελ.

Ωραία έρημος η σάρκα – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

«Αέρας σηκώνεται»
Γελούσε ο φίλος και ξαφνικά έμοιαζε στον πατέρα μου
πώς έκλεινε σφιχτά τα μάτια όταν τον έπιαναν τα γέλια
τραντάζονταν οι ώμοι του κι έσμιγε τις παλάμες
σαν να χειρονομούσε.
Ο φίλος μου, ορθός μπροστά στο τζάκι ψιθύρισε:
“Ο αέρας σηκώνεται, πρέπει να προσπαθήσουμε να ζήσουμε…”
κι ο πατέρας μου βούτηξε στις στάχτες του ξανά.
Η πραγματικότητα αμπαρώθηκε πίσω απ’ το φρούριο-παρόν της
υψώνοντας τη λευκή σημαία της μονοσήμαντης ηλικίας
μέρες χαράς ξανακλείστηκαν σε λίγες σταγόνες δακρύων
ένα τίποτα άνοιξης ερχόταν με τον αέρα
ένα τίποτα έρωτα ξαφνικά μες στην κάμαρα
“ένα τίποτα” είπαμε και πέρασε η ζωή.

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1995, 52 σελ.

Ποιήματα 1963-1977 – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Όσο πιο νέος είναι ο ποιητής, τόσο πιο απαραίτητος του είναι ο μύθος, αφού λειτουργεί και σαν έναυσμα και μαζί σαν οδηγός ζωής, μιας ζωής που ακόμη δεν έχει ζήσει ο ποιητής. Από το πρώτο της βιβλίο Λύκοι και Σύννεφα έως Τα σκόρπια χαρτιά της Πηνελόπης, συλλογή που κλείνει και την πρώτη αυτή περίοδο της ποίησής της (1963-1977), η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ είτε πλάθει δικό της μύθο (Λάφικτος, Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος κ.λπ.) είτε δίνει τη δική της ποιητική ερμηνεία γνωστών μυθικών συμβόλων: η Ιφιγένεια αρνείται να θυσιαστεί για να μη γίνει πόλεμος, το ζευγάρι που πάει να συναντήσει τον Μινώταυρο αισθάνεται ότι αναλαμβάνει το έργο του Θεού κι η Μαγδαληνή θεωρεί –επειδή ερωτεύτηκε– τη δική της ιστορία πιο αιώνια από του Χριστού (γιατί εκείνη «έμεινε χνάρι μοναδικό στις θεϊκές επαναλήψεις»), ενώ ο Μεγαλέξανδρος ανακαλύπτει ότι «οι εκστρατείες δεν νικούν το χώμα». Με την Πηνελόπη που λέει: «δεν ύφαινα, δεν έπλεκα – ένα γραφτό άρχιζα, κι έσβηνα / κάτω απ’ το βάρος της λέξης», η ποιητική φωνή της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ γίνεται πιο προσωπική, εξομολογητική, πιο σωματική. Οι εικόνες κάθονται περισσότερο στη γη, ο έρωτας απλώνεται σαν λεκές από αίμα κι ο θάνατος χάνει και το ελάχιστο ηρωικό στοιχείο που μπορεί να είχε στην αρχή· είναι μόνο πια σπαραγμός, αδικία και την άνοιξη η ποιήτρια λέει: «Ανάσταση. Ανάσταση θέλω κι εγώ / για δε με παίζει η φύση;»

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1997, 224 σελ.

Ποιήματα 1986-1996 – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Mε τον τρίτο τόμο των Απάντων η Kατερίνα Aγγελάκη-Pουκ μπαίνει στο χώρο εκείνο που είναι επικίνδυνος και για τη ζωή του ανθρώπου και για την ποίηση: το χώρο της ξηρασίας. Eνώ εξωτερικά η αλλαγή δεν είναι τεράστια –η φύση πάντα πρωταγωνιστεί, παρηγορεί βέβαια τώρα πια πιο πολύ παρά ενθουσιάζει–, η ποιήτρια ξέρει πως η ώρα του μεγάλου στοιχήματος πλησιάζει: έγινε, μπορεί να γίνει η μετουσίωση όλης αυτής της ταραχής, της συγκίνησης, του έρωτα, τής νιότης σε κάτι που θα μπορούσε να είναι νόημα ή βαθύτερη αίσθηση των πραγμάτων ή ακόμα και σοφία; Kι ίσως εδώ –στή Γιαννούσα («Mια άνοιξη για τη Γιαννούσα»), που κάθεται ακίνητη προσπαθώντας να συλλάβει το παρόν της– σ’ αυτά τα ποιήματα να υπάρχει κάτι πιο δύσκολο κι απ’ το θάνατο: ο χώρος, ο χρόνος που μεσολαβούν έως τότε. Έτσι, η Kατερίνα Aγγελάκη-Pουκ εφευρίσκει μια χώρα, τη Λυπιού, για να πηγαίνει όταν είναι «βαθιά λυπημένη», ενώ, σηκώνοντας τα μάτια ψηλά στον Ηolderlin, στον Σολωμό, κάτι ελπίζει να διδαχτεί. Kι ακόμη ελπίζει αυτό που λέει η Πηνελόπη (Tα σκόρπια χαρτιά της Πηνελόπης) στον πρώτο τόμο, πως ό,τι χάνει σε αφή κερδίζει σε ουσία.

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1999, 175 σελ.

Μεταφράζοντας σε έρωτα της ζωής το τέλος – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Κάπου λέει ο Ηoderlin ότι οι ποιητές, όσο πνευματικοί κι αν είναι, ανήκουν στον κόσμο τούτο. Το ποιητικό βιβλίο της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ “Μεταφράζοντας σε έρωτα της ζωής το τέλος” μοιάζει σαν εικονογράφηση αυτής της ιδέας. Κρατάει μια επικίνδυνη, είναι η αλήθεια, ισορροπία, ανάμεσα στο καθημερινό και το αιώνιο. Καθημερινή η φωνή, ακόμα και οι εκφράσεις, οι παροιμίες, που δεν γίνονται όμως ποτέ λογοπαίγνια. Είναι ένας μεταφορικός λόγος που σε στέλνει σε μιαν άλλη διάσταση. Η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ αγγίζει τη ζωή και τη μεταφυσική με την ίδια φυσικότητα, ενώ είναι και τα δύο μέρος του ίδιου φυσικού κόσμου που την καλοδέχτηκε, την εμπνέει και την περιμένει.

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2003, 51 σελ.

Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Το ποίημα του τίτλου της ποιητικής συλλογής της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ τελειώνει με τους στίχους: “να φεύγουν τα περιττά λέω / να μπω στον ουρανό του τίποτα / με ελάχιστα”. Όλο το βιβλίο κινείται σ’ αυτό το χώρο, έναν ποιητικό χώρο όπου η ποίηση δεν είναι στολίδι, ένα επιπλέον αγαθό, ανταποκρίνεται όμως σε μια ανάγκη, βιώνεται σαν απαραίτητη. Τα ποιήματα εδώ συγκεντρώνονται σαν κάποιος να τα φώναξε απεγνωσμένα για να τον βοηθήσουν να ζήσει, να ξεπεράσει το ρίγος και το φόβο που νιώθει ο άνθρωπος όταν βρίσκεται στο ηλιοβασίλεμα της ζωής του, που πότε του φαίνεται σαν “ποντικίνα αλαφιασμένη” και πότε σαν να βρίσκεται με “διαφορά στήθους απ’ το άπειρο”.
Ναι, η ποίηση μπορεί να βοηθήσει να ζήσει κανείς αρκεί να λείψει η προκατάληψη της ωραιοποίησης, του ρομαντισμού, του “ποιητικού” που συνήθως εκφράζει ένα κενό. Η ποίηση πρέπει να υπακούσει σ’ έναν κυρίως νόμο, το νόμο της φυσικότητας, τον κανόνα της αλήθειας. Καμία υπερβολή, σε κανένα επίθετο, και τότε προχωρείς πραγματικά πιο μέσα σου και βρίσκεις τη δύναμη να ζήσεις στη σκιά της ιδέας της απουσίας της ζωής: “Ποτέ τόσα ερωτήματα δεν βάραιναν τα ποιήματα” λέει σ’ ένα ποίημα, και τα ερωτήματα δεν είναι ρητορικά, ούτε καν φιλοσοφικά· είναι υπαρξιακά και η ύπαρξη είναι τόσο απλή όσο και η ποίηση: ή υπάρχει ή δεν υπάρχει.

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005, 37 σελ.

Η ανορεξία της ύπαρξης – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Η ποίηση και η ύπαρξη ξέρουμε πόσο είναι αδιάρρηκτα δεμένες. Η ενότητα όμως αυτή των ποιημάτων εστιάζεται περισσότερο στην ύπαρξη. Η ποίηση εδώ δεν είναι αυτοσκοπός. Ο ποιητής δεν ψάχνει στον εαυτό του μέσα, στη φύση, τις πιο ιδανικές εκφάνσεις της ποίησης. Ψάχνει, μέσ’ από την ποίηση, δρόμους που να οδηγούν στην ύπαρξη. Στην ύπαρξη ως ουσία, ως προορισμό, ως αναπάντητο ερώτημα, ως μαρτυρία φθοράς και βέβαια ως υποστασιακή αγωνία. Οι στίχοι θυσιάζουν ακόμη και την ομορφιά αν χρειαστεί, γιατί αυτό που έχουν ανάγκη τώρα είναι να εκφράσουν, με όσο γίνεται μεγαλύτερη ακρίβεια, τη συνειδητοποίηση της ύπαρξης, την ασταμάτητη ροή των ωρών πάνω στο δέρμα, χωρίς εξήγηση καμιά να δίνεται από πουθενά. Το μόνο όπλο αντίστασης είναι η ποίηση, που απλώς περιγράφει αυτό που συμβαίνει. Μόνο που αυτό που συμβαίνει παραμένει ασύλληπτο και από την πιο μεγάλη ποιητική φαντασία.
Κρατικό Βραβείο Ποίησης (2012)

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2011, 52 σελ.

Ποίηση 1963-2011 – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

ΜΟΝΑΞΙΑ
Αν ενώσεις το βροχόνερο με το δάκρυ σου
το γέλιο σου με τον ήλιο
το σίφουνα, τον αγέρα με την ξεσηκωμένη αγανάκτησή σου.

Αν κλάψεις για τα παιδάκια με τις ρόδινες ανταύγειες
του δειλινού στο πρόσωπο, που πλαγιάζουν
με τα χεριά αδειανά, με τα πόδια γυμνά
θα βρεις τη μοναξιά σου.

Αν σκύψεις στους συνανθρώπους σου
μες στα αδιάφορα μάτια τους θα ‘ναι γραμμένη
απελπιστική, ολοκληρωτική η μοναξιά σου.

Κι αν πάλι τους δείξεις το δρόμο της δύναμης
και τους ξεφωνίσεις να πιστέψουν μόνο τον εαυτό τους
θα τους δώσεις μια πίκρα παραπάνω
γιατί δε θα το μπορούν, θα ‘ναι βαρύ γι’ αυτούς
και θα ‘ναι πάλι η μοναξιά σου.

Αν φωνάξεις την αγάπη σου
θα ‘ρθει πίσω άδεια, κούφια, η ίδια σου η φωνή
γιατί δεν είχε το κουράγιο να περάσει όλες
τις σφαλισμένες πόρτες, όλα τα κουρασμένα βήματα
όλους τους λασπωμένους δρόμους.
Θα γυρίσει πίσω η φωνή που την έστειλες τρεμάμενη
λαχταριστή, με άλλα λόγια που δεν την είχες προστάξει εσύ
τα λόγια της μοναξιάς σου.

Θεέ μου, τι θα γίνουμε;
Πώς θα πορευτούμε;
Πώς θα πιστέψουμε; Πώς θα ξεγελαστούμε;
Μ’ αυτή την αλλόκοτη φυγή των πραγμάτων
των ψυχών από δίπλα μας;

Ένας δρόμος υπάρχει, ένας τρόπος.
Μια θα ‘ναι η Νίκη:
αν πιστέψουμε, αν γίνουμε, αν πορευτούμε.
Μόνοι μας.
Φθινόπωρο 1956

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2014, 512 σελ.

Ποίηση 1963-2011 – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

“Ο τόμος με τα άπαντά μου δεν είναι μόνο η συγκέντρωση των ποιημάτων μου αλλά κι ολόκληρης της ζωής μου, αφού δε θυμάμαι να έζησα ποτέ χωρίς ποίηση. Μικρή, μου διάβαζε ποίηση η μητέρα μου και, βέβαια, μεγάλωσα στη σκιά του νονού μου, του Νίκου Καζαντζάκη. Ήξερα πώς γράφονται τα ποιήματα, δηλαδή ότι δεν μπορείς να τα προγραμματίσεις. Εκείνα αποφασίζουν πότε θα σε κατακτήσουν. Αρκεί να ’χεις την όσφρηση που χρειάζεται για να τα συλλάβεις. Αυτό ίσως και να σημαίνει ‘ταλέντο’. Βέβαια, όταν είσαι νέος, τα κύματα της ποίησης πολλαπλασιάζονται, αφού ο έρωτας κυριαρχεί. Ένα άλλο στοιχείο της ποιητικής μου ενέργειας είναι ότι πρωτοδημιούργησα στη δεκαετία του ’60, εποχή αναγέννησης της νεοελληνικής ποίησης και τέχνης γενικότερα, ή, όπως λέει ο Καβάφης, -με μουσικές εξαίσιες, με φωνές-. Είδαμε την ποίηση της Ελλάδας να αποσπά τη διεθνή προσοχή, ενώ ως τότε μόνο οι αρχαίοι Έλληνες τους ενδιέφεραν. Ωραία εμπειρία ο συγκεντρωτικός τόμος”.
Κατερίνα Αγγελάκη – Ρουκ

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2015, 512 σελ.

Της μοναξιάς διπρόσωποι μονόλογοι – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

«Ήταν μια μέρα παράξενη. Μια μοναξιά με είχε τυλίξει σαν σύννεφο βαρύ. Στράφηκα στην ποίηση, όπως πάντα όταν δυσκολεύομαι στη ζωή. Αλλά κι εκείνη απουσίαζε. Αυτό το καταλαβαίνω, σκέφτηκα, αφού η νιότη είναι η κύρια πηγή της ποίησης κι ακολουθεί η έμπνευση που γεννιέται από το σμίξιμο πόνου και νιότης. Και τότε μου ήρθε η ιδέα ν’ αποκτήσω έναν καινούργιο συνομιλητή: τον εαυτό μου. Ήταν ξαφνικά πολλά που ήθελα να τον ρωτήσω, πάντα το ’θελα, αλλά όλο κάτι άλλο συνέβαινε, πιο σημαντικό, και τον ξεχνούσα. Τώρα τον βάζω απέναντι στις δύσκολες πληγές της ζωής μου και του λέω να ξαναπαίξει το έργο, που δεν του είχα δώσει ποτέ σημασία, να δω πώς αντιμετωπίζει τον πόνο, τον καθρέφτη με την ανίερη επικαιρότητά του, το άδειο -άδειο ακόμη κι από επιθυμίες-, το χρόνο κ.ά. Έτσι, εγώ κι εγώ συνομιλούμε, καταλαβαίνει ο ένας τον άλλο, κι αν όχι… θα τα ξαναπούμε».

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2016, 80 σελ.

Των αντιθέτων διάλογοι και με τον ανήλεο χρόνο – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

“Όσο προχωράει η ζωή, τόσο πιο ανεξέλεγκτη γίνεται η εξάρτησή μου από το χρόνο. Τις σπάνιες στιγμές που τον ξεχνάω, πάλι μ’ αυτόν μετράω τη χαρά μου. Η απόλυτη εξουσία του με οδήγησε σε μια πιο πεζή προσέγγιση της ζωής. Ο διάλογος των αντιθέτων βοηθάει να ανοίξει ο ορίζοντας και να αντικρίσω ίσως διαφορετικά την πραγματικότητα, που την έχουμε ακινητοποιήσει με μια κατασκευασμένη οπτική. Και τότε ξαφνικά γεννιούνται ποιήματα. Ο δυνάστης χρόνος εμπνέει, πάντα όμως με τον πεζό του λόγο, ποιήματα ουσίας που κάνουν να πλησιάζουμε τα αρνητικά, τα δύσκολα στοιχεία της ζωής μας: τη θλίψη, τη σιωπή, την επιβίωση, το χωρισμό από την έννοια του μέλλοντος, και βέβαια το θάνατο.
Αλλά υπάρχει και ένα φως που αναδύεται από το σκοτάδι. Είναι η ανάσα μου, που βγαίνει σταθερή και μου χαρίζει ακόμη τη ζωή. Με την ανάσα μου νικώ το χρόνο, έστω και για μια στιγμή”.

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2018, 88 σελ.

Με άλλο βλέμμα – Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

“Με άλλο βλέμμα προσπαθώ να δω τώρα τη ζωή μου, που δε στηρίζεται πια στην ιδέα του μέλλοντος αλλά συγκεντρώνεται στο τώρα, και μ’ αυτή την οπτική γωνία γδύνω το παρελθόν από τα φανταστικά παραμύθια που με βοηθούσαν τότε να ζήσω και προσπαθώ να βρω την ουσία της ζωής πριν το τέλος της δικής μου.
“Ο θάνατος είναι πάντα ο κυρίαρχος εχθρός, αλλά ως προσωπική εμπειρία μόνο στη φαντασία ζει. Ο άνθρωπος του δίνει σημασία ιστορική και τον συλλαμβάνει σαν την αρχή μιας καινούριας ζωής. Τώρα η ιδέα του θανάτου αδιάφορη μ’ αφήνει, αν και παγώνει με αυτή το σώμα. Τώρα μόνο η επιβίωση είναι η ιδέα που με κατέχει…”
Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

Ποίηση, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2018, 32 σελ.

Ποίηση
Λύκοι και σύννεφα (1963)
Ποιήματα ’63 – ’69 (1971)
Μαγδαληνή, το μεγάλο θηλαστικό (1974), Ερμής
Τα σκόρπια χαρτιά της Πηνελόπης (1977)
Οι μνηστήρες (1984), Κέδρος
Ενάντιος έρωτας (1986), Κέδρος
Ο θρίαμβος της σταθερής απώλειας (1987), Κέδρος
Όταν το σώμα (1988)
Επίλογος αέρας (1990), Κέδρος
Άδεια φύση (1993), Κέδρος
Λυπιού (1995)
Ωραία έρημος η σάρκα (1995), Εκδόσεις Καστανιώτη
Ποιήματα 1963-1977 (1997), Εκδόσεις Καστανιώτη
Ποιήματα 1978-1985 (1998), Εκδόσεις Καστανιώτη
Ποιήματα 1986-1996 (1999), Εκδόσεις Καστανιώτη
Η ύλη μόνη (2001), Εκδόσεις Καστανιώτη
Μεταφράζοντας σε έρωτα της ζωής το τέλος (2003), Εκδόσεις Καστανιώτη
Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα (2005), Εκδόσεις Καστανιώτη
Η ανορεξία της ύπαρξης (2011), Εκδόσεις Καστανιώτη
Ποίηση 1963 – 2011 (2014), Εκδόσεις Καστανιώτη
Ποίηση 1963 – 2011 (2015), Εκδόσεις Καστανιώτη (Ε)
Της μοναξιάς διπρόσωποι μονόλογοι (2016), Εκδόσεις Καστανιώτη
Των αντιθέτων διάλογοι και με τον ανήλεο χρόνο (2018), Εκδόσεις Καστανιώτη
Με άλλο βλέμμα (2018), Εκδόσεις Καστανιώτη

Φωτογραφική συλλογή
Φωτοζωή (2000), Ολκός

Συλλογικά έργα
Τον όρθρον τον ερχόμενον (1985), Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.)
Παρά δήμον ονείρων (1991), Εκδόσεις Καστανιώτη
Για τον Νίκο Καρούζο (1996), Ίκαρος
Στο γύρισμα του αιώνα (1999), Νεφέλη
Όταν γυναίκες έχουν διαφορές (2003), Μέδουσα
Σύγχρονη ερωτική ποίηση (2007), Εκδόσεις Καστανιώτη
Μέρες ποίησης (2007), Γαβριηλίδης
Τα ποιήματα του 2007 (2008), Κοινωνία των (δε)κάτων
Ποιήματα ελληνικής υφής (2008), Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου
Ο Παρθενώνας στην ποίηση (2009), Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.)
Ημερολόγιο 2012: Η δική μας Ελλάδα (2011), Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
Τα ποιήματα του 2011 (2012), Κοινωνία των (δε)κάτων
Λόγος και νόηση (2012), Κοινός Τόπος Ψυχιατρικής, Νευροεπιστημών & Επιστημών του Ανθρώπου
Άφθαρτα νερά (2012), Ποιείν και Πράττειν
1ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών (2013), Κύκλος Ποιητών
Χνάρια στο φιλιατρό των φίλων (2016), Γαβριηλίδης
Δαίδαλος, Μεγάλη ανθολογία της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας (2016), Εταιρεία Συγγραφέων
Η Ελλάδα ταξιδεύει, ολοένα ταξιδεύει (2017), Ιωλκός
Αντικατοπτρισμοί (2017), Στίξις
Άνθρωπος και χρόνος (2017), Ιδιωτική Έκδοση
Ανθολογία σύγχρονη ερωτικής ποίησης (2017), Κύμα
3ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών (2017), Κύκλος Ποιητών
Χρώματα ψυχής (2018), Όστρια Βιβλίο
Συνομιλώντας με τον Κ. Π. Καβάφη (2018), Όστρια Βιβλίο
Τα ποιήματα του 2018 (2019), Κοινωνία των (δε)κάτων

Μεταφράσεις
Michael March, Vladimir Mayakovsky, Michail Lermontov, Aleksandr Sergeevic Puskin κ.α

Βραβεία
Το 1962 τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο Ποίησης της πόλης της Γενεύης (Prix Hensch).
Το 1985 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης.
Το 2000 τιμήθηκε με το βραβείο Κώστα και Ελένης Ουράνη (Ακαδημία Αθηνών).

Πηγές: EKEBI, BIBLIONET, Εκδόσεις Κέδρος, Εκδόσεις Καστανιώτη

412 views