Αγγελος Σικελιανός (1884-1951)


Αλαφροΐσκιωτος
ΓΥΡΙΣΜΟΣ
Ὕπνος ἱερός, λιονταρίσιος,
τοῦ γυρισμοῦ, στὴ μεγάλη
τῆς ἀμμουδιᾶς ἁπλωσιά.
Στὴν καρδιά μου
τὰ βλέφαρά μου κλεισμένα·
καὶ λάμπει, ὡσὰν ἥλιος, βαθιά μου…

Βοὴ τοῦ πελάου πλημμυρίζει
τὶς φλέβες μου·
ἀπάνω μου τρίζει
σὰ μυλολίθαρο ὁ ἥλιος·
γεμάτες χτυπάει τὶς φτεροῦγες ὁ ἀγέρας·
ἀγκομαχάει τὸ ἄφαντο ἀξόνι.
Δέ μου ἀκούγεται ἡ τρίσβαθη ἀνάσα.
Γαληνεύει, ὡς στὸν ἄμμο, βαθιά μου
καὶ ἁπλώνεται ἡ θάλασσα πᾶσα –
Σὲ ψηλοθόλωτο κύμα
τὴν ὑψώνει τὸ ἀπέραντο χάδι·
ποτίζουν τὰ σπλάχνα
τὰ ὁλόδροσα φύκια,
ραντίζει τὰ διάφωτη ἡ ἄχνα
τοῦ ἀφροῦ ποὺ ξεσπάει στὰ χαλίκια·
πέρα σβήνει τὸ σύφυλλο βούισμα
ὁποῦ ξέχειλο ἀχοῦν τὰ τζιτζίκια.

Μιὰ βοὴ φτάνει ἀπόμακρα·
καὶ ἄξαφνα,
σὰν πανὶ τὸ σκαρμὸ ποὺ ἔχει φύγει,
χτυπάει· εἶν᾿ ὁ ἀγέρας ποὺ σίμωσε,
εἶν᾿ ὁ ἥλιος ποὺ δεῖ μπρὸς στὰ μάτια μου
– καὶ ὁ ἁγνὸς ὄχι ξένα τὰ βλέφαρα
στὴν ὑπέρλευκην ὄψη του ἀνοίγει.
Πετιῶμαι ἀπάνω. Ἡ ἀλαφρότη μου
εἶναι ἴσια με τὴ δύναμή μου.
Λάμπει τὸ μέτωπό μου ὁλόδροσο,
στὸ βασίλεμα σειέται ἀνοιξάτικο
βαθιὰ τὸ κορμί μου.
Βλέπω γύρα. Τὸ Ἰόνιο,
καὶ ἡ ἐλεύτερη γῆ μου!
(ἀπὸ τὸν Λυρικὸ Βίο – τόμος A, Εκδόσεις Ικαρος 1965)

Παλαμᾶς
Ἠχῆστε οἱ σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,
δονῆστε σύγκορμη τὴ χώρα πέρα ὡς πέρα…
Βογκῆστε τύμπανα πολέμου… Οἱ φοβερὲς
σημαῖες, ξεδιπλωθεῖτε στὸν ἀέρα!
Σ᾿ αὐτὸ τὸ φέρετρο ἀκουμπᾶ ἡ Ἑλλάδα! Ἕνα βουνὸ
μὲ δάφνες ἂν ὑψώσουμε ὡς τὸ Πήλιο κι ὣς τὴν Ὄσσα,
κι ἂν τὸ πυργώσουμε ὡς τὸν ἕβδομο οὐρανό,
ποιὸν κλεῖ, τί κι ἂν τὸ πεῖ ἡ δικιά μου γλώσσα;

Μὰ ἐσὺ Λαέ, ποὺ τὴ φτωχή σου τὴ μιλιά,
Ἥρωας τὴν πῆρε καὶ τὴν ὕψωσε ὡς τ᾿ ἀστέρια,
μεράσου τώρα τὴ θεϊκὴ φεγγοβολιὰ
τῆς τέλειας δόξας του, ἀνασήκωσ᾿ τον στὰ χέρια

γιγάντιο φλάμπουρο κι ἀπάνω ἀπὸ μᾶς
ποὺ τὸν ὑμνοῦμε μὲ καρδιὰ ἀναμμένη,
πὲς μ᾿ ἕνα μόνο ἀνασασμόν: «Ὁ Παλαμᾶς!»,
ν᾿ ἀντιβογκήσει τ᾿ ὄνομά του ἡ οἰκουμένη!

Ἠχῆστε οἱ σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,
δονῆστε σύγκορμη τὴ χώρα πέρα ὡς πέρα…
Βογκῆστε τύμπανα πολέμου… Οἱ φοβερὲς
σημαῖες, ξεδιπλωθεῖτε στὸν ἀέρα!

Σ᾿ αὐτὸ τὸ φέρετρο ἀκουμπᾶ ἡ Ἑλλάδα! Ἕνας λαός,
σηκώνοντας τὰ μάτια του τὴ βλέπει…
κι ἀκέριος φλέγεται ὡς μὲ τ᾿ ἄδυτο ὁ Ναός,
κι ἀπὸ ψηλὰ νεφέλη Δόξας τόνε σκέπει.

Τί πάνωθέ μας, ὅπου ὁ ἄρρητος παλμὸς
τῆς αἰωνιότητας, ἀστράφτει αὐτὴν τὴν ὥρα
Ὀρφέας, Ἡράκλειτος, Αἰσχύλος, Σολωμὸς
τὴν ἅγια δέχονται ψυχὴ τὴν τροπαιοφόρα,

ποὺ ἀφοῦ τὸ ἔργο της θεμέλιωσε βαθιὰ
στὴ γῆν αὐτὴν μὲ μίαν ἰσόθεη Σκέψη,
τὸν τρισμακάριο τώρα πάει ψηλὰ τὸν Ἴακχο
μὲ τοὺς ἀθάνατους θεοὺς γιὰ νὰ χορέψει.

Ἠχῆστε οἱ σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,
δονῆστε σύγκορμη τὴ χώρα πέρα ὡς πέρα…
Βόγκα Παιάνα! Οἱ σημαῖες οἱ φοβερὲς
τῆς Λευτεριᾶς ξεδιπλωθεῖτε στὸν ἀέρα!
(28 Φεβρουαρίου 1943)

Ποιήματα
Αλαφροΐσκιωτος (1909)
Πρόλογος στη Ζωή Α (1915)
Πρόλογος στη Ζωή Β (1915)
Πρόλογος στη Ζωή Γ (1916)
Το ποίημα (1918)
Στίχοι (1920)
Ωδή στο Βαλαωρίτη (1925)
Δελφικός Λόγος (1927)
Ο όρκος των κοινοτήτων προς τη Μάνα Ελλάδα (1930)
Ακριτικά (1941-1942) (1942)
Αντίδωρο (1943)
Μήτηρ Θεού (1944)
Λυρικός Βίος – τόμος Α (1965)
Λυρικός Βίος – τόμος Β (1965)
Λυρικός Βίος – τόμος Γ (1965)
Λυρικός Βίος – τόμος Δ (1967)
Λυρικός Βίος – τόμος Ε (1967)
Λυρικός Βίος – τόμος ΣΤ (1969)

Θεατρικά, τραγωδίες
Ο Διθύραμβος του Ρόδου (1932)
Ο τελευταίος ορφικός διθύραμβος (1932)
Σίβυλλα (1940)
Ο Δαίδαλος στην Κρήτη (1943)
Ο Χριστός στη Ρώμη (1946)
Ο Θάνατος του Διγενή (1947)
Ασκληπιὸς (ημιτελής)
Θυμέλη – τόμος Α (1950)
Θυμέλη – τόμος Β (1950)
Θυμέλη – τόμος Γ (1954)

Μελέτες, άρθρα, ομιλίες
Auguste Rodin. Αλεξάνδρεια (1918)
Περικλής Γιαννόπουλος (1919)
Ανοιχτό Υπόμνημα στη Μεγαλειότητά Του (1922)
Δελφικές Εορτές (1926)
Δελφικός Λόγος (1918)
Δελφική Εκκληση (1930)
Δελφικό Πανεπιστήμιο (1930)
Δελφικές Εορτές 1930 (1930)
Η Δελφική Ιδέα (1931)
Η Δελφική Ενωση (1932)
Ενα νέο υπαίθριο θέατρο στην Αθήνα (1933)
Κωστής Παλαμάς (1943)
Ο πρώτος πανηγυρικός της απελευθέρωσης (1944)
Τριαντατρία και τρία ανέκδοτα κείμενα 1902-1950 (1981)
Το Αγιορείτικο Ημερολόγιο (1988)
Μια κατάθεση ψυχής (1996)

Συγκεντρωτικές εκδόσεις Απάντων
Πεζός Λόγος Α (1978)
Πεζός Λόγος Β (1980)
Πεζός Λόγος Γ (1981)
Πεζός Λόγος Δ (1983)
Πεζός Λόγος Ε (1985)

Βιβλιογραφία
Κατσίμπαλης Γ.Κ., Βιβλιογραφία Α.Σικελιανού (1946)
Παπανούτσος Ε.Π., Παλαμάς, Καβάφης, Σικελιανός (1949)
Καραντώνης Ανδρέας, Παλαμάς – Σικελιανός – Καβάφης (1955)
Αυγέρης Μάρκος, Ο Σικελιανός (1957)
Μπούρλος Γιώργος, Μνήμη Αγγελου Σικελιανού (1971)
Καραντώνης Ανδρέας, «Αγγελος Σικελιανός», Φυσιογνωμίες (1977)
Ξύδης Θεόδωρος, Αγγελος Σικελιανός (1979)
Γρηγόρης Γεράσιμος, Σικελιανός 1884-1951 (1981)
Δημόπουλος Τάκης, Σικελιανός ο ορφικός (1981)
Κουμπάτης Ντίνος, Ο αγνοημένος προφήτης Αγγελος Σικελιανός (1981)
Κουμπάτης Ντίνος, Ο Αγγελος Σικελιανός δίπλα στην Εύα Πάλμερ (1981)
Πανσέληνος Ασημάκης, Αγγελος Σικελιανός (1981)
Πρεβελάκης Παντελής, Αγγελος Σικελιανός (1984)
Φράγκου- Κικίλια Ρίτσα, Πέντε μελετήματα για τον Αγγελο Σικελιανό (1984)
Φυλακτός Αντρέας, Η πορεία της ποιητικής αυτογνωσίας του Αγγελου Σικελιανού (1992)
Φυλακτός Αντρέας, Ο Λυρικός Βίος του Αγγελου Σικελιανού (1994)
Παπαδάκη Λία, Το εφηβικό πρότυπο και η δελφική προσπάθεια του Α.Σικελιανού (1995)
Σικελιανού Αννα, Η ζωή μου με τον Αγγελο

Πηγές πληροφοριών:
Θ.Ροδάνθης, Μαλλιάρης Παιδεία, Υδρία, Δομή και Πάπυρος Larousse Britannica

Επισκέψεις: 399