Σπύρος Α. Βρετός (1959-2015)


Ηταν μέλος της Αθηναϊκής Λέσχης Επιστημονικής Φαντασίας και τακτικός συνεργάτης του περιοδικού Φανταστικά Χρονικά.

Φαντασιογραφία
Βιβλιογραφία έργων αναφοράς επιστημονικής φαντασίας στην Ελλάδα 1971-2007
Η λογοτεχνία και η τέχνη του Φανταστικού γενικότερα και της Επιστημονικής Φαντασίας (Ε.Φ.) ειδικότερα γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια άνθηση στην Ελλάδα. Ταινίες φαντασίας βρίσκονται στην κορυφή από άποψη εισιτηρίων, σειρές Ε.Φ. καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις στην τηλεθέαση, παιχνίδια που αντλούν τη θεματογραφία τους από το είδος συγκαταλέγονται ανάμεσα στα πιο δημοφιλή, βιβλία που ανήκουν στο Φανταστικό με την ευρύτερη έννοια ανεβαίνουν συχνά στις πρώτες θέσεις των “ευπώλητων”. Παράλληλα έχουν πολλαπλασιαστεί οι λέσχες οπαδών της Επιστημονικής Φαντασίας και του Φανταστικού, διοργανώνονται πολυθεματικά ή εξειδικευμένα φεστιβάλ, ημερίδες και συνέδρια, κινηματογραφικά αφιερώματα, εκδίδονται περιοδικά, πολλαπλασιάζονται τα forums και τα websites που είναι αφιερωμένα στο είδος.
Βιβλία τα οποία αφορούν τη λεγόμενη Φανταστική Λογοτεχνία, τον Κινηματογράφο του Φανταστικού και άλλες μορφές τέχνης (τηλεόραση, κόμικς, εικονογράφηση κ.λπ.) εκδίδονται όλο και πιο συχνά. Η παραγωγή αυτή των βιβλίων, είτε πρωτότυπων είτε μεταφρασμένων, αποδεικνύει το ενδιαφέρον του κοινού και απαιτεί τη δική της καταγραφή.
Η Φαντασιογραφία περιλαμβάνει πέντε μέρη:
Στο σύντομο ιστορικό περίγραμμα περιγράφεται η πορεία και εξέλιξη του Φανταστικού στην Ελλάδα.
Στη βιβλιογραφία τα έργα αναφοράς κατατάσσονται σε κατηγορίες (βιβλιογραφίες, λαϊκή λογοτεχνία, μονογραφίες, κόμικς, κινηματογράφος κ.λπ.) και αποδελτιώνονται αλφαβητικά με βάση τους συγγραφείς τους. Κάθε κατηγορία ή υποκατηγορία σχολιάζεται ξεχωριστά. Καταλογογραφούνται 340 βιβλία και άλλες πηγές (DVDs, websites κ.ά.)
Το τρίτο μέρος επιχειρεί μια πρώτη αποτίμηση της παραγωγής κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου 1971-2007 τόσο χρονολογικά (ανά δεκαετία) όσο και θεματικά. Προκύπτουν μερικά αξιοπρόσεκτα συμπεράσματα για τα ενδιαφέροντα και τις αναγνωστικές συνήθειες του κοινού – και τις διαφορές ανάμεσα στις γενιές.
Στο τέταρτο μέρος αποδελτιώνονται οι τίτλοι όλων των επαγγελματικών και ερασιτεχνικών περιοδικών, 52 συνολικά, τα οποία έχουν ασχοληθεί συστηματικά με το Φανταστικό σε όλες του τις μορφές (λογοτεχνία, εικαστικά, κινηματογράφος, μουσική κ.λπ.) και έχουν εκδώσει έστω και ένα τεύχος κατά τη διάρκεια της περιόδου 1971-2007. Καταλογογραφούνται επίσης 33 περιοδικά με σημαντικό περιεχόμενο Ε.Φ. και Φαντασίας, 77 αφιερώματα στο Φανταστικό σημαντικών περιοδικών και ενθέτων εφημερίδων καθώς και όλα τα, συνολικά 51, ιστορικά και ενεργά σήμερα websites, blogs και internet forums με θέμα την Επιστημονική -ή άλλη- Φαντασία.
Στο τελευταίο μέρος καταλογογραφείται το σύνολο των 27 περιοδικών και ένθετων εφημερίδων που εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριάντα ετών και ήταν αφιερωμένα στην εκλαϊκευμένη επιστήμη και τεχνολογία.

Στις ρίζες της κρίσης
Η δεκαετία του 1980 όπως την κατέγραψε ο Οικονομικός Ταχυδρόμος
Υπήρξε ο Οικονομικός Ταχυδρόμος ένα έντυπο που – σ’ όλη την μεταπολεμική περίοδο, πάντως στα χρόνια της Μεταπολίτευσης – άσκησε σημαντική επιρροή στην διαμόρφωση τάσεων, στην επεξήγηση ιδεολογιών, στην ανάλυση καίριων οικονομικών και πολιτικών αποφάσεων και των συνεπειών τους.
Ο Σπύρος Βρετός, στην ανάλυσή του αυτή – που δημοσιεύεται λίγους μήνες μετά τον θάνατό του – επιχειρεί μιαν ανατομία του εντύπου, της διαδρομής και των συντελεστών του με την αντίληψη ότι “η σημερινή κατάσταση έχει τις ρίζες της στις αποφάσεις που ελήφθηκαν (και στις επιλογές που δεν έγιναν) εκείνη την περίοδο”. Οπότε , η ανάλυση των τότε απόψεων “ρίχνει φως στα σημερινά αδιέξοδα”.
Στέλεχος του Οικονομικού στην τελευταία του περίοδο “πριν την κατάληψη εξ εφόδου του” ο Σπ. Βρετός μετέσχε στην συνέχεια στο εγχείρημα του (βραχύβιου) εντύπου κριτικής ανάλυσης Σαμιζντατ, αλλά και εργάσθηκε σε σειρά άλλων οικονομικών εντύπων (“Κεφάλαιο”, “Επιλογή”, “Οικονομική επιθεώρηση”). Και απέκτησε μιαν ευρύτερη εποπτεία του μαγικού κήπου της μεταπολιτευτικής δημοσιογραφίας επιχειρώντας, κι αυτός, “να διασώσει κάτι από το πνεύμα της ελεύθερης, ενίοτε αντιπαραθετικής, πάντως μακράν από political correctness συζήτησης” που είχε λειτουργήσει στα πλαίσια του “Οικονομικού”.
Μια μαρτυρία εποχής που έφυγε, αλλά παραμένει πεισματικά παρούσα στις συνέπειες τις οποίες άφησε πίσω..

Δοκίμια – Μελέτες – Ιστορία – Κριτική
Ο Έρωτας του Άλλου στη Λογοτεχνία του Φανταστικού (1999)
Φαντασιογραφία (2008)
Στις ρίζες της κρίσης (2016)

Άρθρα
Μια σύντομη ιστορία του Αρειανού Έθνους (1997/98)
Οι Αδιόρατες Πόλεις (1999)

Συλλογικά έργα
Αντίλεκτα (1995)
Νοσολόγιον (2004)
Ο εχθρός είναι η αδράνεια (2011)
Επιστήμες του ανθρώπου και επικοινωνία – δημοσιογραφία (2016)

Μεταφράσεις
Alain Touraine, Προς σοσιαλιστές ανοικτή επιστολή (1996)
Gore Vidal, Σε ζωντανή μετάδοση απ’ το Γολγοθά (1997)
Kim – Stanley Robinson, Η χρυσή ακτή (1998)
Συλλογικό έργο, Η μηχανή του σεξ (2001)
Philip Roth, Επιχείρηση Σάυλωκ (2001)
Jimmy Santiago Baca, Η φωνή του κυκλώνα (2004)
Philip Roth, Ζούκερμαν δεσμώτης (2004)
David Douglas, Η προφητεία των Μάγια 2012 (2011)

Πηγές: BIBLIONET, Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις

Επισκέψεις: 33