Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Ελληνες λογοτέχνες
Ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης (1872-1923) γεννήθηκε το 1872 στην Κέρκυρα, γιος του Μάρκου Θεοτόκη και της Αγγελικής Πολυλά, ανιψιάς του Ιάκωβου Πολυλά. Είχε δυο αδερφούς. Έμαθε τα πρώτα γράμματα στο ιδιωτικό σχολείο Κοντούτη, στη συνέχεια φοίτησε για οχτώ χρόνια στο Εκπαιδευτήριο Καποδίστριας και τέλειωσε το γυμνάσιο το 1888. Μαθητής ακόμα έγραψε το σχολικό εγχειρίδιο Εγχειρίδιον προς κατασκευήν διαφόρων εκ χάρτου παιγνίων. Μέρος πρώτον : Το πτηνόν. Την ίδια περίοδο ξεκίνησε και το ενδιαφέρον του για τις φυσικές επιστήμες και το 1884 σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών εξέδωσε με τον αδερφό του Κωνσταντίνο την εφημερίδα Ελπίς. Το 1887 εξέδωσε μια μελέτη για τον ηλεκτροχημικό τηλέγραφο και έστειλε μια μελέτη για το κυβερνώμενο αερόστατο στη Γαλλική Ακαδημία των Επιστημών που επαινέθηκε.Το 1889 γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης για σπουδές φυσικομαθηματικών επιστημών. Η κοσμική και σπάταλη ζωή που επέλεξε τον οδήγησε δυο χρόνια αργότερα για συνέχιση των σπουδών του στη Βενετία. Εκεί σύναψε δεσμό με τη βαρώνη Ερνεστίνη φον Μάλοβιτς, δεκαεφτά χρόνια μεγαλύτερή του, από την οποία χώρισε προσωρινά κατόπιν παρέμβασης του πατέρα του τον ίδιο χρόνο, την παντρεύτηκε όμως δυο χρόνια αργότερα στη Βοημία. Ένα χρόνο αργότερα εγκαταστάθηκε με τη σύζυγό του στον πύργο των Καρουσάδων. Τότε χρονολογείται και η έναρξη της βαθιάς φιλίας του με το Λορέντζο Μαβίλη, με τον οποίο πήρε μέρος στην κρητική επανάσταση και στον πόλεμο του 1897 και από τον οποίο υιοθέτησε το ενδιαφέρον του για τη σανσκριτική μυθολογία. Στη συνέχεια ο Κωνσταντίνος έφυγε για σπουδές έξι μηνών στο Γκρατς της Αυστρίας, όπου ήρθε σε επαφή με τη σκέψη του Μαρξ και του Νίτσε και στράφηκε προς τις θεωρητικές επιστήμες. Το 1895 εξέδωσε ένα ρομάντζο στα γαλλικά, το 1899 δημοσίευσε σε συνέχειες το Πάθος και το Πίστομα στο περιοδικό Τέχνη του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου. Το 1900 πέθανε η κόρη του Ερνεστίνη από μηνιγγίτιδα σε ηλικία πέντε ετών. Το 1901δημοσίευσε στο Διόνυσο το διήγημα Juventus Mundi και τον επόμενο χρόνο την Κασσώπη. Το 1902 επισκέφτηκε τη Ζάκυνθο με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Σολωμού και τον ίδιο χρόνο δημοσίευσε ένα άρθρο για το Σολωμό στην εφημερίδα Neue Presse της Βιέννης. Το 1903 γνωρίστηκε με την μετέπειτα στενή φίλη του Ειρήνη Δεντρινού και το 1904 δημοσίευσε στο Νουμά τη διατριβή του Σανσκριτική και καθαρεύουσα. Το 1905 οργάνωσε συνέδριο δημοτικιστών στην Κέρκυρα με αφορμή την εκεί επίσκεψη του Αλέξανδρου Πάλλη. Οι καλεσμένοι επίσης Κωστής Παλαμάς, Γιάννης Ψυχάρης και Ιωάννης Γρυπάρης δεν παρευρέθηκαν. Στη διετία 1907-1909 βρέθηκε στο πανεπιστήμιο του Μονάχου για σπουδές και επέστρεψε στην Κέρκυρα, όπου υποδέχτηκε τον σοσιαλιστή Μαζαράκη. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Σοσιαλιστικού Ομίλου Κερκύρας και κατόπιν του Αλληλοβοηθητικού Εργατικού Συνδέσμου Κερκύρας και το 1912 τιμήθηκε με το παράσημο του Σταυρού του Σωτήρος από την κυβέρνηση, βραβείο που όμως δε δέχτηκε. Το 1916 συμμετείχε σε ειδική αποστολή του επαναστατικού κινήματος Θεσσαλονίκης στη Ρώμη μετά από ανάθεση του τότε υπουργού Εξωτερικών Νικολάου Πολίτη. Επέστρεψε στην Κέρκυρα και διορίστηκε αντιπρόσωπος της κυβέρνησης στην Κέρκυρα, θέση από την οποία παραιτήθηκε τον ίδιο χρόνο. Το 1917 μετά την πτώση της αυστροουγγρικής μοναρχίας ο Θεοτόκης και η σύζυγός του καταστράφηκαν οικονομικά. Η υγεία του κλονίστηκε. Εργάστηκε σποραδικά ως διευθυντής λογοκρισίας (για δυο μέρες), ως υπάλληλος των εκδόσεων Ελευθερουδάκη, της Υπηρεσίας Ξένων και Εκθέσεων και της Εθνικής Βιβλιοθήκης, ενώ δεν έπαψε σ’ όλη τη ζωή του να δημοσιεύει πεζογραφικά, ποιητικά και μεταφραστικά έργα του σε πολλά λογοτεχνικά και εφημερίδες (όπως Η Τέχνη, ο Νουμάς, ο Διόνυσος κ.α.).Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν πολύ δύσκολα λόγω της άθλιας οικονομικής του κατάστασης και της αρρώστιας του . Εγχειρίστηκε στον Ευαγγελισμό και οι γιατροί τον συμβούλεψαν να φύγει για την Κέρκυρα, όπου πέθανε την πρώτη Ιουλίου του 1923, αφήνοντας ανολοκλήρωτο το τελευταίο του έργο με τίτλο Ο παπά Ιορδάνης περίχαρος και η ενορία του. Στο χώρο της πρωτότυπης λογοτεχνικής δημιουργίας ο Θεοτόκης ασχολήθηκε κυρίως με την πεζογραφία. Ξεκίνησε γράφοντας διηγήματα (κυρίως κατά την περίοδο 1898-1910) με επιρροές από τον γερμανικό ιδεαλισμό και τη σκέψη του Νίτσε και θέματα μυθολογικά μεσαιωνικά και άλλα, όλα απομακρυσμένα από τη σύγχρονή του πραγματικότητα. Σύντομα άλλαξε κατεύθυνση και διέγραψε μια εξελικτική πορεία από την ψυχογραφική ηθογραφία και την αισθητιστική γραφή, προς τον ιδεολογικά φορτισμένο κοινωνικό ρεαλισμό (επιρροές από το σοσιαλισμό) και το νατουραλισμό. Σταθμοί της πορείας του στάθηκαν Το Πάθος, Το Πίστομα, Η τιμή και το χρήμα, Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλλα. Στο χώρο της ποίησης έγραψε 32 σονέτα με ερωτική κυρίως θεματολογία. Άξιες λόγου είναι επίσης οι φιλολογικές του μελέτες και οι εξαιρετικά φροντισμένες μεταφράσεις σημαντικών έργων της παλαιότερης και σύγχρονής του παγκόσμιας λογοτεχνίας (ο Θεοτόκης μιλούσε δέκα γλώσσες), με τις οποίες στόχευε στην πνευματική αφύπνιση του λαού, παράλληλα προς τον φίλο του Κωνσταντίνο Χατζόπουλο.
Μυθιστορήματα
Οι σκλάβοι στα δεσμά τους (1922)

Νουβέλες
Η Τέχνη (1899)
Πάθος (1912)
Η τιμή και το χρήμα (1914)
Κατάδικος (1919)
Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα (1920)
Αγάπη παράνομη (1977)
Ο παπα-Ιορδάνης Περίχαρος και η ενορία του (1978)
Απελλής (1973)
Βιο της κυράς Κερκύρας (1982)
Η χάση του κόσμου (1981)
Το όνειρο του Σατνή (1981)
Κέρκυρα (1981)

Συλλογές
Κορφιάτικες Ιστορίες (1935)
Διηγήματα (1978)

Μεταφράσεις
Γεωργικά – Βιργίλιος
De rerum natura – Λουκρήτιος
Η αναγνώριση της Σακούνταλους – Καλιδάσα
Κυρία Μποβαρύ – Φλωμπέρ
Νάλας και Νταμαγιάντη – Επος Μαχαμπχαράτα
Σαίξπηρ, Σίλλερ, Γκαίτε

Πρόσφατες εκδόσεις
Κατάδικος (2012), Ιδέες
Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα (2014), Ιδέες
Le nozze di Stalachtì (2015), Αιώρα
Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα (2016), Μαλλιάρης Παιδεία
Οι σκλάβοι στα δεσμά τους (2017), Εντύποις
Η τιμή και το χρήμα (2017), Εμπειρία Εκδοτική
Le peintre d’Aphrodite (2017), Αιώρα
Η τιμή και το χρήμα (2017), Ιδέες
Οι σκλάβοι στα δεσμά τους (2020), Το Βήμα / Άλτερ Εγκο Μ.Μ.Ε. Α.Ε.
Αγάπη παράνομη (2021), Δρόμων
Η τιμή και το χρήμα (2021), Ανατολικός
Διηγήματα (2022), Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων
Τα σονέτα (2022), Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων
Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα (2022), Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων
Η τιμή και το χρήμα (2022), Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων
Οι σκλάβοι στα δεσμά τους (2022), Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων
Αγάπη παράνομη (2022), Ατέχνως
Αγάπη παράνομη (2022), Εκδόσεις Καστανιώτη
Η τιμή και το χρήμα (2022), Νεφέλη
Κατάδικος (2023), Ατέχνως

Κατάδικος – Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Κατάδικος


Το 1919 ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης γράφει τον «Κατάδικο», στον οποίο ακτινογραφεί με απόλυτη λεπτομέρεια τις συνθήκες ζωής και τα ήθη της εποχής του. Το πολιτικό σύστημα, η δικαιοσύνη, οι νοοτροπίες της κοινωνίας, οι σχέσεις των δύο φύλων, οι φυλετικές διακρίσεις, τίποτα δεν ξεφεύγει από την κριτική ματιά και την υπέροχη πένα του.

Η Μαργαρίτα και ο αμοραλιστής Πέτρος Πέπονας, το παράνομο ζευγάρι, συναντιέται κρυφά σε μια «απόμερη κατοικιά» επί πέντε χρόνια. Ξαφνικά μια νύχτα δολοφονείται ο άντρας της Μαργαρίτας, ο Γιώργης Αράθυμος, σε έναν απόμερο δρόμο και για το έγκλημα καταδικάζεται ο «ζευγουλάτης» του σπιτιού του Αράθυμου, ο άκακος και υποταγμένος Τουρκόγιαννος. Είναι όμως ο πραγματικός ένοχος για το έγκλημα;

Στο πλαίσιο του κεντρικού μύθου, εμπλέκονται και οι ιστορίες τριών γυναικείων μορφών…

Πρόλογος: Έλλη Κοτσαλίδου

Μυθιστόρημα, Ατέχνως, 2023, 168 σελ.

Διηγήματα – Κωνσταντίνος Θεοτόκης

ΔιηγήματαΠεζά και Ποιητικά


Στὴν παροῦσα ἔκδοση βρίσκονται γιὰ πρώτη φορὰ συγκεντρωμένα ὅλα τὰ εὑρισκόμενα διηγήματα τοῦ Κωνσταντίνου Θεοτόκη. Δίνεται ἔτσι ἡ δυνατότητα νὰ φωτιστοῦν ἐκ νέου τὰ ἐρωτήματα ποὺ ἀπασχολοῦν τὴν ἔρευνα τοῦ ἔργου του. Ἐπιπλέον, δίνεται ἡ εὐκαιρία νὰ προβληθεῖ ὁλόπλευρα ὁ θαυμαστὸς τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Θεοτόκης κατορθώνει μέσα σὲ λίγες σχετικὰ σελίδες νὰ ἀναδημιουργήσει τὸ σκηνικὸ μιᾶς ἐποχῆς καὶ τὴν ταυτότητα ἑνὸς ὁλόκληρου κόσμου. Ἐνῶ, ἐκ παραλλήλου, κατορθώνει νὰ δείξει ὅτι ὁ κόσμος αὐτὸς πορεύεται μέσα ἀπὸ τὶς ἀντιθέσεις του: παράδοση καὶ ρήξη, ἐνοχὴ καὶ ἀθωότητα, ἐκδίκηση καὶ συνενοχή, πίστη καὶ παράβαση, σύμβαση καὶ παρέκκλιση∙ χωρὶς νὰ παραιτεῖται ποτὲ ἀπὸ τὸ διαχρονικὸ αἴτημα τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ἐλπίζει ὅτι μπορεῖ, νὰ ταυτιστεῖ μὲ τὴν ἐπιθυμία χωρὶς νὰ ὁδηγηθεῖ στὴ συντριβή.

Επιμέλεια: Άννα Αφεντουλίδου
Εισαγωγή : Άννα Αφεντουλίδου

Διηγήματα, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, 2022, 430 σελ.

Πηγές: ΕΚΕΒΙ, Biblionet, Ατέχνως