Ζέφη Δαράκη

Η Ζέφη Δαράκη γεννήθηκε στην Αθήνα.
Εργάστηκε ως γραμματέας στην Οικιστική Σχολή Κ. Δοξιάδη, μεταξύ 1959-1964, και, στη συνέχεια, στη βιβλιοθήκη του Δήµου Αθηναίων μεταξύ 1964-1967, όταν απολύθηκε από την Χούντα, και πάλι μεταξύ 1974-1984, ως βιβλιοθηκάριος.
Στο διάστηµα αυτό εξέδωσε τις συλλογές “Εµπλοκή”, “Ο κήπος µε τα εγκαύµατα”, “Έκλειψη και το ηµικύκλιο αίµα”, “Ο άνεµος και τα ρολόγια”, “Ο λύκος του µεσονυχτίου”, “Τα αόριστα γεγονότα” κ.ά., τις νουβέλες “Μάρθα Σόλγκερ”, “Η όνειρος”, “Λένα Όλεµ” και “Το παιχνίδι να ονειρεύεσαι”, ποίηση για παιδιά.
Ακολούθησαν οι συλλογές “Η κρεµασµένη”, “Το ιερό κενό”, “Κοιµήθηκα η αχάριστη”, “Η θλίψη καίει τις σκιές µας”, “Το σώµα δίχως αντικλείδι”, “Το ακίνητο εν οδύνη”, “Ο απέναντι χρόνος”, ‘Σε ονομάζω θα πει σε χάνω”, “Ερήμωνε”.
Ποίησή της έχει δηµοσιευτεί σε ελληνικά και ξενόγλωσσα περιοδικά.
Ποιήµατά της έχουν δηµοσιευτεί στις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.
Από τον ποιητή Tom Nairn µεταφράστηκαν τα βιβλία της : “Το σώµα δίχως αντικλείδι” και το “Ωσάν Λέξεις” (εκδ. Dionyssia Press, 2002).
Από την Nadia Myrianova µεταφράστηκε επιλογή του έργου της στα βουλγαρικά (εκδ. Pelikana Alpha Sofia).
Η ιστοσελίδα της στο διαδίκτυο είναι Ζέφη Δαράκη – Ποίηση.

Ο κήπος με τα εγκαύματα
Συνήθισα πια στα μοναχικά καλοκαίρια
στον ήλιο που ασπρίζει τα κόκκαλα των λόφων
συνήθισα πια στη θάλασσα που φουσκώνει αργά
μέσα στις φλέβες
το βράδυ στο υπόστεγο κρεμασμένα πουλιά
το φεγγάρι να μυρίζει καμμένο χόρτο
άσπρα σεντόνια ξεπηδούν για λίγο απ’ τα παράθυρα
σαν φλόγες
κ’ ύστερα κατακάθονται ξανά στη σάρκα…
Άν ήξερες πόσο ωραία είναι στη βεράντα
εσύ που κάθε μέρα κουλουριάζεις τα φίδια των δρόμων
επάνω σου
κ’ εσύ που ταξιδεύεις μέσα στα φύλλα της μνήμης
και δε με συγχωρείς
αν ήξερες τη μοναξιά μου
θα εξηγούσες ίσως τα σπασμένα δίχτυα πάνω
στο πρόσωπό μου
το ωραίο μου φόρεμα
τις μακρινές ερήμους της σιωπής …

Έκλειψη. Το ημικύκλιο αίμα.
Τα μάτια τού κατάτρωγαν το πρόσωπο
ξετυλιγόταν σαν καπνός από τσιγάρο μες στον ύπνο μου
Έπειτα τον κλειδώνανε ξανά αθόρυβα δωμάτια

Μονάχα η αντανάκλαση του ήλιου στο σκοτεινό νερό
κι εκεί το πρόσωπό του
Έψαχνα να τον βρω με σκασμένα χείλη με ανατριχιασμένο
το δέρμα της μνήμης-
μα πού είχε φύγει; Στη σοφίτα τα βιβλία της εφηβείας του
ο Αρθούρος Ρεμπώ κι ο Λοτρεαμόν ωχροί σαν το φεγγάρι
στο στήθος τους σπασμένες όλες οι χορδές

Έπειτα διπλασιαζόντουσαν οι αράχνες στους καθρέφτες
κι έβλεπες το ίδιο πρόσωπο να επαναλαμβάνεται
ατέλειωτα
την ίδια φιγούρα με τη φθαρμένη τήβενο και κατάσαρκα
τη λευκή μπλούζα

Μάρθα Σόλγκερ
“Ήταν απόγευμα μες στο δωμάτιο και ξάφνου τα πράγματα σαν να ρουφήχτηκαν από τους τοίχους… και μόνον η τζαμαρία βαριανάσαινε κι έτριζε απ’ τη ζωή του δρόμου κι απ’ τις μεγάλες, δραματικές φωτοσκιάσεις του δειλινού… Προσπάθησα να σας μιλήσω μα γυρίσατε και με κοιτάξατε τόσο ανήσυχα, με πρόσωπο κατασπαραγμένο από ένα ιδιότροπο ενδιαφέρον που παρέπαιε ανάμεσα στην απάρνηση και στην αγάπη… Ξαναπήγα κάτι να πω, μα σηκώσατε το δάχτυλο στα χείλη σας κι ακουμπήσατε στο στόμα μου μια δροσερή τρεμάμενη παλάμη. Τότε σας έφυγα και γλίστρησα στου ύπνου μου τον ύπνο και πάλι βρέθηκα στο έρημο δωμάτιο και μονάχα ο ήλιος σαν λίμνη αίματος στη μέση.”
Η “Μάρθα Σόλγκερ” της Ζέφης Δαράκη, είναι η ποιητική ανίχνευση μέσα από υπαινικτικές, φαινομενικά αθώες και σχεδόν κωμικοτραγικές χειρονομίες και άφωνες πράξεις, του ερωτικού πάθους σαν του μοναδικού μα τελικά πιο δυσπρόσιτου ταξιδιού.

Η Όνειρος
Στην Όνειρο οι πρώτοι παραθεριστές είχανε κιόλας φτάσει. Η Όλια έμεινε έκθαμβη απ’ τη γλυκύτητα του τοπίου, αυτής της τόσο δροσερής κωμόπολης, κατάφυτης από ελιές, ροδοδάφνες και σκιερές κληματαριές. Βρήκε εύκολα μια μικρή πανσιόν να μείνει για όλο το καλοκαίρι, περιτριγυρισμένη από πλατύφυλλες βιγόνιες, γιασεμιά και κλήματα. Ανέβηκε στο δωμάτιό της. Νυχτολούλουδα σκαλώνανε στο φαρδύ περβάζι του παραθύρου κι έσκυψε να δει κάτω το περιβόλι και τον κήπο.

Ωσάν λέξεις
ΤΟ ΑΔΗΛΟ
Εκείνο το άλλο
Το άλαλο
Ωσάν λέξη
Το άδηλο
Πίσω από τη σκιά που έκλεινε
άνοιγε παλιά συρτάρια
Μοναχικά βήματα στο διάδρομο
Τραγούδια
Αλέριο… Αλέριο

Σμήνη πουλιών
Γύρω από λέξεις που
Χάθηκαν από το νόημά τους
Αλίσμονε
Αλισμόνη

Ποίηση 1971-1992
Εκλογή
Στην “Εκλογή 1971-1992” περιλαμβάνεται μια επιλογή ποιημάτων από τις συλλογές: “Εμπλοκή”, 1971, “Ο κήπος με τα εγκαύματα”, 1973, “Έκλειψη-Το ημικύκλιο αίμα”, 1974, “Ο αρχάγγελος καθρέφτης”, 1976, “Ο άνεμος και τα ρολόγια”, 1977, “Ο λύκος του μεσονυχτίου”, 1978, “Τα αόριστα γεγονότα”, 1980, “Θάλεια”, 1982, “Η κρεμασμένη”, 1984, “Το ιερό κενό”, 1988 και “Κοιμήθηκα η αχάριστη”, 1992.

Το σώμα δίχως αντικλείδι
ΤΟ ΣΩΜΑ ΔΙΧΩΣ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙ
Κλειστοί σταθμοί
τα σώματα
παραπέμπουν
σε κλεμμένα κλειδιά

Σκουριασμένα σκοτάδια
τα λόγια
δεν ανοίγουν στο φως
για τίποτε πια

Ερειπωμένα λοιπόν
τα παλιά σύνορα του πάθους
Τα δάκρυα που αποδοκίμαζαν
ματαίωναν λέξεις

Μέσ’ απ’ τη φούχτα το φιλί
Το βλέμμα να λύνει τα πέδιλα
και τα μαλλιά αχνίζοντα

Ερειπωμένες
οι αετοφωλιές των εκμυστηρεύσεων

Μέσ’ στ’ άγρια μεσάνυχτα
το σώμα δίχως αντικλείδι

Ο,ΤΙ ΠΑΡΑΣΙΩΠΕΙΤΑΙ
Ό,τι παρασιωπείται
είναι ό,τι παρασιωπείται
κάτω απ’ το μυστικό
του μυστικού

ό,τι ονομάζεται
είναι ό,τι παρασιωπείται

είναι το άλεκτο
που δεν προδίνεται

Γιατί δεν μιλιούνται οι δρόμοι του έρωτα
περπατιούνται
από παμπάλαια μυστικά
και δροσερά κλάματα

Των κυμάτων οι αφορισμοί
τα μηνύματα
των κυμάτων οι μέδουσες

Το ακίνητο εν οδύνη
Το άλλοτε αύριο του χτες (σ. 39)

Κουρασμένη από παμπάλαιες αναμονές
από τη λύπη
έως θανάτου λυπημένη

κατάκοπη από πάθος από δήθεν χαρές
σας επιστρέφω
το άλλοτε αύριο του χτες
Διότι αλλού το κλάμα αλλού τα λόγια

Έτσι όπως διακλαδώνεται
το τέλος της ζωής
στο ίδιο της το τέλος
γίνεται ο ήχος μακρινός των πράξεων και
των περαστικών τα λόγια ίσκιος

Τα ποιήματα 1984-2004
Στον συγκεντρωτικό τόµο “Τα ποιήµατα 1984-2004”, που παρουσιάζεται µαζί µε την ανέκδοτη ενότητα “Από µνήµης”, αναδεικνύεται το συνολικό έργο των ετών αυτών (ήτοι οι συλλογές: “Η κρεμασμένη”, “Το ιερό κενό”, “Κοιμήθηκα η αχάριστη”, “Η θλίψη καίει τις σκιές μας”, “Ωσάν λέξεις”, “Το σώμα δίχως αντικλείδι” και “Το ακίνητο εν οδύνη”) και η εξέχουσα ποιητική πορεία της Ζέφης Δαράκη. Οι επισηµάνσεις της κριτικής για την ποιήτρια υπήρξαν µέχρι σήµερα καίριες: “Ο ποιητικός τόπος της Δαράκη έχει φωνή µε ύψος και βάθος. Συνδυάζει υψηλό και σκοτεινό, ρίχνει τα σύνορα σώµατος και τόπου”. Η Δαράκη εφαρµόζει “τη στρατηγική των ελλειπτικών εικόνων και των σπασµένων φράσεων µέσω των οποίων ιχνογραφούνται είτε η πορεία στο άνυδρο
της µοναξιάς του παρόντος είτε η αναγωγή στους άπιαστους τόπους του παρελθόντος όπως τους αναδεικνύει η µνήµη”. Στην ποίησή της, καθώς επισηµαίνεται, υπάρχει πάντα “η χειροπιαστή προσωπική µαρτυρία για την περιπέτεια της ύπαρξης. Και υπάρχει πάντα η οριακή εκκρεµότητα του “εγώ”, καθώς εστιάζει την προσοχή της στο κατακερµατισµένο ποιητικό υποκείµενο που αναγνωρίζει τον τρόµο του κενού, την ίδια την ακύρωση του βίου.”

Ο απέναντι χρόνος
Σκοτεινά νερά οι γυναίκες
τα γέλια τους αστραπές στα τζάμια
Άλλες πάλι να σηκώνονται απ’ τ’ άγρια μεσάνυχτα
να γυρνάνε τα λόγια τους γύρω απ’ το στόμα
με μια στρυφνή επιδεξιότητα
να τ’ απιθώνουν επάνω στα πράγματα
να τα στριφογυρίζουν έπειτα να τα γυαλίζουν
κάνοντάς τα ασήμαντα
Κενά κομμάτια ζωής

Ο ύπνος είναι ρόδο
Πατείς με πατώ σε στον Παράδεισο
ιδιοφυείς οι απαντήσεις
στην Κόλαση παρέπαιε ο έρως
και η ποίηση
αλλά ήταν το κλίμα τροπικό
έμεινα κρεμασμένη στο κενό

Το χαμένο ποίημα – Ζέφη Δαράκη
«Είναι κάτω στη σκάλα»

Είναι κάτω στη σκάλα
το σαγηνευτικό γέλιο της ζωής
Με κοιτάζει σαν παιδί που
του έχουν πει το μυστικό

Μισή στον τρόμο
μισή στην περιέργεια ξαναζώ
αυτή την ανήσυχη χαρά
Καθώς με χτυπάει κατά πρόσωπο το
μ η π ε ρ α ι τ έ ρ ω

Ποίηση, Νεφέλη, 2018, 80 σελ.

Ποίηση
Μεταπτώσεις (1967)
Διαβάσεις (1969), Θεσμός
Εμπλοκή (1971), Κέδρος
Ο κήπος με τα εγκαύματα (1973), Κείμενα
Έκλειψη (1974), Κέδρος
Το ημικύκλιο αίμα (1974), Κέδρος
Ο Αρχάγγελος καθρέφτης (1976), Κέδρος
Ο άνεμος και τα ρολόγια (1977)
Ο λύκος του μεσονυχτίου (1978), Κέδρος
Τα αόριστα γεγονότα (1980), Κέδρος
Το μοναχικό φάντασμα της Λένας Όλεμ και Θάλεια (1982), Εστία
Το τελευταίο γράμμα (1982)
Η κρεμασμένη (1984), Εστία
Το ιερό κενό (1988), Ύψιλον
Κοιμήθηκα η αχάριστη (1992), Ύψιλον
Η θλίψη καίει τις σκιές μας (1995), Νεφέλη
Ωσάν λέξεις (1998), Καστανιώτης
Εκλογή 1971-1992 (1999), Ελληνικά Γράμματα
Το σώμα δίχως αντικλείδι (2000), Νεφέλη
Το ακίνητο εν οδύνη (2002), Νεφέλη
Τα ποιήματα 1967-1982 (2004), Νεφέλη
Τα ποιήματα 1984-2004 (2005), Νεφέλη
Ο απέναντι χρόνος (2006), Νεφέλη
Σε ονομάζω θα πει σε χάνω (2008), Αλεξάνδρεια (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών)
Τα ποιήματα (2008), Νεφέλη
Ερήμωνε… (2012), Ύψιλον
Η σπηλιά με τα βεγγαλικά (2014), Νεφέλη
Ο ύπνος είναι ρόδο (2016), Νεφέλη
Το χαμένο ποίημα (2018), Νεφέλη

Ποίηση γιά παιδιά
Το παιχνίδι να ονειρεύεσαι (1981), Κέδρος

Πρώτες συλλογές
Εσπερινοί περίπατοι (1954)
Φύση (1956)
Λυρικοί στοχασμοί (1958)
Το τραγούδι των νέων καιρών (1963)

Πεζά
Μάρθα Σόλγκερ (Νουβέλα) (1985), Κέδρος
Ευγένιος και Ισαβέλλα (1986), Εστία
Η Όνειρος (Αφήγημα) (1990), Εστία

Συλλογικά έργα
Τα ποιήματα του 2006 (2007), Κοινωνία των (δε)κάτων
Τα ποιήματα του 2007 (2008), Κοινωνία των (δε)κάτων
Γιάννης Δουβίτσας 1943-2003 (2013), Νεφέλη
Τα ποιήματα του 2014 (2016), Κοινωνία των (δε)κάτων
Τα πάθη στη λογοτεχνία (2016), Εκδόσεις Καστανιώτη
Ο ταχυδρόμος φέρνει γράμματα: Ποιήματα (2017), Ελληνικά Ταχυδρομεία
3ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών (2017), Κύκλος Ποιητών

Πηγές: BIBLIONET, Εκδόσεις Κέδρος, Εκδόσεις Νεφέλη

Επισκέψεις: 294