Κίρκη Ραφαηλίδου


Για δυο ηπείρους και πέντε θάλασσες
Μεγάλα γεγονότα συντάραξαν την Ελλάδα από το 1880 ως το 1936 και την οδήγησαν στον αστικό μετασχηματισμό και στα σημερινά της σύνορα. Από το φλογερό άρθρο “Τις πταίει;” του Τρικούπη, που έφερε την αρχή της δεδηλωμένης, το Κίνημα στο Γουδί και το “Σας απαγορεύω” του Βενιζέλου στον Κωνσταντίνο, που καθόρισε την τύχη της Θεσσαλονίκης, ως τον Εθνικό Διχασμό και τις Συνθήκες Νεϊγί και Σεβρών, που χάρισαν στην Ελλάδα το ηδονικό αλλά σύντομο λίκνισμα πάνω σε δυο ηπείρους και πέντε θάλασσες. Από τις περιφανείς νίκες των Βαλκανικών Πολέμων και την Καταστροφή της Σμύρνης, ως τη Δίκη των Έξι και τη δικτατορία του Μεταξά. Η περιπέτεια της αναζήτησης των ιστορικών γεγονότων είναι συνυφασμένη με την ερωτική περιπέτεια που βιώνει ο ήρωας του μυθιστορήματος, όπου το πάθος ανατρέπει γερά στερεωμένες αντιλήψεις και οδηγεί σε δίνη διλημμάτων και συγκρούσεων. Ο έρωτας περνά από κλυδωνισμούς και αναταράξεις όπως η Ιστορία.

Η σκύλα των Αθηνών
Η ιστορία διαδραματίζεται στην Αθήνα από το 1943 ως το 1962. Η Ντενίζ, κόρη Έλληνα μετανάστη από τη Γαλλία, αρπάζει μια ευκαιρία για ν’ ανέβει κοινωνικά. Η δολοφονία του πρέσβη του Ισραήλ αλλάζει ριζικά τη ζωή της. Μαζί με την ηρωίδα αλλάζει και η Αθήνα, γίνεται μοντέρνα αλλά ψυχρότερη.
Η δράση των ηρώων επηρεάζεται από την αλλαγή της πόλης κι απ’ τα πολιτικά γεγονότα της εποχής που χαρακτηρίζονται από την οξυμένη μετεμφυλιακή περίοδο και την προσπάθεια οικονομικής ανασυγκρότησης.
Ο αναγνώστης παρακολουθεί τους ήρωες να κινούνται σ’ αυτό το ρευστό περιβάλλον κι αγωνιά για την επαλήθευση ή τη διάψευση των βεβαιοτήτων τους.

Μικρές προδοσίες
Δύο σπόνδυλοι, δύο ιστορίες. Ένας επιτήδειος αλλοδαπός που δραπετεύει από τη μία ιστορία στην άλλη και καταφέρνει ν’ αναστατώσει τη ζωή των ηρώων του μυθιστορήματος.
Η δράση του αποκαλύπτει δύο κόσμους που βρίσκονται αντιμέτωποι -άθελά τους- με πρωτόγνωρες κοινωνικές και πολιτισμικές ανατροπές.
Η σύγκρουση (υπόγεια και εμφανής) Ελλήνων, ομογενών και μεταναστών που καλούνται να μοιραστούν μια μικρή πίτα είναι ο κύριος άξονας του μυθιστορήματος. Η ειδυλλιακή κατάσταση του παρελθόντος συντρίβεται από τη βιαιότητα τού σήμερα.
Οι ανθρώπινες σχέσεις σε στιγμές μεγαλείου, αλλά και ωμότητας, ντύνουν την πλοκή. Κινητήρια δύναμη της δράσης των ηρώων είναι συνηθισμένα ανθρώπινα συναισθήματα όπως η αγάπη, η ζήλεια, η μεγαλοθυμία, η καχυποψία, η μοναξιά, η προδοσία.

Λίγο νωρίτερα… λίγο αργότερα
Σ’ ένα εξειδικευμένο ιατρικό κέντρο της Γερμανίας συρρέουν Έλληνες ασθενείς με την ελπίδα να θεραπευτούν.
Τι συμβαίνει σ’ ένα θάλαμο αντρών όταν ασθενείς, συνοδοί και προσωπικό, -υπό πίεση και πανικό-, αποκαλύπτουν αθέλητα τα πάθη τους; Αναπόληση, ο φόβος της εγκατάλειψης, ελπίδα, απόρριψη κι αγάπη παίζουν το ρόλο τους σ’ έναν μικρόκοσμο, όπου τα κρατούμενα ξεκαθαρίζουν και οι ισορροπίες στις σχέσεις των ηρώων γίνονται οριακές.
Ο Άρης και η Άννα Καραγιώργη, οι πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος, είναι τα μοιραία πρόσωπα του δράματος που ξανοίγει όποτε διανθίζεται από τις σπαρταριστές ατάκες και παρεμβάσεις του γνήσιου μόρτη Βαγγέλη Διαμαντάκου. Η Χριστίνα, η κόρη του ζευγαριού, εγκαταλείπει τις ενοχές της πως τίποτα δεν θα ‘χε συμβεί αν εκείνη είχε δράσει λίγο νωρίτερα ή εκείνο είχε συμβεί λίγο αργότερα.
Ο αναγνώστης παρακολουθεί με περιέργεια την πλοκή που θα πάρει τελικά μια απρόσμενη εξέλιξη, καθαρό δείγμα τού αβυσσώδους της ανθρώπινης ψυχής.

“Ζωή είναι το τώρα”
και άλλες ιστορίες
Οι δεκατρείς σύγχρονες ιστορίες του βιβλίου βασίζονται σε ρήσεις μεγάλων φιλοσόφων και διανοουμένων (Σοφοκλής, Kierkegaard κ.ά.). Καθώς ο αναγνώστης διαβάζει τις ιστορίες παραμερίζει ασυναίσθητα τη θλίψη του και τους φόβους του κι αρχίζει να ανασαίνει. Μπορεί ακόμα και ν’ αντλήσει αισιοδοξία ανακαλύπτοντας ότι υπάρχει κι άλλος δρόμος που αν τον ακολουθήσει θ’ αλλάξει δραστικά η πορεία της ζωής του. Είναι ο δρόμος της καρδιάς και της επιλογής.
… Κατέβασε τα πόδια απ’ το τραπεζάκι, σηκώθηκε κι έτρεξε γρήγορα να φέρει το νεσεσέρ των νυχιών. Δεν ήθελε να χάσει τη συνέχεια. Η οθόνη είχε σκοτεινιάσει. Τους έδειξαν να βγαίνουν από ένα μπαρ. Ήταν το τρίτο όπως άφησαν να εννοηθεί. Οι σκληρές γαλαζωπές ανταύγειες της επιγραφής νέον του μπαρ έκαναν το άσπρο ατσαλάκωτο πουκάμισο του καριόκας να φαίνεται ανοξείδωτο.
… Ο τελώνης μέσα από εξαντλητικές ερωτήσεις κατάλαβε ότι οι κατηγορίες ήταν αστήρικτες. Επρόκειτο απλώς για φήμες που συνοδεύουν κατά κανόνα κάθε ξένο που αναζητάει την τύχη του σε άλλο τόπο και που, όπως παραδέχτηκε κι ο ίδιος ο ψαράς, μπαίνουν στ’ αυτιά μας ακάλεστες.
… “Ορισμένα από τα ευφυή συνθήματα που είναι γραμμένα στους τοίχους μέχρι το σταθμό είναι δικά σου; Ένα “respect me” με κόκκινα γράμματα είναι δικό σου;”
“Ναι”.
“Ποιος θέλεις να σε σεβαστεί;”
“Όλοι. Και πρώτος ο άντρας μου που φεύγει με το φουσκωτό του -έχουμε ένα εξοχικό στην Κινέτα- δήθεν για να ψαρέψει και γυρίζει μιάμιση μέρα μετά. Πού χάνεται; Εγώ έμαθα από τον ψαρά του διπλανού χωριού ότι αγοράζει ποσότητες από τσιπούρες, γόπες και σαργούς. Είναι η ψαριά που μου παρουσιάζει για δική του για να μου ρίχνει στάχτη στα μάτια”.

Μυθιστορήματα
Για δυο ηπείρους και πέντε θάλασσες (2004), Ελληνικά Γράμματα
Η σκύλα των Αθηνών (2009), Οσελότος
Μικρές προδοσίες (2012), Οσελότος
Λίγο νωρίτερα… λίγο αργότερα (2014), Οσελότος

Διηγήματα
“Ζωή είναι το τώρα” (2018), Αγγελάκη Εκδόσεις

Συλλογικά έργα
7:30 μ.μ. στην οδό Μασσαλίας (2009), Οσελότος

Πηγές: BIBLIONET, Οσελότος, Ελληνικά Γράμματα, Αγγελάκη Εκδόσεις

Επισκέψεις: 17