Αλέξανδρος Κοτζιάς

Αλέξανδρος Κοτζιάς (1922- 1992)

Ελληνες λογοτέχνες
Ο Αλέξανδρος Κοτζιάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1922, δεύτερος γιος του Παναγιώτη Κοτζιά από τη Δημητσάνα και της Ξένης το γένος Αλεξανδροπούλου από τη Χαλκίδα. Η οικογένειά του ήταν εύπορη, καταστράφηκε όμως οικονομικά κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, καθώς είχε προηγηθεί και ο θάνατος του πατέρα ήδη από το 1936. Ο Αλέξανδρος σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών από το 1943 ως το 1947 δεν αποφοίτησε όμως, καθώς το αντικείμενο δεν τον ενδιέφερε. Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου προσβλήθηκε από φυματίωση και το πατρικό του σπίτι λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε. Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας (1948-1952) επισκέφτηκε πολλά μέρη της Ελλάδας και από το 1950 ως το 1956 στράφηκε μαζί με το μεγαλύτερο αδερφό του Κώστα στις οικοδομικές επιχειρήσεις. Στο χώρο της λογοτεχνίας πρωτοεμφανίστηκε το 1943 με τη δημοσίευση ενός διηγήματος στο περιοδικό “Μαθητικά Γράμματα” και πιο επίσημα δέκα χρόνια αργότερα με δημοσιεύσεις μεταφράσεων και μυθιστορημάτων, ενώ παράλληλα ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνική κριτική (1956-1982). Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Παπαδόπουλου συμμετείχε σε αντιστασιακές οργανώσεις και συνεργάστηκε στις εκδόσεις “18 Κείμενα”, “Νέα Κείμενα Ι”, “Νέα Κείμενα ΙΙ” και στο περιοδικό “Συνέχεια”. Συνεργάστηκε με τις εφημερίδες “Μεσημβρινή” και “Το Βήμα” και από το 1975 ως το 1982 ανέλαβε την επιμέλεια της έκδοσης της “Φιλολογικής Καθημερινής”. Εργάστηκε επίσης ως διευθυντής του γραφείου Τύπου της ελληνικής πρεσβείας του Λονδίνου και ως διευθυντής και ειδικός σύμβουλος της Γενικής Γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών. Παντρεύτηκε την Ελένη Αποστόλου με την οποία απέκτησε δυο παιδιά. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, αντιπρόεδρος (1982-1984) και σύμβουλός της (1986). Τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος (1987 για το έργο του “Φανταστική περιπέτεια”). Στο έργο του Αλέξανδρου Κοτζιά κυριαρχεί ο πολιτικός και κοινωνικός προβληματισμός γύρω από τη νεώτερη ελληνική ιστορία, από τη γερμανική κατοχή και τον Εμφύλιο, ως την πτώση της απριλιανής δικτατορίας και τις μέρες μας.
Έφυγε από την ζωή στην Τζιά το 1992.
Μυθιστορήματα
Πολιορκία (1953)
Μια σκοτεινή υπόθεση (1954)
Ο Εωσφόρος (1959)
Η απόπειρα (1964), Φέξης
Ο γενναίος Τηλέμαχος (1972), Κέδρος
Αντιποίησις αρχής (1959), Κέδρος
Φανταστική περιπέτεια (1985), Κέδρος

Νουβέλες
Ιαγουάρος (1987), Κέδρος
Η μηχανή (1989), Κέδρος
Τα παιδιά του Κρόνου – Ο πυγμάχος (1991), Κέδρος
Τα παιδιά του Κρόνου – Το σοκάκι (1992), Κέδρος

Ποίηση
Ποιήματα (1951)
Νέα Πορεία (1962)

Δοκίμια-Μελέτες
Μεταπολεμικοί πεζογράφοι (1982), Κέδρος
Αφηγηματικά – Κριτικά κείμενα Β (1984), Κέδρος
Δοκιμιακά και άλλα – Κριτικά κείμενα Γ’ (1986), Κέδρος
Τα Αθηναϊκά διηγήματα και δύο δοκίμια για το χρόνο (1992), Νεφέλη

Θεατρικά
Ενοικιάζεται δωμάτιον μετ’ επίπλων, 1962

Ιστορικά
Ο εθνικός διχασμός, 1974
Επίλογος στο Γουδί – Η δίκη των έξι, 1975
Η νύχτα των μεγάλων μαχαιριών, 1975

Μεταφράσεις
Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, Οι φτωχοί (1954), Ο Κόσμος
Φ.Ντοστογιέβσκι, Μια αξιοθρήνητη ιστορία (1954)
Γεωργίου Φίνλεϋ, Ιστορία της ελληνικής επαναστάσεως (1954), Άτλας Ο.Ε.
Άρθουρ Καίστλερ, Το μηδέν και το άπειρο (1960), Γαλαξίας
Ο κομισάριος και ο γιόγκι και άλλα δοκίμια του Arthur Koestler (1962), Γαλαξίας
Α.Τζόουνς, Ο Κωνσταντίνος και ο εκχριστιανισμός της Ευρώπης (1962), Γαλαξίας
Α.Μπερν, Ο Μέγας Αλέξανδρος και η ελληνιστική Αυτοκρατορία (1963), Γαλαξίας
Φλάννερυ Ο’ Κόννορ, Και οι βιασταί αρπάζουσιν αυτήν… (1965), Φέξης
Τσεζάρε Παβέζε, Ο διάβολος στους λόφους (1969), Κέδρος
Τζων Κέννεθ Γκάλμπραιηθ, Ο Θρίαμβος· Μυθιστόρημα της σύγχρονης διπλωματίας (1969), Παπαζήσης
Ρόμπερτ Γκρέηβς, Εγώ ο Κλαύδιος (1970), Γαλαξίας
Γιαν Κοττ, Σαίξπηρ ο σύγχρονός μας (1970), Ηριδανός
Wright Louis B., Ο Σαίξπηρ και η εποχή του (1970), Ηριδανός
Ελέιν Μόργκαν, Η καταγωγή της γυναίκας (1976), Ράππα
Νίκος Γκατζογιάννης, Ελένη (1983)
Τσικαμάτσου Μονζεαμόν, Οι μάχες του Κοξίνγκα (1984), Κέδρος
Φραντς Κάφκα, Ο πύργος (1995), Κέδρος
Φραντς Κάφκα, Η Δίκη (1995), Κέδρος

Βιβλιογραφία
Σαχίνης Απόστολος, Νέοι πεζογράφοι, 1965
Βαρίκας Βάσος, «Υψηλοί στόχοι, μέτριες επιτεύξεις. Αλέξανδρου Κοτζιά: Η απόπειρα», 1975
Καραντώνης Αντρέας, 24 σύγχρονοι πεζογράφοι, 1978
Ρωμανός Χρήστος Σ., Ενας τεχνίτης του σύγχρονου μυθιστορήματος, 1982
Τσακνιάς Σπύρος, Δακτυλικά αποτυπώματα, 1983
Ζήρας Αλεξ., «Κοτζιάς Αλέξανδρος», 1986
Σ.Τσακνιάς & Αικ.Μακρυνικόλα – Αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Κοτζιά, 1994
Κούρτοβικ Δημοσθένης, «Αλέξανδρος Κοτζιάς», 1995
Δασκαλόπουλος Δημήτρης, Ρώτα Μαρία, Βιβλιογραφία Αλέξανδρου Κοτζιά 1942-1997, 1998

Τα παιδιά του Κρόνου – Αλέξανδρος Κοτζιάς

Τα παιδιά


Τέσσερις νουβέλες που διαδραματίζονται την 21η Μαΐου 1958, εννιά έτη από το πέρας του ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου και μόλις δέκα μέρες από τις εκλογές που ανέδειξαν για πρώτη φορά ένα αριστερό κόμμα σε αξιωματική αντιπολίτευση στη Βουλή των Ελλήνων. Μετά τις εκλογές αυτές, ενισχύονται οι μηχανισμοί “απόκρουσης” της “κομμουνιστικής απειλής” και ταυτόχρονα οι μηχανισμοί εκείνοι που θα οδηγήσουν το 1967 στην κατάλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος. Από τη συγγραφική επιλογή του συγκεκριμένου χρόνου, που τοποθετείται στη μέση ακριβώς της περιόδου την οποία ο Αλέξανδρος Κοτζιάς χαρακτήρισε νεοελληνικό “τριακονταετή πόλεμο” (1943-1973), είναι φανερό πως οι νουβέλες που συγκεντρώνονται για πρώτη φορά στον τόμο αυτό δεν συναρτώνται απλώς με την ιστορική συγκυρία. “Τα παιδιά του Κρόνου” είναι ουσιαστικά τα παιδιά της Ιστορίας (“η ίδια η Ιστορία, από τη μια στιγμή στην άλλη, εκμηδένισε τις διαστάσεις μας”). Σε όλες τις νουβέλες του Αλέξανδρου Κοτζιά, η ιστορική τομή του 1958 συνυπάρχει με την τομή στην ανθρώπινη ζωή των ηρώων. Δέσμιοι των παρανοήσεών τους, μέσα από έκρυθμες και οριακές καταστάσεις επαναβιώνουν το παρελθόν τους και αναμετρώνται την 21η Μαΐου 1958 με τις κρίσιμες εμπειρίες της ζωής τους.

Επιμέλεια: Μαρία Ρώτα
Επίμετρο των Μαρία Ρώτα και Μιλτιάδη Γεωργούλη

Νουβέλες, Εκδόσεις Πατάκη, 2018, 550 σελ.

Πολιορκία – Αλέξανδρος Κοτζιάς

ΠολιορκίαΤα Νέα Πεζογραφία
Ο Ελληνικός Εικοστός Αιώνας σαν Μυθιστόρημα


Στην “Πολιορκία” (1953) ο συγγραφέας, με αφηγηματική μαεστρία και λόγο κοφτό κι ευθύβολο, οδηγεί ασθματικά τον αναγνώστη στο 1943, όπου τοποθετεί την αρχή του Εμφυλίου· στα τελευταία χρόνια της Κατοχής, όταν παύουν όλοι να νιώθουν “συσπειρωμένοι, αδέρφια στην κοινή συφορά”· στη σκοτεινή εποχή της συντριβής και του ευτελισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ο Αλέξανδρος Κοτζιάς, “επίμονα πολιτικός μυθιστοριογράφος”, απαλλαγμένος από “συναισθηματική καπηλεία και ρηχή πολιτική ρητορεία”, έχει αναδειχθεί με το έργο του ως ο κατεξοχήν συγγραφέας της νεοελληνικής παθολογίας. Με βλέμμα διεισδυτικό, και ανεπαίσθητα ειρωνικό, υπογραμμίζει ότι εντέλει “όλα αχνοσβήνουν σαν όνειρο απόμακρο”, ενόσω ο άνθρωπος, έρμαιο των παθών της Ιστορίας, των συνθηκών της εποχής και της τύχης, τελεί εν συγχύσει και γίνεται, ερήμην του, “χρήσιμος ηλίθιος”. Το κατεξοχήν ηθικό αίτημά του υπέρ της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, υπέρ της μη αποξένωσης του ανθρώπου από τον ίδιο του τον εαυτό και κατά του μαζικού φανατισμού, τον καθιστά σήμερα εξόχως επίκαιρο.

Επανέκδοση: “Κέδρος”, 1953· 1961· 2002 (8η έκδοση)
Εισαγωγή: Ελένη Κεχαγιόγλου
Επίμετρο: Γιώργος Τσακνιάς
Διανεμήθηκε δωρεάν μαζί με την εφημερίδα “Τα Νέα – Σαββατοκύριακο” στις 16.2.2013.
Ευθύνη Σειράς: Ελένη Κεχαγιόγλου

Μυθιστόρημα, Άλτερ Εγκο Μ.Μ.Ε. Α.Ε., 2013, 440 σελ.

Πηγές:Biblionet, ΕΚΕΒΙ, Wikipedia, Εκδόσεις Πατάκη, Άλτερ Εγκο Μ.Μ.Ε. Α.Ε.