Τέλλος Αγρας (1899-1944)

Λογοτέχνες


Το πραγματικό του όνομα ήταν Ευάγγελος Ιωάννου. Από νεαρός όμως χρησιμοποίησε ως ψευδώνυμο το όνομα του Μακεδονομάχου Τέλλου Αγρα.

Μέ αυτό έγινε γνωστός με αυτό επικράτησε κι αυτό διατήρησε ως φιλολογικό του ψευδώνυμο. Ο πατέρας του Γ. Ιωάννου, γυμνασιάρχης, καταγόταν από τη Βούρμπιανη της Ηπείρου.

Γεννήθηκε στην Καλαμπάκα το 1899, έζησε λίγα χρόνια στο Λαύριο, κι ύοτερα από μετάθεση του πατέρα του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Από μικρός έδειξε μιά πνευματική πρωϊμότητα. Σπούδασε νομικά και προσκολλήθηκε στη δημοσιοϋπαλληλική ζωή. Υπηρέτησε στο Υπουργείο Γεωργίας, και στην Εθνική Βιβλιοθήκη ως το 1927.

Η πρώτη φιλολογική του επίδοση εκδηλώθηκε από τις στήλες του φιλολογικού περιοδικού «Διάπλασις των παίδων», όπου εξακολούθησε να συνεργάζεται και μεγάλος. Αργότερα συνεργάστηκε σχεδόν με όλα τα περιοδικά της εποχής (Βωμός, Λύρα, Μούσα, Νέα Εστία, Νεοελληνικά Γράμματα κλπ.), όπου δημοσιεύει κυρίως μελέτες και στίχους. Τακτικός συνεργάτης της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας και καθηγητής της Λογοτεχνίας στο Ελληνικό Ωδείο και σε διάφορα ιδιωτικά σχολεία.

Ο Αγρας ήταν βαθύς κάτοχος της ξένης και ελληνικής φιλολογίας κι είχε τήν ευχέρεια της διεισδυτικότητας καί της ακριβολογίας, ιδίως, γιά συγγραφείς και ποιητές, που έχουν κλείσει τον κύκλο της παραγωγής τους.

«Φύση λεπτή κι εξαιρετικά καλλιεργημένη – γράφει ό Μιχ. Περάνθης – νους στοχαστικός, ψυχή τεταμένης ευαισθησίας, δίνει καί στην ποίηση του μιαν απόχρωση λύπης κι έναν τόνο υποταγής στην οδύνη του κόσμου, πού τον ανησυχεί κρυμμένη καί στα περισσότερα ελαφρά ή πρόσχαρα θέματα των στίχων του».

Τύπος μοναχικός καί ευαίσθητος, διοχέτευε τη συναισθηματική του ευπάθεια σε μουσικούς στίχους ιδιαίτερα φροντισμένους, που ανήκουν στη «σχολή του συμβολισμού». Την ποίησή του διακρίνει ευγένεια, συγκίνηση καί ευπάθεια. Στο υπόστρωμα της φαντασίας του υπάρχει πάντοτε μιά πικρή γεύση, κι ένας αδιόρατος τόνος μελαγχολίας καί ψυχικής οδύνης.

Ποιητής του καθαρού λυρισμού, ο Τέλλος Αγρας καί βαθιά επηρεασμένος από τη Γαλλική σχολή του «συμβολισμού» φρεσκάρισε στον τόπο μας τους ποιητικούς τρόπους, τους πλούτισε με ρυθμούς καί μαζί με λίγους άλλους της εποχής του δημιούργησε τήν ποιητική ανανέωση των τελευταίων χρόνων. Ακόμα καί σήμερα εξακολουθεί να έχει μιά τιμητική θέση. Μιαν από τις πρώτες θέσεις στην ποίηση της εποχής μας, καί να ασκεί την ευεργετική του επίδραση.

Παράλληλα με την ποίηση έγραψε πλήθος κριτικές γιά πρόσωπα καί βιβλία της νεοελληνικής λογοτεχνίας κι έδωσε πλήθος διαλέξεις, που διακρίνονται γιά την λεπτότητα της παρατήρησης καί το βάθος του στοχασμού. Δυστυχώς, τα έργα του αυτά καθώς καί τα νεώτερα ποιήματά του παραμένουν ανέκδοτα. Ο ίδιος, όσο ζούσε, εξέδωσε μόνο δυό ποιητικές συλλογές: «Τα βουκολικά καί τά εγκώμια» καί «Καθημερινές». Το 1940 ο Τέλλος Αγρας τιμήθηκε με το Α’ Κρατικό Βραβείο Ποιήσεως.

Το Νοέμβριο του 1944, την τελευταία ημέρα που πατούσαν ακόμα οι Γερμανοί το χώμα της πατρίδας μας, μέσα στην αναταραχή που δημιουργούσε η επικείμενη απελευθέρωση, ο Τέλλος Αγρας τραυματίστηκε από μιά αδέσποτη σφαίρα. Τον μετάφεραν στον «Ευαγγελισμό» (γ’ θέση), όπου δεν βρήκε την ανάλογη περιποίηση. Προσβλήθηκε από σηψαιμία καί ύστερα από λίγες ημέρες πέθανε, σε ηλικία 45 ετών, στο άνθος της πνευματικής δημιουργίας του.

Συλλογές
Τα βουκολικά και τα εγκώμια (1934)
Οι καθημερινές (1939)
Τριαντάφυλλα μιανής ημέρας (1965)

Μεταφράσεις
Στροφές – Jean Morea (1921)

91 views