Ανθούλα Δανιήλ

Ελληνες λογοτέχνες
Η Ανθούλα Δανιήλ γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα.
Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Υπηρέτησε στη δημόσια εκπαίδευση, μετεκπαιδεύτηκε στη ΣΕΛΜΕ και αποφοίτησε με άριστα. Είναι κάτοχος Διδακτορικού Διπλώματος στη Νεοελληνική Φιλολογία, με άριστα και ομοφώνως. Έχει παρακολουθήσει πρόγραμμα για την κατάρτιση στα θεωρητικά και πρακτικά προβλήματα του αρχαίου ελληνικού δράματος στο Κέντρο Έρευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος της εταιρείας «Δεσμοί». Με απόσπαση στην Κ.Υ. του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, επιμελήθηκε την έκδοση του παιδικού λογοτεχνικού περιοδικού Αερόστατο για την προώθηση της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού στα Ελληνόπουλα του εξωτερικού.
Ταξίδεψε με απόφαση του Υπουργείου Παιδείας στο Κάιρο, στην Αλεξάνδρεια και στο Μπουρούντι της Κεντρικής Αφρικής, για θέματα των ελληνικών σχολείων. Δίδαξε Γλώσσα-Έκφραση και Λογοτεχνία σε πολλά επιμορφωτικά κέντρα Αθήνας, Πειραιά, Μυτιλήνης, Χίου, Κυκλάδων, Δωδεκανήσων και συμμετέσχε σε επιμορφωτικά σεμινάρια, συνέδρια, συμπόσια των κατά τόπους Συνδέσμων Φιλολόγων για τη Γλώσσα και τη Λογοτεχνία. Είναι μέλος του Σωματείου Επιστημονικών Ανταλλαγών «Ελληνική Φιλία», με στόχο τη μελέτη και διάδοση της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια ξένων χωρών. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων (ΠΕΦ) και ως μέλος του Δ.Σ. (1993-1994) κράτησε τη στήλη της κριτικής βιβλίου στη Φιλολογική. Επίσης, έλαβε μέρος στην πανελλήνια έρευνα για το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Συνεργάστηκε με πολλά ιδιωτικά σχολεία για την ενημέρωση στα μαθήματα της ειδικότητάς της, ταξίδεψε το 2011 για το αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη «Εκατό χρόνια από τη γέννησή του», στις Βρυξέλλες, καθώς και σε πολλές πόλεις της Ελλάδας. Έχει εκδώσει τις μελέτες: Οδυσσέας Ελύτης, Μια Αντίστροφη πορεία, από το Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου στους Προσανατολισμούς (Επικαιρότητα, 1986) και Τα «Τρία Κρυφά Ποιήματα» του Γιώργου Σεφέρη (Επικαιρότητα, 1988). Ως μέλος συγγραφικών ομάδων στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έλαβε μέρος στη συγγραφή και κρίση σχολικών βιβλίων όλων των βαθμίδων.
Έχει γράψει πέντε τόμους μελετών για την Ποίηση και την Πεζογραφία, συνέγραψε και επιμελήθηκε το DVD Δώδεκα Έλληνες Λογοτέχνες για λογαριασμό του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και το βιβλίο Ελληνικός Κινηματογράφος για το ΙΔΕΚΕ. Ασχολείται με την παρουσίαση και κριτική βιβλίου από το 1985. Άρθρα, μελέτες και βιβλιοκρισίες της δημοσιεύονται σε περιοδικά και εφημερίδες. Είναι μόνιμη συνεργάτις του περιοδικού Διάστιχο, Φρέαρ, Παραθέματα Λόγου και άλλων. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων και της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών.

Οδυσσέας Ελύτης, μια αντίστροφη πορεία – Ανθούλα Δανιήλ




Από το ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου στους Προσανατολισμούς
… Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να ερμηνευτεί πρωταρχικά η συλλογή η ίδια αλλά και να φανεί η σύνδεσή της με την παλιότερη ποιητική δημιουργία, στο μωσαϊκό της οποίας το Ημερολόγιο είναι μια ψηφίδα που το συμπληρώνει.
Στην πορεία, που ακολουθεί, προτάσσεται το κείμενο και έπεται η νοηματική επεξεργασία. Έγινε προσπάθεια για μια όσο το δυνατό κατά λέξη ερμηνεία. Συνεπικουρούν τα κείμενα των προγενέστερων ποιητικών συλλογών, καθώς και κείμενα άλλων ποιητών και πεζογράφων (Ελλήνων και ξένων), που κινούνται στο ίδιο κλίμα ή που ανήκουν στις προτιμήσεις του ποιητή…

Ερμηνεία και κριτική, Επικαιρότητα, 1986, 171 σελ.

Τα τρία κρυφά ποιήματα του Γ. Σεφέρη – Ανθούλα Δανιήλ




Τα “Τρία Κρυφά Ποιήματα” μοιάζουν με μια τριλογία όπου όμως το δράμα παίζεται σε ανθρώπινο επίπεδο μακριά από τους αισχυλικούς ήρωες, θεούς και ημιθέους, στο ύψος μιας λιτής εξομολόγησης, λιτής όπως η αρχαϊκή τέχνη.
Η σύνθεση αυτή είναι το τελευταίο μεγάλο έργο του Γ. Σεφέρη, απόσταγμα μιας μακράς εμπειρίας και, όπως άλλωστε και όλο το προηγούμενό του, αποτέλεσμα «μιας τέχνης ταπεινής» και, από την άποψη της γλώσσας, χωρίς «μαλάματα», θέση που υποστήριζε πάντα ο ποιητής.
Η φωνή του Σεφέρη ηχεί σαν ένας απαλός ψιθυρισμός αντίθετος με τη «διαπασών» του καιρού· είναι κι αυτός ένας τρόπος αντίστασης στο ρεύμα του χρόνου που τρέχει και μια απόσταση από την κραυγαλέα πραγματικότητα γύρω του…
Τα δύο πρώτα μέρη της συλλογής αποτελούνται από εφτά ποιήματα το καθένα και το τρίτο από δεκατέσσερα. Διασώζεται έτσι ο ιερός τρία και ο εφτά που, όπως λέει ο Νάσος Βαγενάς, είναι «σύμβολο της τάξης έπειτα από το χάος και της δημιουργίας του κόσμου»…
Εκτός από την ελλειπτικότητα, η οποία απόλυτα χαρακτηρίζει τα ποιήματα, πρέπει να αναφερθεί ότι δε λείπει η μουσικότητα του στίχου, ο κρυμμένος στο βάθος ρυθμός, η ελεύθερη έκφραση, η αποσπασματικότητα και η ερμητικότητα που πολλές φορές καθιστούν επίπονο έργο την επικοινωνία, καθώς και η χαλαρή σύνδεση των μερών μεταξύ τους, ενώ συχνή είναι η παύλα στο τέλος ενός στίχου, σε σημείο που η παύση και τα διάκενα σιωπής να είναι υπαινικτικότερα από το λόγο, ή να αφήνεται διάχυτη η εντύπωση ότι η σιωπή συνεχίζει μια μισοτελειωμένη κουβέντα.
Κάθε ενότητα έχει το δικό της επιμέρους τίτλο, σημείο καθοδηγητικό για την ερμηνεία· και κάθε ποίημα φαίνεται, όχι όμως πάντα, εξέλιξη του θέματος του προηγούμενου και προετοιμασία για το επόμενο.
Παρ’όλα αυτά, το έργο Τέχνης, όσο κι αν νομίζει κανείς ότι το πλησιάζει, διαφεύγει. Διατηρεί το μυστικό του, ασκεί τα δικαιώματά του, αναδιπλώνεται.
Η δική μας προσπάθεια καταντά σαν του Σίσυφου, από την άποψη ότι δεν απελπιζόμαστε. Γιατί η Ποίηση είναι σαν τη θάλασσα· κι από το να μην κολυμπήσει κανείς, είναι προτιμότερο, έστω και χωρίς όργανα, να επιχειρήσει μια όποια πλεύση, έστω και «ξυλάρμενος», αποτολμώντας τον κίνδυνο.
Την Ποίηση, όπως και τη θάλασσα, δεν μπορεί κανείς να την εξαντλήσει, μπορεί όμως να την αρμενίσει.
Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου της Ανθούλας Δανιήλ «Τα Τρία Κρυφά Ποιήματα του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΕΦΕΡΗ».

Ερμηνεία και κριτική, Επικαιρότητα, 1988, 144 σελ.

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Ενιαίου Λυκείου – Ανθούλα Δανιήλ

Γενικής παιδείας

Σπουδή και διδασκαλία, Ελληνικά Γράμματα, 2000, 389 σελ.

Δεκαετίες τερματίζουν όλες μαζί στο νήμα – Ανθούλα Δανιήλ




Θα μπορούσα να ονομάσω το βιβλίο “Προσωπική μυθολογία”, όμως προτίμησα τον τίτλο “Δεκαετίες τερματίζουν όλες μαζί στο νήμα”, επειδή ο χρόνος υπακούει σε ένα συνεχές φλας μπακ για να φέρει στο παρόν ό,τι ανήκει στο παρελθόν. Εκ των πραγμάτων η αφήγηση ακολουθεί τεθλασμένη πορεία, εκκινώντας από ένα επεισόδιο της παιδικής ηλικίας ή της μετέπειτα νεανικής ή της τωρινής, που ετεροχρονισμένα επαναξιολογείται και επανεκτιμάται κάτω από άλλο φως.

Αυτά που με απασχολούν μπορεί να αφορούν ένα ιστορικό απόσπασμα, έναν πίνακα ζωγραφικής, ένα γλυπτό, μια μουσική σύνθεση, ένα κινηματογραφικό έργο, ένα θεατρικό. Ό,τι όμως και αν είναι, θα αναφερθεί με τα καλλιτεχνικά του ανάλογα. Για παράδειγμα, ένα ποίημα του Μαλαρμέ που γίνεται μουσική σύνθεση από τον Ντεμπισί και μπαλέτο που χορεύει ο Νιζίνσκι και μετά ποίημα από τον Σεφέρη.

Με γοήτευε πάντα, με άλλα λόγια, αυτή η σύμπλεξη τεχνών, βιβλίων, έργων τέχνης και ανθρώπων-δημιουργών. Και συχνά μια απορία των μαθητικών μου χρόνων, ανενεργή στα χρόνια που κύλισαν, έβρισκε κάποια στιγμή την απάντησή της σαν από θαύμα. Κι άλλοτε μια παρόρμηση, πάλι σαν από θαύμα, φώτιζε κάτι που μου ήταν σκοτεινό. Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων θα μπορούσε να είμαι εγώ.
Ανθούλα Δανιήλ

Αφηγήσεις, Εκδόσεις Βακχικόν, 2020, 376 σελ.

Αφηγήσεις
Δεκαετίες τερματίζουν όλες μαζί στο νήμα (2020), Εκδόσεις Βακχικόν

Δοκίμια-Μελέτες-Ερμηνεία και κριτική
Οδυσσέας Ελύτης, μια αντίστροφη πορεία (1986), Επικαιρότητα
Τα τρία κρυφά ποιήματα του Γ. Σεφέρη (1988), Επικαιρότητα
Κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας Γ΄ ενιαίου λυκείου (2000), Ελληνικά Γράμματα
Προσεγγίσεις ποιημάτων Λυκείου, Ορόσημο Εκδοτικές Τομές

Συλλογικά έργα
Νεοελληνική λογοτεχνία Γ΄ ενιαίου λυκείου θεωρητική κατεύθυνση (2001), Ελληνικά Γράμματα
Νεοελληνική λογοτεχνία Γ΄ ενιαίου λυκείου (2002), Ελληνικά Γράμματα
Επετηρίς Εταιρίας Λευκαδικών Μελετών Θ΄ (2004), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών
Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης. Ιστορία: Ιωάννης και Σπυρίδων Ζαμπέλιοι (2005), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών
Ιστορία: Αγροτικές εξεγέρσεις στη Λευκάδα. Πεζογραφία: Χριστόφορος Μηλιώνης (2005), Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών
Κώστας Μπαλάσκας (2006), Μεταίχμιο
Κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας Γ’ γυμνασίου (2006), Ελληνικά Γράμματα
Κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας Α΄ γυμνασίου (2006), Ελληνικά Γράμματα
Εισαγωγή στην ποίηση του Ελύτη (2009), Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Η θέση της λογοτεχνίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (2010), Ελληνοεκδοτική
Λεσβιακό ημερολόγιο 2012 (2011), Αιολίδα
Οι μεγάλοι ίσκιοι (2013), Γαβριηλίδης
Έκφραση Έκθεση Γενικού λυκείου (2014), Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων “Διόφαντος”
Λεσβιακό ημερολόγιο 2020 (2019), Μύθος
Θεσσαλονίκης ποιήτριες τρεις (2019), Κουκκίδα
Ημερολόγιο 2020: 1821, Λογοτεχνία και επανάσταση (2019), Εκδόσεις Πατάκη

Πηγές: BIBLIONET, Επικαιρότητα, Ελληνικά Γράμματα, diastixo.gr, Εκδόσεις Βακχικόν

124 views.