Αρθουρ Μίλλερ (1915-2005) – Arthur Miller

Ξένοι λογοτέχνες


Ήταν όλοι τους παιδιά μου
All My Sons
Ο Τζο Κέλλερ, ένας αυτοδημιούργητος εργοστασιάρχης, στη διάρκεια του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου, παράγει εξαρτήματα πολεμικών αεροπλάνων και τα πουλάει στην Αμερικάνικη Αεροπορία. Στον πόλεμο υπηρετούν, κάπου στην Άπω Ανατολή, και τα δυο παιδιά του. Μια παρτίδα από τα εξαρτήματα που παράγει έχουν βγει ελαττωματικά αλλά αυτός, εν γνώσει του, τα παραδίδει στην Αεροπορία. Εξ αιτίας αυτού του γεγονότος κάποια αεροπλάνα πέφτουν και στο τέλος αποκαλύπτεται η αλήθεια. Ο Τζο και ο συνεταίρος του προσάγονται σε δίκη. Με ένα ψέμα, που πλασάρει ο Τζο στο δικαστήριο, ο ίδιος αθωώνεται και καταδικάζεται ο συνέταιρος του. Στο μεταξύ τελειώνει ο πόλεμος. Ο ένας του γιος επιστρέφει σώος και ο άλλος είναι καταγραμμένος στο κατάλογο αγνοουμένων. Από το σημείο αυτό αρχίζει και το δράμα… Με το μόνιμο μοτίβο του Μίλλερ γύρω από το αμερικάνικο όνειρο και τις φοβερές συνέπειες του, να επιστρέφει, και τον ανθρωπάκο που το πίστεψε να συντρίβεται στα γρανάζια του συστήματος.

Ο θάνατος του εμποράκου
Death of a Salesman
Ο θάνατος του εμποράκου θεωρείται το κορυφαίο έργο του συγγραφέα, και χάρισε στον Άρθουρ Μίλλερ το βραβείο Πούλιτζερ. Πραγματεύεται τη ζωή ενός ασήμαντου πλασιέ και την άρνησή του να αντιμετωπίσει την αποτυχία της καριέρας του και της σχέσης με την οικογένειά του.
Έχοντας εργαστεί μια ολόκληρη ζωή με αξιοπρέπεια για να συντηρήσει την οικογένειά του και για να μεταφέρει τις αρχές του στα παιδιά του, ο Ουίλλυ Λόμαν, βρίσκεται αντιμέτωπος με το σοκ της απόλυσης, αφού η αποδοτικότητά του έχει μειωθεί και η προσφορά του στο σύστημα που τον εργοδοτεί δεν κρίνεται συμφέρουσα. Παλεύει, ωστόσο, να πείσει όσους τον αμφισβητούν, και, κυρίως, τον εαυτό του, πως οι ιδέες του δεν ήταν λανθασμένες και ότι, αργά ή γρήγορα, θα δικαιωθεί. Μέχρι τη στιγμή της τελικής και οριστικής διάψευσης.
Έργο-κόλαφος ενάντια στην υλιστική κοινωνία και στη βάναυση, χωρίς ηθικές αναστολές λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος, ο «Θάνατος του Εμποράκου» αποτελεί όχι μόνο ένα κορυφαίο δείγμα του πολιτικού ρεαλισμού του Άρθουρ Μίλλερ αλλά και ένα διαχρονικό σχόλιο για τη διάψευση του αμερικανικού ονείρου και τη συνυπευθυνότητα όσων το συντηρούν χωρίς να αντιλαμβάνονται τις στρεβλώσεις του.

Η δοκιμασία ή Οι μάγισσες του Σάλεμ
The Crucible
Δωμάτιο στο σπίτι του Αιδεσιμώτατου Σαμουήλ Πάρρις στο Σάλεμ της Μασαχουσέτης, την άνοιξη της χρονιάς 1962. Ο Πάρρις είναι γονατισμένος κοντά στο κρεβάτι όπου βρίσκεται ξαπλωμένη ντυμένη και αναίσθητη η κόρη του, Μπέττη, 10 χρονώ. Την κοιτάζει με αγωνία, μουρμουρίζοντας κάποια προσευχή. Η μαύρη σκλάβα Τιτούμπα, 50 χρονώ, μπαίνει φοβισμένη.
ΤΙΤΟΥΜΠΑ: Κυρ Αιδεσιμώτατε, η Μπέττη μας θα γίνει γρήγορα καλά;
ΠΑΡΡΙΣ: Φύγε από δω.
ΤΙΤΟΥΜΠΑ, οπισθοχωρώντας: Η Μπέττη μας δε θα πεθάνει;… Δε θα πεθάνει;…
ΠΑΡΡΙΣ, σηκώνεται έξω φρενών: Φεύγα από μπρος μου – αν δεν θες να φας καμουτσίκι στην πλάτη! (Εκείνη φεύγει. Ο Πάρρις, ακουμπώντας στον τοίχο.) Θεέ μου βοήθησε με! (Κλαίγοντας με λυγμούς παίρνει το χέρι της Μπέττης.) Μπέττη, κορούλα μου, γλυκό μου παιδάκι… Ξύπνα… Άνοιξε τα ματάκια σου… (Γονατίζει. Την ίδια στιγμή μπαίνει η ανίψια του, η Άμπιγκαιηλ. Είναι ένα κορίτσι 17 χρονών, εξαιρετικά όμορφο.)
ΑΜΠΙΓΚΑΙΗΛ: Θείε, η Σουζάνα Ουώλκοτ είναι εδώ. Έρχεται απ’ το γιατρό.
ΠΑΡΡΙΣ: Πες της να ‘ρθει μέσα – γρήγορα!
ΑΜΠΙΓΚΑΙΗΛ, σκύβοντας στ’ άνοιγμα της πόρτας: Έλα μέσα, Σουζάνα! (Μπαίνει η Σουζάνα 16 χρονώ.)
ΠΑΡΡΙΣ: Τι είπε ο γιατρός;
ΣΟΥΖΑΝΑ: Μου είπε, αιδεσιμώτατε, πως τα βιβλία του δε γράφουνε πουθενά για την αρρώστια της Μπέττης. Έψαξε, λέει, έψαξε, μα δε βρίσκει κανένα γιατρικό στα βιβλία.
ΠΑΡΡΙΣ: Πρέπει να ψάξει κι άλλο. Γιατί δεν έρχεται ο ίδιος να δει την άρρωστη;
ΣΟΥΖΑΝΑ: Λέει πως δε θα ωφελήσει σε τίποτα να ‘ρθει να τη δει, γιατί απ’ ό,τι διάβασε στα βιβλία η αιτία της αρρώστιας είναι… υπερφυσική.
ΠΑΡΡΙΣ: Ανοησίες! Δεν υπάρχουν αιτίες υπερφυσικές! Σύρε να του πεις πως έστειλα στο Μπέβερλυ να καλέσω τον Αιδεσιμώτατο Χαίηλ – και όταν έρθει θα επιβεβαιώσει κι αυτός τα λόγια μου. Πες του να βρει κάποιο γιατρικό και να πάψει να μιλάει για υπερφυσικές αιτίες.
ΣΟΥΖΑΝΑ: Μάλιστα, κύριε Πάρρις. Μόνο που ο γιατρός λέει πως πρέπει να ‘σαστε προσεχτικός – πολύ προσεχτικός. (Ο Πάρρις κάνει μια κίνηση αδημονίας. Η Σουζάνα πάει προς την πόρτα.)
ΑΜΠΙΓΚΑΙΗΛ: Το νου σου να μη μιλήσεις σε κανένα στο χωριό – ακούς;
ΠΑΡΡΙΣ: Και προπάντων ούτε λέξη για υπερφυσικές αιτίες…

Θέα από την γέφυρα ή Ψηλά απ’ τη γέφυρα
A View from the Bridge
Κεντρικό θέμα του έργου, το ανομολόγητο ερωτικό πάθος του Εντι Καρμπόνε για την νεαρή ανιψιά της γυναίκας του, πάθος που πυροδοτεί την εσωτερική σύγκρουση που συγκλονίζει τον ήρωα και τελικά τον οδηγεί στην αυτοκαταστροφή του.
Το πάθος σαν υπέρβαση και σαν αδιέξοδο, σαν δημιουργική και καταστροφική δύναμη, σαν προδοσία και σαν θάνατος, ορίζει την ανθρώπινη μοίρα από την αρχαιότητα και τον Αισχύλο, μέχρι σήμερα.

Η δημιουργία του κόσμου και άλλες υποθέσεις
The Creation of the World and Other Business
Ο Άρθουρ Μίλλερ υπήρξε από την αρχή της συγγραφικής του σταδιοδρομίας συγγραφέας με έντονες κοινωνικές και ηθικές ανησυχίες. Ανδρωμένος στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης, ερμήνευσε αυτό το ορόσημο της αμερικανικής ιστορίας ως τη διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου στη βάση του οποίου στηρίχθηκαν οι σύγχρονες δυτικές δημοκρατίες. Αυτό είναι το κύριο στοιχείο της δραματουργίας του και της πολιτικής του οπτικής.
Το έργο ξεκινά ανάλαφρα με την ονοματοθεσία της πλάσης από τον Αδάμ και τη δημιουργία της Εύας, και καταλήγει τραγικά με την αδελφοκτονία του Άβελ και την εξορία του. Βασισμένος στο αφηγηματικό αυτό υλικό, ο Μίλλερ συνθέτει ένα τρίπρακτο θεατρικό έργο στο στιλ των οικογενειακών δραμάτων που είχε ήδη παρουσιάσει. Ωστόσο, πρωτοτυπεί επιλέγοντας ήρωες απρόσμενους και ένα ύφος που ξαφνιάζει, γιατί συνδυάζει και εναλλάσσει το κωμικό με το τραγικό, το λυρικό με το επικό, τον ποιητικό με τον πεζό λόγο.
Δραματοποιώντας τον βίο της πρώτης οικογένειας, από την γέννηση έως τον σπαραγμό της, ο Μίλλερ μας προσφέρει την ιδανική μεταφορά για τη βαρύτητα των προσωπικών επιλογών, την αδιόρατη διαπλοκή του ιδιωτικού με το δημόσιο, καθώς και την ατομική ευθύνη που φέρουμε για τις πράξεις μας τόσο σε μικροσκοπικό-οικογενειακό όσο και σε μακροσκοπικό-δημόσιο επίπεδο.
Μια κοινωνικοπολιτική αλληγορία που, προστατευμένη από την επικαιρότητα των άλλων έργων του διάσημου συγγραφέα, μας ανοίγει τον δρόμο για ένα ταξίδι στη μνήμη της πρώτης προδοσίας, θρέφοντας έτσι την απαραίτητη ενδοσκόπηση και γονιμοποιώντας μια χρήσιμη συζήτηση γύρω από τα πάντοτε επίκαιρα θέματα της ευθύνης, της συγχώρεσης και της λήθης.

Παρουσία
Presence
Υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές του εικοστού αιώνα. Σπουδαίος θεατρικός συγγραφέας, μαχητικός διανοούμενος αλλά και αντισυμβατικός άνθρωπος (ο γάμος του με τη Μέριλιν Μονρόε ακόμα απασχολεί τα μίντια), ο Άρθουρ Μίλερ έγραψε και λίγα αλλά εξαιρετικά διηγήματα. Η συλλογή αυτή, που εκδόθηκε μετά θάνατον, περιλαμβάνει τα έξι τελευταία διηγήματα που ο ίδιος δεν πρόλαβε να εκδώσει και θεωρούνται η αρτιότερη συνεισφορά του στον πεζό λόγο. Από το “Μπουλντόγκ” (που αναφέρεται στα σεξουαλικά σκιρτήματα ενός έφηβου) ως το “Αποστακτήριο Τερεβινθίνης” (στο οποίο αναρωτιέται για την επιρροή της πολιτικής στη ζωή μας) ο Μίλερ στήνει όπως πάντα χαρακτήρες ζωντανούς, με αίμα και σάρκα, αποδεικνύοντας ότι η ικανότητα που επέδειξε στα θεατρικά του αριστουργήματα εύκολα μεταφέρονται από το σανίδι στον περιορισμένο χώρο ενός διηγήματος.

Στη δίνη του χρόνου
Αυτοβιογραφία
Timebends
Ο μεγαλύτερος σύγχρονος θεατρικός συγγραφέας της Αμερικής αυτοβιογραφείται. Και αυτοβιογραφείται με έναν τρόπο μοναδικό, όπως μοναδικά είναι τα έργα που τον έκαναν διάσημο, όπως μοναδική είναι η ζωή που έζησε. Από τις σελίδες της αυτοβιογραφίας του περνάνε ο μακαρθισμός, το αντικομουνιστικό “κυνήγι των μαγισσών”, ο πολυσυζητημένος γάμος του με τη Μέριλιν Μονρόε, οι περιπέτειες για το ανέβασμα έργων που στη συνέχεια έγιναν διάσημα (όπως το “Ο θάνατος του εμποράκου” και το “Μετά την πτώση”), οι συναντήσεις του με προσωπικότητες σαν τον Λουκίνο Βισκόντι ή τον Τζων Χιούστον, οι αγώνες του κατά του πολέμου του Βιετνάμ, η απογοήτευσή του από τον “υπαρκτό” σοσιαλισμό -όλες οι μεγάλες στιγμές που σφράγισαν την καλλιτεχνική και πολιτική ζωή στις ΗΠΑ στο μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα. Από τις σημαντικότερες αυτοβιογραφίες που γράφτηκαν τα τελευταία είκοσι χρόνια, το βιβλίο του Μίλερ είναι όμως και κάτι παραπάνω: η ζωντανή μαρτυρία ενός ανθρώπου που συνεχίζει να βλέπει το ρόλο του διανοούμενου ως ένα ρόλο μαχητικό, ικανό “να αρπάξει το λαό από το σβέρκο και να τον ταρακουνήσει”.

Θεατρικά έργα
No Villain (1936)
They Too Arise (1937)
Honors at Dawn (1938)
The Grass Still Grows (1938)
The Great Disobedience (1938)
Listen My Children (1939)
The Golden Years (1940)
The Man Who Had All the Luck (1940)
The Half-Bridge (1943)
Ήταν όλοι τους παιδιά μου – All My Sons (1947)
Ο θάνατος του εμποράκου – Death of a Salesman (1949)
An Enemy of the People (1950)
Η δοκιμασία ή Οι μάγισσες του Σάλεμ – The Crucible (1953)
Θέα από την γέφυρα ή Ψηλά απ’ τη γέφυρα – A View from the Bridge (1955)
Ανάμνηση από δύο Δευτέρες ή Από Δευτέρα σε Δευτέρα – A Memory of Two Mondays (1955)
After the Fall (1964)
Επεισόδιο στο Βισύ – Incident at Vichy (, 1964)
Το βραβείο ή Το τίμημα – The Price (1968)
Η δημιουργία του κόσμου και άλλες υποθέσεις – The Creation of the World and Other Business (1972)
The Archbishop’s Ceiling (1977)
Playing for Time (1979)
The American Clock (1980)
Elegy for a Lady (1982)
Some Kind of Love Story (1982)
I Think About You a Great Deal (1986)
I Can’t Remember Anything (1987)
Clara (1987)
Everybody Wins (1990)
The Last Yankee (1991)
The Ride Down Mt. Morgan (1991)
Broken Glass (1994)
Mr. Peter’s Connections (1998)
The Man Who Had All the Luck (1999)
Resurrection Blues (2002)
Finishing the Picture (2004)

Κινηματογραφικά σενάρια
The Hook (1947)
The Misfits (1961)
Everybody Wins (1984)
The Crucible (1995)

Μυθιστορήματα
Focus (1945)
Homely Girl (1992)
The Performance

Συλλογές
The Collected Plays of Arthur Miller (1905)
I Don’t Need You Anymore (1967)
Παρουσία – Presence (2007)

Αφηγήσεις – Δοκίμια – Ταξιδιωτικά
Situation Normal (1944)
In Russia (1969) με την Inge Morath
In the Country (1977) με την Inge Morath
Chinese Encounters (1979)
Echoes Down the Corridor (1980)
Στη δίνη του χρόνου – Timebends (1980)
Salesman In Beijing (1984)
The Theater Essays Of Arthur Miller (1994)

Πηγές: BIBLIONET, Wikipedia, Εκδόσεις Καστανιώτη, Δαμιανός, Δωδώνη, Σοκόλη, Πατάκης, Κέδρος