Γεώργιος Αθάνας (1893-1987)

Ελληνες λογοτέχνες
Φιλ. ψευδώνυμο του Γεώργιου Αθανασιάδη-Νόβα.

Γεννήθηκε στη Ναύπακτο το 1893 από οικογένεια με πολιτική παράδοση, αναμίχθηκε δε και ο ίδιος ενεργά στη πολιτική. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και εργάστηκε ως δικηγόρος μέχρι το 1926, οπότε πρωτοεχλέχτηκε βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας με το κόμμα των Ελευθεροφρόνων, του Ιωάννη Μεταξά. Αντιπροσώπευσε πολλές φορές την πατρίδα του στο κοινοβούλιο κι έγινε επανειλημμένα υπουργός.

Νεώτερος χρημάτισε και δημοσιογράφος στις εφημερίδες “Ακρόπολις”, “Πολιτεία”, “Νέος Κόσμος” κλπ. Διετέλεσε Α αντιπρόεδρος και πρόεδρος της Βουλής, υπουργός Εσωτερικών, Παιδείας, Δικαιοσύνης, υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, υπουργός Βιομηχανίας κλπ…
Υπήρξε πρόεδρος της Νέας Πολιτικής Κινήσεως (1959) και από τα ηγετικά στελέχη της Ενωσης Κέντρου (1961). Τον Ιούλιο του 1965 σχημάτισε κυβέρνηση αποστατών απο το κόμμα του Γ.Παπανδρέου και έγινε γιά λίγο πρωθυπουργός της, αλλά αμέσως καταψηφίστηκε από τη Βουλή και παραιτήθηκε. Διετέλεσε επίσης, αντιπρόεδρος στην αμέσως μετά σχηματισθείσα κυβέρνηση του Στ.Στεφανόπουλου, ως το 1966. Το 1974 έλαβε μέρος στο Εθνικό Συμβούλιο.

Στη λογοτεχνία, ο Γιώργος Αθάνας, έκανε την πρώτη εμφάνισή του το 1919, με την ποιητική συλλογή “Πρωινό Ξεκίνημα”. Από τότε δεν έπαψε να γράφει ποιήματα, διηγήματα και διάφορα λογοτεχνικά μελετήματα.

Ποιητής πηγαίος, απλός, μελωδικός και διαυγής, συνεχιστής της δημοτικής παράδοσης, μας δίνει δροσερές εικόνες απο τα τοπία, τη ζωή, τα ήθη, τα έθιμα και τους ανθρώπους της ορεινής Ρούμελης. Με απίθανη στιχουργική άνεση, ποικιλία ρυθμών και μέτρων, και ρουμελιώτικη λεβεντιά, δίνει στα ποιήηματά του την ομορφιά των δημοτικών τραγουδιών και πάντα μιά αισιόδοξη νότα στην αντιμετώπιση της ζωής.

Τόσο στο πεζογραφικό όσο και στο ποιητικό του έργο, ο Γ.Αθάνας παραμένει πάντα ο ειδυλλιακός ψάλτης των θελγήτρων της γενέθλιας γης, κι ένας νοσταλγός των απέρριτων και αφελών τρόπων της ζωής του υπαίθρου. Τα προσωπικά του βιώματα, το άφθονο λαογραφικό του υλικό, η αδιάκοπη νοσταλγία της πατρικής γης, η λαχτάρα της φυσικής ομορφιάς και γενικότερα της ζωής είναι τα στοιχεία, που συνενώνουν την ιδιαίτερη μορφή του λόγου του.

Τον πεζογραφικό του λόγο τον διακρίνει μιά ιδιαίτερη δροσιά, μιά αφηγηματική καθαρότητα, που συνταιριάζει ανάλαφρα τις χρωματικές εναλλαγές της ηθογραφίας με τον ψυχρό ρεαλισμό. Ετσι ο λόγος του είναι πάντα μεστός, οι περιγραφές του γεμάτες συγκίνηση και ευγένεια και οι ήρωές του γνήσιοι και αληθινοί.
Τα θέματα που τον εμπνέουν είναι κυρίως η φύση, τα αγαπημένα του πράγματα, οι δικοί του. Η τεχνική του είναι παραδοσιακή, χωρίς καμμία επίδραση απο τα μοντέρνα λογοτεχνικά ρεύματα και έντονα λυρική.

Το 1955 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1965 πρόεδρός της.

Για τις “Απλοϊκές ψυχές” τιμήθηκε με το βραβείο Βικέλα της Ακαδημίας.

Πέθανε στην Αθήνα to 1987.
Για περισσότερες πληροφορίες στο blog: Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας.

Ὁ Σαλπιγχτής

Στερνὸς ἀπ᾿ ὅλους δούπησε κι ὁ σαλπιγχτὴς στὸ χῶμα.
Τῆς σάλπιγγάς του ὁ ἀντίλαλος δὲν εἶχε σβήσει ἀκόμα.
Τῆς Μικρασίας ξετρέχοντας τὰ πλάτη πέρα ὡς πέρα
πότε ἀντηχοῦσε σὰ λυγμὸς καὶ πότε σὰ φοβέρα.

Ἄθαφτος λυώνει ὁ σαλπιγχτὴς μέσ᾿ στὶς βροχές. Παρέκει
ἡ σκουριασμένη σάλπιγγα πιστὰ τοῦ παραστέκει.
Μὲ τοῦ χιονιοῦ τὸ σάβανο τοὺς σκέπασε ὁ χειμώνας
κι ἦταν βαρὺς σὰν κόλαση, μεγάλος σὰν αἰώνας.

Μὰ τί κι ἂν ἦρθε ἡ ἄνοιξη; Μέσα στὸ νέο χορτάρι
δὲ φαίνεται οὔτε σάλπιγγα, οὔτε σκεβρὸ κουφάρι.
Μόνο ἀπὸ νύχτα σὲ νυχτιὰ βγαίνει τὸ φάντασμά του
καὶ ψάχνει στὰ χαμόκλαδα νὰ βρεῖ τὴ σάλπιγγά του…

Μὴν ἀποκάμεις, Σαλπιγχτή, καὶ μὴ λιγοπιστήσεις!
Χιλιάδες νύχτες θὰ διαβοῦν, νύχτες σιγῆς καὶ φρίκης.
Μὰ θἄρθει, θἄρθει ἕνα πρωὶ ποὺ ἐσὺ θὰ τοὺς χτυπήσεις
μὲ τὴν παλιά σου σάλπιγγα τοὺς νέους σκοπούς τῆς Νίκης!

 

Σελήνη

Θάμα κι᾿ αὐτὸ τ᾿ ἀποψινό!
Στὸ περιβόλι τὸ πυκνὸ
καθὼς κοιμότουν σκοτεινὸ
μπῆκε ἡ κυρὰ σελήνη
καὶ ξύπνησε γιὰ μία στιγμὴ
τ᾿ ἀηδόνι καὶ τὸ γιασεμὶ
καὶ τὴ μουντὴ νεροσυρμὴ
ποὺ ὁλόχρυση ἔχει γίνει!

Θάμα κι᾿ αὐτὸ τ᾿ ἀποψινό!
Τ᾿ ἄστρα ψηλὰ στὸν οὐρανὸ
χορεύουν καλαματιανὸ
μὲ τὴν κυρὰ σελήνη
κι ἡ θάλασσα μουρμουριστὰ
τὸν ἦχο τάχα τῆς βαστᾷ
καὶ τὴν κυρὰ εὐχαριστᾷ
κι αὐτὴ φλωριὰ τῆς δίνει!

 

Νοσταλγίες

Φέρε με πάλι στοὺς παληοὺς καιρούς,
καρδιὰ νοσταλγική,
κι ἄσε με ἐκεῖ μονάχο
σὰ ναυαγὸ ποὺ πρόφτασε
τὴν ὥρα πὄλαμψε ἡ ἀστραπὴ
κι᾿ ἁρπάχτηκε στὸ βράχο.

Δύστυχη ἀνθρώπινη καρδιά,
ποτὲ δὲ θὰ εὐχαριστηθεῖς!
Ἐνῷ εὐτυχεῖς περίσσια
στὰ ὁλάνθιστά σου τωρινά –
τῶν περασμένων σου ποθεῖς
τ᾿ ἄνανθα ξερονήσια.

 

Νυχτερινὴ σιγαλιά

Κοιμᾶται ἡ πλάση. Μὰ βαθειὰ
στὰ μαῦρα χώματά της,
ξύπνια κι ἀθάνατα στοιχειά,
γονεύουν τὰ σπαρτά της.

Πάψε, ἀηδονάκι τῆς φραγῆς
καὶ τῆς λυγιᾶς τριζόνι,
ν᾿ ἀκούσω ὁ σπόρος μέσ᾿ στὴ γῆς
πῶς σκάει καὶ πῶς ριζώνει!

 

Ποίηση
Πρωινό ξεκίνημα (1919)
Αγάπη στον Επαχτο (1922)
Καιρός πολέμου (1924)
Ειρμός (1932)
Δροσεροί καημοί (1936)
Τραγούδια του βουνού (1953)
Ευδοκία (1956)
Συλλογές Διηγημάτων
Το πράσινο καπέλο (1923)
Δέκα έρωτες (1925)
Απλοϊκές ψυχές (1929)

Μελέτες
Η λυρική ποίηση
Η αγωγή του πολίτου
Ναυμαχία της Ναυπάκτου (Ιστ.δοκίμιο)

Βιβλιογραφία
Δ.Γιάκος, Λυρικοί της Ρούμελης (1958)
Ν.Σφυρόερας, Γεώργιος Αθάνας, περ. “Νεοελ. Γράμματα”, τ.89 (1938)
Α.Καραντώνη, Προβολές (1965)

Πηγές: Biblionet, Θ.Ροδάνθης, Μαλλιάρης Παιδεία, Υδρία, Δομή και Πάπυρος Larousse Britannica

114 views.