Αθανάσιος Κ. Χριστοδούλου

Ελληνες λογοτέχνες


Ένα διπλό πρελούδιο στο Μόμπι-Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ
Μια παρουσίαση του λιονταριού από το νύχι του επιχειρεί σε αυτό το σύντομο δοκίμιο ο Α. Κ. Χριστοδούλου. Παρακολουθεί τα δύο πρώτα, εκτός αρίθμησης, κεφάλαια του “Μόμπι-Ντικ”, το περιεχόμενο, τον τρόπο δόμησής τους, τις διαφορές ανάμεσα στις δύο πρώτες τους εκδόσεις και, με μια τεχνική έρευνας “αστυνομικού τύπου”, ωθεί στην επιφάνεια τη θεμελιώδη γνωσιοθεωρία του συγγραφέα, διατυπωμένη εκεί εν είδει “προγράμματος” του μεγάλου του έργου.

Ο αιχμάλωτος βασιλιάς
Σχόλια σε μια παράγραφο του Μόμπι-Ντικ: Μια εσωτερική αφήγηση
Σε μιά πολύ παράξενη παράγραφο του Μόμπι-Ντίκ, φαινομενικά, ξεκάρφωτη μέσα στο κεφάλαιο 41 του μυθιστορήματος, συμφύρονται ένα σωρό παραπομπές, από την ανθρωπολογία ως τη γνωσιολογική θεωρία του Melville κι από τον Μεσαίωνα (ανατολικό και δυτικό) ως την ελληνική αρχαιότητα και τη Βίβλο. Η ευκαιρία είναι εξαιρετικά πρόσφορη για να παρακολουθήσουμε, όχι μόνο τον ειρμό των σχολίων στο έργο τούτο, αλλά και τη γενικότερη ιστορική και φιλολογική τεκμηρίωση των απόψεων αυτού του συγγραφέα, που ο Α. Κ. Χριστοδούλου προσέγγισε από μιάν εντελώς, ανύποπτη πλευρά μελετώντας τον και μεταφράζοντάς τον.

Ποιήματα
Απόσπασμα από το ποίημα “Το Πνεύμα του Δέντρου”
Εγώ ή αυτός
ο φυλλοβόλος εαυτός μου
μια φλέβα ανοιχτή

με το αίμα που χάνει η αντωνυμία
αναβιώνει ουσιαστικά
ο αμφιλαφής βλαστός μου

ο σκισμένος φλοιός μου
δεν είναι λοιπόν
παρά κάτι που απατά
με τα δικτυωτά αβυσσαλέα
κενά του

“Γραφέως κάτοπρον” ή Πέρα από τις λέξεις: η “Λέξη”
Εισαγωγή στην ποίηση του Γιάννη Πατίλη
“…τα σύνορα των πολιτισμών δεν είναι πρωτίστως γεωγραφικά όσο εσωτερικά και ανάγονται στην μεγαλειώδη προσπάθεια του ανθρώπου να γνωρίσει τον εαυτό του και να ελέγξει τη μοίρα του. Η επιθυμία, όμως, για την απόλυτη “διαφώτιση” του εαυτού και την πλήρη χειραγώγηση της ιστορίας ενέχει κάτι το ολοκληρωτικό και αυτοκαταστροφικό που αυξάνει αναπόφευκτα τον παγκόσμιο πόνο. Ο εκπολιτισμός του εαυτού προϋποθέτει αυτή την οδυνηρή επίγνωση που μετριάζει την κτητική αλαζονεία της γνώσης και επιτρέπει τη συμβίωση με το ξένο και παράξενο άλλο μας”. Γιάννης Πατίλης

Ο Κινέζος
Ξεφύτρωσε από το πουθενά. Ένα πρωί οι καταστηματάρχες των εμπορικών “Βαρούχ και Αβδελλά”, καθώς ξεκλείδωναν τα μαγαζιά τους στην Ερμού, την πιο εμπορική οδό στην καρδιά του Βόλου, αντιλήφθηκαν έκπληκτοι πως στο σκοτεινό στενάκι του Κουτσίνα, λίγα μέτρα πιο κάτω, σε μιαν ερειπωμένη αποθήκη, χρόνια κλειστή, ένα μέρος της πρόσοψης, δίπλα από την ταμπλαδωτή εξώπορτα, αύγαζε παράξενα. Ένα παράθυρο με αμπαρωμένα παραθυρόφυλλα ως το προηγούμενο βράδυ, φάνταζε εκείνο το χειμωνιάτικο πρωινό σα φωτεινή στενόμακρη βιτρίνα. Κι έτσι ακριβώς ήταν.

Αριάδνη
Μια εξαντλητική ανάγνωση ενός ερωτικού ποιήματος του Γιώργου Σεφέρη
Από τις 2 Οκτωβρίου ως τις 2 Δεκεμβρίου του 1946 ο Σεφέρης φιλοξενήθηκε στον Πόρο, στο σπίτι της “Γαλήνης”. Στο νησί αυτό και στο διάστημα εκείνο ολοκλήρωσε τέσσερα ποιήματα: “Κίχλη”, “Αριάδνη”, “Η Κυρία Ζεν” και “Ο Δρ Ρωθλάουφ και η Κυρία Ζεν”. Αυτά τα τέσσερα ποιήματα, που κατά την άποψή μου βασίστηκαν στο ίδιο βίωμα, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ξεχωριστή συλλογή με τίτλο ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΟΡΟΥ. Μολονότι ο Σεφέρης δεν συμπεριέλαβε την “Αριάδνη”, όπως και τα άλλα δύο αυτής της περιόδου, στο corpus των Ποιημάτων του, είναι γεγονός ωστόσο, -όπως θα αποδειχτεί, πιστεύω, στο τέλος αυτής της εργασίας- πως επεξεργάστηκε το υλικό τους με άκρα προσοχή και εξαιρετική μαστοριά. Ο ίδιος εξάλλου είχε προετοιμάσει για δημοσίευση ένα τομίδιο όπου τα ποιήματα αυτά είχαν τη θέση τους.

Η “Ιστορία του φυτού”
Ή η λειτουργία του “νοήματος” στον ποιητικό λόγο των ποιητών Διονυσίου Σολωμού και Κ. Π. Καβάφη και οι “δυσκολίες” του δοκιμιογράφου Γιώργου Σεφέρη.

Ο βιβλιογράφος κύριος Δέλτα Δέλτα
Δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο ήρωες που συναντάει ο αναγνώστης σε μυθιστορήματα και διηγήματα να εγείρουν κάποτε την καχυποψία πως πρότυπα έχουν πρόσωπα υπαρκτά, μπορεί και γνωστά, – τόσες ενίοτε είναι οι εντυπωσιακές ομολογουμένως ομοιότητες. Το ίδιο ενδέχεται να συμβεί και με την δική μας ιστορία, που είναι φύσει αδύνατο να ξεφύγει από τη μαγνητική έλξη αυτής της γαργαλιστικής φιλυποψίας. Διαβάζοντας τις λιγοστές αράδες της είναι σφόδρα πιθανό πως ο καχύποπτος αναγνώστης με πραγματική ηδυπάθεια θα ενδώσει στον πειρασμό να ταυτίσει το προσωπείο του κυρίου Δέλτα Δέλτα με το πρόσωπο κάποιου διακεκριμένου και ονομαστού βιβλιογράφου, όταν μάλιστα αυτό το είδος του πνευματικού σκαπάνεως δεν αριθμεί και πολλούς…

Σπερμοδόλος ή Έκτροπα ενός λαθρόβιου
Μη δίνεις πίστη
στου ακριβολόγου
την κυριολεξία έναν αέρα
δώσε στα μασημένα δι
φορούμενα να συντρέξουν
για να κόψουν τον αέρα
του ωραιολόγου την απουσία
ουσίας μέχρι του μυελού
των οστέων να πιστο
ποιήσουν

Νουβέλες
Το αγκάθι ή ο Παντελής Βλαστός (1992)
Αζόρ, ο σκύλος (2013)
Ο Κινέζος (2014)
Διπλό δώρημα (2015)
Η σφραγίδα (2015)
Καταχνιά (2015)
Ο βιβλιογράφος κύριος Δέλτα Δέλτα (2015)
Ο Πηγάδης (2016)

Δοκίμια – Μελέτες
Ένα διπλό πρελούδιο στο Μόμπι-Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ (2003)
Ο αιχμάλωτος βασιλιάς (2005)
“Γραφέως κάτοπρον” ή Πέρα από τις λέξεις: η “Λέξη” (2013)
Αριάδνη (2014)
“Μνήμες” (2015)
Η “Ιστορία του φυτού” (2015)
Τα “Αρτοποιεία” των Αρχαίων Αιγυπτίων (2015)
Το Ραμαζάνι (2015)

Θεατρικά
Ο Άγγελος (1998)

Ποιητικά
Ποιήματα (1971)
Ποιήματα ΙΙ (1979)
Μελέτη θανάτου (1979)
Η απορία του δέντρου (1981)
Νόμοι (1982)
Ο αδερφός (1984)
Δίπτυχο (1990)
Το δέντρο (1993)
Η κυρία Νοεμί (1986)
Η “Στροφή” του Σεφέρη (1981-1984, 3 τόμοι)
Το ξόδι & ο κοπετός των κορωνιδέων (2015)
Σπερμοδόλος ή Έκτροπα ενός λαθρόβιου (2016)

Μεταφράσεις
Herman Melville, Μόμπι Ντικ ή η φάλαινα (1992)

Βραβεία
Β΄Κρατικό Βραβείο κριτικής-δοκιμίου.

Πηγές: EKEBI, BIBLIONET, Εκδόσεις Ίνδικτος, Εκδόσεις Καστανιώτη, Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός, Πλανόδιον, Τυπωθήτω