Δημήτρης Δημητριάδης

Ο Δημήτρης Δημητριάδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1944.
Σπούδασε θέατρο και κινηματογράφο στις Βρυξέλλες απ’ το 1963 ώς το 1968.
Εκεί έγραψε το 1966 το πρώτο θεατρικό του έργο, “Η τιμή της ανταρσίας στην μαύρη αγορά”, το οποίο ανέβασε ο Patrice Chereau το 1968 στο Theatre d’ Aubervilliers, στο Παρίσι.
Το 1978 εκδόθηκε το “Πεθαίνω σαν χώρα”, το πρώτο του πεζογράφημα, το 1980 η ποιητική ενότητα “Κατάλογοι 1-4” και το 1983 το θεατρικό του έργο “Η νέα εκκλησία του αίματος”. Ακολούθησαν : “Η ανθρωπωδία. Η ανάθεση. Προοίμιο σε μια χιλιετία” (πεζογράφημα), “Κατάλογοι 5-8” (1986-ποιητική ενότητα), “Το ύψωμα” (1990-θεατρικό έργο), “Η άγνωστη αρμονία του άλλου αιώνα” (1992-θεατρικό), “Κατάλογοι 9-Οι ορισμοί” (1994-ποιητική ενότητα), “Η αρχή της ζωής” (1995-θεατρικό έργο, που ανέβηκε την ίδια χρονιά από τον Στέφανο Λαζαρίδη στο Θέατρο του Νότου), “Η ζάλη των ζώων πριν τη σφαγή” (2000 -θεατρικό έργο σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά στο Θέατρο του Νότου), “Λήθη και άλλοι τέσσερις μονόλογοι” (2000 -ο μονόλογος “Λήθη” ανέβηκε το 1998 στο Παρίσι, στο Petit Odeon, από τον J.-C. Bailly, το 2001 στο Theatre de Bobigny από την A. Dimitriadis και το 2002 στο θέατρο Άττις από τον Θ. Τερζόπουλο), “Κατάλογοι 10-12” (2002-ποιητική ενότητα), “Ανθρωπωδία 1” και “Ανθρωπωδία 7” (2002 -Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2003), “Διαδικασίες διακανονισμού διαφορών” (2003 -θεατρικό έργο σε σκηνοθεσία Γιώργου Λάνθιμου που ανέβηκε στον Εξώστη του Θεάτρου του Νότου), κ.ά.
Παράλληλα ασχολήθηκε συστηματικά με τη μετάφραση πεζογραφημάτων των Jean Genet, Georges Bataille, Witold Gombrowicz, Maurice Blanchot, Gerard de Nerval, Balzac, Bernard-Marie Koltes, καθώς και τη μετάφραση θεατρικών έργων των Μολιέρου, Ευρυπίδη, J. Genet, G. Courteline, Tennessee Williams, Σαίξπηρ για διάφορα θέατρα.
Μετά το 1980 συνεργάστηκε στενά με τις εκδόσεις “Άγρα”, που έχουν εκδώσει το μεγαλύτερο μέρος του έργου του και, πιο πρόσφατα, με τις εκδόσεις “Σαιξπηρικόν” της Θεσσαλονίκης.

Η ανθρωπωδία – Δημήτρης Δημητριάδης
Μια ατελής χιλιετία
Ενας άνθρωπος αποφασίζει ένα πρωί να βγει απ’ το δωμάτιό του για να επανορθώσει ένα λάθος του, για το οποίο ο ίδιος τιμώρησε τον εαυτό του με χίλια χρόνια απόλυτου εγκλεισμού. Από τα εν συνόλω δέκα βιβλία της Ανθρωπωδίας, το πρώτο και το έβδομο που παραδίδονται σήμερα στον αναγνώστη περιγράφουν, το καθένα με διαφορετικό τρόπο, με παραλλαγές και επαναλήψεις, την διαδρομή αυτού του ανθρώπου προς το σημείο του προορισμού του. Η διαδρομή αυτή θα είναι γεμάτη από κάθε είδους επεισόδια, τα οποία παρακολουθεί ο αναγνώστης μέσα από τον περιδινούμενο ρυθμό του γραπτού λόγου συμμετέχοντας λέξη προς λέξη στην προσπάθεια αυτού του ανθρώπου να εκπληρώσει την επιθυμία του. Γιατί, όποιο κι αν είναι το λάθος, η προσδοκία επανόρθωσής του δεν είναι υπόθεση ενός μόνο ανθρώπου αλλά του καθενός. Η ανθρωπωδία, αυτή η ατελής χιλιετία που δεν τελειώνει και δεν τελειώνεται ποτέ, είναι η μυθοπλαστική και βιοπλαστική αφήγηση αυτής της κοινής όσο και προσωπικής προσδοκίας.

Η μεταφορά – Δημήτρης Δημητριάδης
“Μόλις βγήκε, της ακούστηκε ένα γέλιο. Ήταν τόσο μεταλλικά διαπεραστικό, που, στην αρχή, της φάνηκε πως δεν ήταν γέλιο, ένας σιγμός που δεν έβγαινε από άνθρωπο, η αφύσικα μεγάλη διάρκειά του όμως της έδωσε τον χρόνο να καταλάβει πως κάποιος ή κάποια γελούσε· παρ’ όλ’ αυτά, και ενώ συνεχιζόταν αμείωτο, εξακολουθούσε να της δίνει την εντύπωση πως δεν ήταν γέλιο, έμοιαζε περισσότερο με κραυγή ζώου που το βασανίζουν εξαντλητικά με κάποιο κοφτερό όργανο…
»Καθώς προχωρούσε προς την στάση του λεωφορείου, κι άλλες φωνές, ασαφής σύνθεση από υλακές, ολολυγμούς και σπαρακτικά γρυλίσματα, στην ίδια κλίμακα με το γέλιο, της ακούγονταν από δω κι από κει. Μολονότι τις είχε ακούσει κι άλλες φορές αυτές τις μεικτές κραυγές, ποτέ δεν κατάφερνε, όταν έκανε αυτήν την απόσταση ανάμεσα στο σπίτι της και στην στάση, να προλάβει και να ανακόψει ένα δυσάρεστο ξάφνιασμα, και καμία εξοικείωση μ’ αυτές δεν μπορούσε να μετριάσει τον συγκλονιστικό αντίκτυπο που είχαν μέσα της. Κάθε φορά, πριν βγει, προσπαθούσε να προετοιμάσει τον εαυτό της, ποτέ όμως δεν ήταν τόσο έτοιμη ώστε να διανύσει αδιάφορη και απρόσβλητη, πλήρως αβλαβής, ούτε την μικρή απόσταση.”

Χρύσιππος – Δημήτρης Δημητριάδης
Με αφετηρία ένα χαμένο έργο τού Ευριπίδη, με τον ίδιο τίτλο, μέρος μιάς επίσης χαμένης τριλογίας, έργο απ’ το οποίο, σύμφωνα με τα φιλολογικά ευρήματα, δεν έχουν απομείνει παρά μονάχα δύο γράμματα απ’ τον πρώτο στίχο, και το οποίο αφηγείται την απαγωγή του νεαρού και πανέμορφου Χρύσιππου, γιου του Πέλοπος, απ’ τον Λάιο, ο συγγραφέας Δημήτρης Δημητριάδης χτίζει το εν λόγω θεατρικό του έργο.

Το άγγιγμα του βυθού
Ανθρωποι: πέντε άντρες, τρεις γυναίκες, δύο έφηβοι και δύο αόρατοι αλλοδαποί που αποτελούν το υπηρετικό προσωπικό, μέσα σε μία πολυτελή έπαυλη που τα θεμέλιά της πάσχουν αθεράπευτα. Αλλά κι οι άνθρωποι πάσχουν εξίσου: δέσμιοι ιδιωτικών και ιδεολογικών στερεοτύπων που δεν τους επιτρέπουν να υπερβούν τις εμπλοκές της ζωής τους. Οι δύο αυτές παθήσεις συναιρούνται κάποια στιγμή και εκμαιεύουν, εν ονόματι ενός δήθεν αναγεννησιακού οράματος, μία συλλογική καταστροφή. Οι έφηβοι, γιος και κόρη των ιδιοκτητών του ασθενούς οικοδομήματος, μέσα από έναν ασφυκτικό εγκλεισμό και μία στυγνή επιτήρηση που συνιστούν την εκπαίδευσή τους, θα ταυτιστούν με τους αλλοδαπούς, που έχουν ήδη θυσιαστεί απ’ τους εργοδότες τους, και θα επιτελέσουν το μοναδικό απόλυτο της έσχατης στιγμής, εκείνο που επιβάλλεται εκ των πραγμάτων, δραπετεύοντας έτσι απ’ την πάθηση και φεύγοντας μακριά απ’ αυτήν.

Ο,τι πιο πολύ ποθείς – Δημήτρης Δημητριάδης
Λόγια χωρίς πράξεις
ΝΤΟΛΜΑΝΣΕ
Το παν σε ό,τι κάνουμε
αγαπητή μου ντε Σαιντ-Ανζ
κι εσείς φίλοι μου
έγκειται στο να ανήκουμε συνειδητά
στην εποχή μας
όποια κι αν είναι αυτή
να την εκφράζουμε όπως της αξίζει
και μέσω αυτής εμάς τους ίδιους
τα πάθη τις ανάγκες τα μυστικά μας
να κοιτάζουμε ευθέως το σκοτάδι μας
και να γινόμαστε ανυπεράσπιστα υποκείμενα
του εαυτού μας
να μορφοποιούμε με πράξεις
τους πιο μύχιους
ανομολόγητους
προπαντός
απραγματοποίητους
πόθους μας

Ο πόνος ως πόλη – Δημήτρης Δημητριάδης
“Ο πόνος είναι ιδιωτικό γεγονός δημόσιου διαμετρήματος.
Οταν ο πόνος αποκτήσει διάσταση πρωτεύοντος δημόσιου γεγονότος, με την έννοια της θεσμοθέτησής του ως παράγωγου συλλογικών συμπεριφορών, όταν ο πόνος αντικαταστήσει την πόλη και γίνει πόλη αυτός, όταν η πολιτική γίνει πονετική, όταν όλα θα κρίνονται με αφετηρία τη φύση και την ουσία του πόνου, όταν ο πόνος αποτελέσει το θεμέλιο κάθε ανθρώπινης συναναστροφής, τότε θ’ αρχίσει η πραγματική και μόνη αληθινή απογείωση διότι θα έχει προηγηθεί η αληθινή προσγείωση· κι αυτή η απογείωση, χωρίς ποτέ να εγκαταλείπει τη γείωσή της, θα είναι πολύτροπη, αλλά με προεξάρχουσα την καλλιτεχνική έκφραση. Τότε η τέχνη δεν θα είναι παράλληλη ή δευτερεύουσα ως προς τη θέση της μέσα στην πόλη, αφού η πόλη που θα είναι πόνη, θα έχει αυτά τα δύο ως θεμελιώδεις άξονές της, τον πόνο και την τέχνη… ”
Ο Δημήτρης Δημητριάδης μιλάει για τον πόνο ως προεξάρχουσα ανθρώπινη έκφραση και για το πώς μπορεί να μεταβληθεί σε κινητήριο μοχλό αλλαγής της ανθρώπινης κατάστασης, σε μια ομιλία που έδωσε στις 16.4.2010 και δημοσιεύτηκε ολόκληρη στο τ. 92 του περιοδικού “Εντευκτήριον”.

Λήθη – Δημήτρης Δημητριάδης
Πέντε θεατρικοί μονόλογοι
Πέντε. Φωνές, σώματα, στόματα. Μιλούν. Πέντε φορές αρχίζουν και πέντε φορές τελειώνουν, και κάθε φορά είναι η πρώτη, και κάθε φορά είναι η τελευταία. Αρχίζουν για να μιλήσουν, και τελειώνουν για να μην ξαναμιλήσουν. Στο ενδιάμεσο μιλούν σαν να τους έχει δοθεί για τελευταία φορά ο λόγος. Η κάθε λέξη λέγεται με τρόπο τελεσίδικο, σαν να δίνεται για να μην ξαναδοθεί στον ομιλούντα· σαν ο ομιλών να γνωρίζει, και γνωρίζει, ότι, με κάθε λέξη που προφέρει, τελειώνει βαθμηδόν η δυνατότητά του να μιλήσει· γι’ αυτό και κάθε λέξη λέγεται ως τελειωτική. Κατάσταση τελικού γεγονότος η κάθε φορά, με την ταπεινή καί βασιλεύουσα στάση που έχει κάθε τελικό γεγονός, όπου όλα κατατίθενται σαν να μην γινόταν να κατατεθούν παρά μόνον έτσι, σαν αυτός που μιλάει να μην είχε στην διάθεση του παρά μόνον αυτόν τον τρόπο τον οποίο χρησιμοποιεί ως έσχατη ευκαιρία. Πέντε φορές η φωνή, το σώμα, το στόμα, ξαναρχίζουν σαν να μην έχουν αρχίσει άλλη φορά, για να πουν κάτι που δεν έχουν ξαναπεί. Είναι ή ίδια φωνή κάθε φορά; Είναι το ίδιο σώμα; Το ίδιο στόμα; Είναι κάθε φωνή κάθε φορά. Κάθε φορά είναι το κάθε σώμα, το κάθε στόμα. Αυτός που μιλάει, είναι αυτός που μιλάει κάθε φορά. Κάθε φορά ο ίδιος, κάθε φορά ένας άλλος. Οποιος κι αν είναι, όποιος κι αν μιλάει, ποτέ άλλοτε δεν έχει μιλήσει έτσι, ποτέ άλλοτε δεν ήταν αυτός πού είναι τώρα πού μιλάει. Τώρα μιλάει για να ζήσει, τώρα μιλάει για να πεθάνει. Ούτε το ένα ούτε το άλλο επιτρέπουν διολισθήσεις έξω από την κρίσιμη περιοχή τους· ούτε το ένα ούτε το άλλο δέχονται παρασπονδίες μέσα στην περιοχή τους· καί το ένα καί το άλλο ζητούν απ’ αυτόν πού μιλάει, να στέκεται στο ύψος της ζωής του καί του θανάτου του. Αυτός που μιλάει εδώ στέκεται στο ύψος της ζωής του και του θανάτου του. Γι’ αυτό μιλάει. Για να ζήσει καί για να πεθάνει. Μία φορά επί πέντε.

Ο ευαγγελισμός της Κασσάνδρας – Δημήτρης Δημητριάδης
Γεννητικό άγγελμα
Το παρόν βιβλίο δεν εντάσσεται και κατ’ επέκταση δεν κατατάσσεται απαραίτητα στην κατηγορία “Θέατρο”. Είναι ένα πεζογράφημα δεμένο γύρω από έναν γερό ποιητικό ιστό, που μπορεί όμως να παρουσιασθεί και ως θεατρικός μονόλογος (παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο της XIV Διεθνούς Συνάντησης Αρχαίου Δράματος, στους Δελφούς, στις 10 Ιουλίου του 2009 σε σκηνοθεσία – ερμηνεία της Χρύσας Καψούλη και σε μουσική σύνθεση του Μιχάλη Δέλτα).

Πολιτισμός – Δημήτρης Δημητριάδης
Μία κοσμική τραγωδία
Ο πολιτισμός που δικαιολογούσε και ερμήνευε, έχει καταρρεύσει. Το ανθρώπινο σώμα περιφέρει τα πάθη του χωρίς κανέναν Θεό δίπλα του. Χωρίς τιμωρία, αλλά και χωρίς επιβράβευση. Στο έσχατο όριο της μοναξιάς – δηλαδή εκεί που αποχωρεί κάθε ελπίδα και ξεκινά η τραγωδία. Αυτός είναι ο Πολιτισμός του Δημήτρη Δημητριάδη. Μου δόθηκε μια γλώσσα που έπρεπε να επιστρέψω ως διάλυση σωμάτων και έσχατο ψέλλισμα. Λιγότερο σκηνοθέτης και πιο πολύ οδηγός ερειπίων – έτσι ένιωθα διδάσκοντας αυτήν την κοσμική τραγωδία…

Ο κυκλισμός του τετραγώνου – Δημήτρης Δημητριάδης
Ο “Κυκλισμός του τετραγώνου” δεν εξαντλείται σε μια μεταφορά για την κοινοτοπία του πόθου ως ορμή του αδύνατου, του άτοπου, του ανεκπλήρωτου. Περισσότερο παρά ποτέ στο θέατρο του Δημητριάδη, το ερώτημα της δυνατότητας διαφυγής απ’ τον κύκλο -με τετελεσμένη βέβαια την απουσία του θεού και ίσως μάλιστα χάρη σ’ αυτήν- εδώ παραμένει ανοιχτό. Γι’ αυτό ακριβώς κινητοποιείται η επανάληψη: ο ρόλος της είναι άλλος από το να επιβεβαιώσει απλώς την κυριαρχία του Μοιραίου. Αντίθετα, διαμέσου της επανάληψης των ίδιων λαθών, συμπεριφορών, παθογενειών -αφού έτσι είμαστε οι άνθρωποι, μοιάζει να λέει ο συγγραφέας, επίμονοι, εγκλωβισμένοι σε αγχογόνα και αυτοκαταστροφικά συστήματα σκέψης που ενώ κινητοποιούνται για να παράγουν λύσεις απλώς αναπαράγουν τον εαυτό τους-, αποδεικνύεται ότι υπάρχει πράγματι ένας παράγοντας ικανός να κλονίσει τη σπείρα του λάθους: Ο Χρόνος.

Τρωάς – Δημήτρης Δημητριάδης
Τρίδυμο
Η “Τρωάς” είναι ένα τρίδυμο, τρεις μονόλογοι σε τρία μέρη. Στο πρώτο, το καθένα από τα τρία πρόσωπα, Πρίαμος, Έκτωρ, Αστυάναξ, μιλά για το πώς βίωσε τον πόλεμο. Στο δεύτερο, το κάθε πρόσωπο μιλά ως ένας από τους άλλους τρεις. Στο τρίτο, μιλά η Τρωάς με τα λόγια και των τριών: μία φωνή που εμπεριέχει και τις τρεις γενιές και που τις υπερβαίνει οδηγώντας σε μία ολική και τελική σύνοψη.

Θεατρικό, Νεφέλη, 2015, 72 σελ.

Stroheim – Δημητριάδης Δημήτρης
Un film muet
Μία νεκρή επισκέπτεται έναν ετοιμοθάνατο.
Η Νόρμα Ντέσμοντ τον Εριχ φον Στροχάιμ.
Η εκ των πραγμάτων ετοιμότητα τού Εριχ για τον θάνατό του, είναι ένας από τούς λόγους τής επίσκεψης τής Νόρμα, οι άλλοι θα αποκαλυφθούν κατά την διάρκεια τού διαλόγου τους, ενός νεκρικού διαλόγου που διαδραματίζεται συγχρόνως επί γής και επί σκηνής.
Η διπλή διάσταση τού χώρου, συναιρείται με την διπλή διάσταση τού χρόνου και τού άχρονου, καθώς και με την διμερή διάσταση τής συναλλαγής ανάμεσα στην επισκέπτρια και στον επισκεπτόμενο.
Αυτός ο τριπλός διπλασιασμός γίνεται τριπλασιασμός με μία άλλη πλευρά/γωνία λήψεως/θέση αντιλήψεως, την Ντενίζ, πρόσωπο απόλυτης οικιακής και σκηνικής αναγκαιότητας, συγχρόνως παρουσία και απουσία, διακριτικότητα και παρέμβαση, αφανής και εμφανής υποκινητήρια διάσταση, εποπτεύουσα όραση και προσλαμβάνουσα ακοή οι οποίες συμπληρώνουν τις απονεκρωμένες και νεκρώσιμες αισθήσεις των άλλων δύο συνεργών, αισθήσεις που, μολονότι κατηργημένες από τον επιτελεσμένο θάνατο τής Νόρμα και καταργήσιμες από τον επερχόμενο τού Εριχ, δεν στερούνται υλικότητας, μιάς υλικότητας και λειτουργικότητας που καθίστανται ενεργές, μαζί με εκείνες τής Ντενίζ, χάρις στο γεγονός ότι ανήκουν εξ υπαρχής στο θεατρικό συμβάν/παίγνιο το οποίο τις επανενεργοποιεί εκ βάθρων προκειμένου να λάβει αισθησιακή/αισθαντική/αισθητική χώρα η θεατρική πράξη.
Ετσι, θάνατος και σκηνή, δηλαδή ζωή και επανατοποθέτησή της, συνευρίσκονται για να αποδώσουν στην τρίτη συμμετοχή, που είναι η Ντενίζ, δηλαδή ο θεατής/αυτόπτης μάρτυς/αυτήκοος ακροατής, την δυνατότητα να γίνει η υπερβατική χρήση τής θεατρικής μηχανής, τής δραματουργικής οντολογίας, τού σκηνικού/σκηνοθετικού/ερμηνευτικού θεαθήναι.
Η εκ τού μη όντος εμφάνιση τής νεκρής Νόρμα Ντέσμοντ και η εν συνεχεία συναλλαγή της με τον εκπνέοντα Εριχ φον Στροχάιμ, επιτελείται με την από μηχανής θεά Ντενίζ, χωρίς την οποία, η επιτέλεση δεν θα συνετελείτο, αλλά και δεν θα ήταν αυτό που γίνεται, δηλαδή μία εκ των υστέρων αλλά εκ νεκρών προσφορά, μία ανέφικτη εν ζωή δωρεά, μία προσβάσιμη και τετελεσμένη ανταπόδοση, την οποία μόνο το θέατρο, αυτή η επινοημένη ανάσταση, επιτρέπει να συμβεί με όλη την φαντασμαγορία τού αδιανόητου και τού υπερλογικού… Δ.Δ.

Θεατρικό, Σαιξπηρικόν, 2015, 116 σελ.

Η ανθρωπωδία – Δημήτρης Δημητριάδης
Μια ατελής χιλιετία
Ένας άνθρωπος αποφασίζει ένα πρωί να βρει από το δωμάτιό του για να επανορθώσει ένα λάθος τους, για το οποίο ο ίδιος δίκασε και τιμώρησε τον εαυτό του με χίλια χρόνια απόλυτου εγκλεισμού.
Από τα εν συνόλω δέκα βιβλία της “Ανθρωπωδίας”, εκ των οποίων το Πρώτο και το Έβδομο έχουν ήδη εκδοθεί (2002), παραδίδεται σήμερα το Πέμπτο στο οποίο περιγράφεται, όπως στα προηγούμενα αλλά με διαφορετικό τρόπο, με παραλλαγές και επαναλήψεις, η διαδρομή αυτού του ανθρώπου προς το σημείο του προορισμού του οποίου προσδοκά την δωρεά της λύτρωσής του από το προ χιλιετίας λάθος του
Η διαδρομή του θα είναι γεμάτη από κάθε είδους επεισόδια, τα οποία παρακολουθεί ο αναγνώστης μέσα από τις περιδινήσεις του γραπτού λόγου, συμμετέχοντας λέξη προς λέξη στην προσπάθεια αυτού τού ανθρώπου να εκπληρώσει την επιθυμία του.
Γιατί, όποιο και αν είναι το λάθος, η προσδοκία επανόρθωσής του δεν είναι υπόθεση ενός μόνον αλλά τού καθενός.
“Η Ανθρωπωδία”, αυτή η ατελής χιλιετία που δεν τελειώνει και δεν τελειώνεται ποτέ, είναι η μυθοπλαστική και βιοπλαστική, σε αλληλένδετη συνάφεια, αφήγηση της κοινής όσο και προσωπικής αυτής προσδοκίας.
Δ. Δ.

Μυθιστόρημα, Σμίλη, 2016, 672 σελ.

Ο γύρος τού κόμπου – Δημήτρης Δημητριάδης
Ο “Γύρος τού κόµπου” είναι η δραµατουργική διαχείριση µιας λύσης που έχει προαποφασιστεί και που οδηγείται σταδιακά, από ενότητα σε ενότητα, στην απαρέγκλιτη εκτέλεσή της. Η λύση, την οποία υποδηλώνει ο τίτλος -λύση που ακολουθεί τις περι στροφές ενός κόµπου τού οποίου ο γύρος καταλήγει στο λύσιµό του-, αποτελεί συγχρόνως και την θέση ενός προβλήµατος.
Αυτό το πρόβληµα αφορά µία στενή οικογενειακή υπόθεση και ένα µέγιστο φιλοσοφικό σύστηµα: πριν από είκοσι χρόνια ένας αδελφός δολοφόνησε τον αδελφό του, τώρα η δολοφονία πρόκειται να επαναληφθεί από τούς γιους τού αδελφοκτόνου µε θύµα τον ετεροθαλή αδελφό τους· ένας φιλόσοφος έχει κληθεί για δεύτερη φορά να αποτρέψει, όπως τότε, τον φόνο αυτόν επικαλούµενος για την αποτροπή του τις αρχές τού φιλοσοφικού του έργου, που δεν είναι άλλο από τον πλατωνισµό

Θεατρικό, Νεφέλη, 2017, 112 σελ.

Θερισμός – Δημήτρης Δημητριάδης

Θεατρικό, Νεφέλη, 2017, 72 σελ.

Η άνθρωπος – Δημήτρης Δημητριάδης
Choral
Τον Ιούνιο του 2015, στην Ρώμη, όπου με είχε προσκαλέσει να παρακολουθήσω την παράστασή του “Armine, my sister” που έχει ως αφετηρία της το ολοκαύτωμα των Αρμενίων από τούς Τούρκους, ο Jaroslav Fret, διευθυντής τού Grotowski Institute, που εδρεύει στο Wroclaw, σκηνοθέτης και ηθοποιός, μού πρότεινε να γράψω ένα κείμενο για την νέα παράσταση που ετοίμαζε βασισμένη στον μύθο τής Μήδειας, με την ομάδα τού Teatr ZAR το οποίο έχει ιδρύσει.
Η σχέση μου με τον μύθο τής Μήδειας ανάγεται στο καλοκαίρι τού 2003, όταν ασχολήθηκα μαζί του δραματοποιώντας μία εκδοχή τής “Μήδειας” τού Ευριπίδη. Η διαχείριση που έκανα τότε τού μύθου και ιδιαίτερα τής ίδιας τής Μήδειας, ήταν προοίμιο τής διαχείρισης το 2015 : τότε, αφαιρούσα από την Μήδεια τα μαγικά προσόντα της, την απογύμνωνα από τις μαγικές της ικανότητες . αυτό συνέβαινε σε μία ιστορική στιγμή όπου τα πάντα έχαναν επίσης την θεϊκή τους διάσταση, ερήμωναν τα μαντεία, κατέρρεαν οι θεοί, το θείον εξαφανιζόταν, ο κόσμος έμενε γυμνός από οποιοδήποτε υπερβατικό πρόσημο. Μέσα σ’ αυτό το άδειασμα τού σύμπαντος από την θεία διάστασή του, η Μήδεια, όπως την εμφάνιζα, περιοριζόταν στα ανθρώπινα όριά της. Αυτό δεν τής επέτρεπε να πραγματοποιήσει τα εκδικητικά της σχέδια, με όλες τις συνέπειες που θα είχε τόσο για την ίδια όσο και για άλλα πρόσωπα τής τραγωδίας : στο τέλος τού έργου αυτού, που ο τίτλος του είναι, “Πολιτισμός”, η Μήδεια δολοφονείται, επισφραγίζοντας έτσι, με τον πιο τελεσίδικο τρόπο, την αποκλειστικώς ανθρώπινη μοίρα της.
Αυτήν την μοίρα σκέφτηκα πάλι όταν μού έκανε την πρότασή του ο Jaroslav Fret. Θέλησα να ξαναπιάσω το νήμα αλλά εκεί όπου, στο τέλος τής ευριπίδειας Μήδειας, αυτή, μετά τον έγκλημά της, ανυψώνεται με το άρμα των θεών στους ουρανούς και καταλαμβάνει θέση στον χώρο τους, δηλαδή διατηρεί, επαυξημένη μάλιστα, την ιδιότητα τής θεάς.
Στην δεύτερη εκδοχή, αυτήν ακριβώς την ιδιότητα αναλογίζεται η Μήδεια. Ττότε επανέρχεται, δραματουργικά, ο τρόπος που την προσέγγισα στον “Πολιτισμό”: μία Μήδεια που, παρ’ όλη την θεϊκή πλευρά της, ή μάλλον εξαιτίας της, επιζητά και επανέρχεται στην ανθρώπινη – αφού εξαρχής υπήρξε και άνθρωπος – με την πιο κυριαρχική όμως έκφρασή της, την μητρική.
Αυτή η πλευρά, στην εκδοχή που σκεφτόμουν να γράψω για την παράσταση τού Jaroslav Fret, κυριάρχησε, μετά από κάποιες άλλες σκέψεις, και αυτήν θέλησα να καταγράψω.
Στο “Η Άνθρωπος”, η Μήδεια καταλαμβάνεται από τον ακατανίκητο πόθο να ξαναβρεί τα παιδιά της, και δεν έχει άλλη οδό για να το επιτελέσει παρά μόνον αποποιούμενη την θεά που είναι, επανευρίσκοντας, σταδιακά και επίπονα, τον άνθρωπο μέσα της, την Μήδεια με την αποκλειστική ιδιότητα τής μητέρας.
Αυτό δεν συντελείται χωρίς συνέπειες για την ίδια: αναλαμβάνει ολοσχερώς την ανθρώπινη διάστασή της, άρα τον άνθρωπο στο σύνολό του. Η ανάγκη της να συναντήσει τα παιδιά της ξανά, την εμβάλει σε μία διαδικασία ολικής εμπλοκής της στην ανθρώπινη μοίρα . αυτό θα μπορούσε να συντελεστεί και με άλλους τρόπους από αυτόν που επέλεξα. Επέλεξα τον πιο οδυνηρό: τα παιδιά, αν και σφαγμένα από την ίδια στην “Μήδεια” τού Ευριπίδη, εδώ είναι ζωντανά, ζουν, μετά από όλα αυτά και παρ’ όλα αυτά, μόνο και μόνο επειδή θέλουν, επανερχόμενα στην ζωή, να την εκδικηθούν για την δολοφονία τους. Την περιμένουν ως δολοφονημένα παιδιά της, για να τής ανταποδώσουν εκείνο που τους έκανε. Και της το ανταποδίδουν.
Μ’ αυτήν την ανταπόδοση, η Μήδεια δεν ολοκληρώνεται μόνον ως άνθρωπος, δεν γίνεται μόνον ένας άνθρωπος πλήρης και αυτούσιος· γίνεται μία άνθρωπος, ο άνθρωπος ως θήλυ, το θήλυ ως άνθρωπος· γίνεται η άνθρωπος.
Έτσι, το ίδιο το ανθρώπινο που, ως ουδέτερο, περιλαμβάνει και τα δύο φύλα, μέχρι τώρα παραπέμποντας μόνο στο άρρεν, από τώρα αναδεικνύει και το θήλυ, χωρίς το οποίο το ανθρώπινο μένει ανεκπλήρωτο.
Γιατί το ανθρώπινο είναι ανθρώπινο επειδή είναι εκπλήρωση.
Αυτό είναι “Η Άνθρωπος”.
Δ.Δ.

Θεατρικό, Σαιξπηρικόν, 2017, 48 σελ.

Κατάλογοι 1-14 – Δημήτρης Δημητριάδης
Η συγκεντρωτική έκδοση των “Καταλόγων”, που έχουν ήδη τυπωθεί και κυκλοφορήσει: “Κατάλογοι 1-4” (Άγρα, 1980), “ατάλογοι 5-8: Οι σκηνές τον μαρτυρίου” (Άγρα, 1986), “Κατάλογοι 9: Οι ορισμοί” (Άγρα, 1994), “Κατάλογοι 10-12” (Άγρα, 2001), “Κατάλογοι 13-14: Πένθη” (Ίνδικτος, 2007), είναι αδήριτη συνέπεια μιας απόφασης την οποία, κυοφόρησε, αλλά και εξεβίασε, κατά κάποιον τρόπο, ο χρόνος.
Αυτός, από το 1980 έως και σήμερα, υπήρξε κατηγορηματικά άφιλος για τους “Καταλόγους”.
Η κυκλοφορία της πρώτης ενότητάς τους, με κάποια διάσπαρτα αλλά ενθαρρυντικά δείγματα γραπτής και προφορικής υποδοχής, δεν προοιώνιζε την συνέχεια, η οποία, ελαφρώς στην αρχή, ταχύτατα κατόπιν, υπήρξε μονομερώς κατωφερής, με αποτέλεσμα η δημόσια πορεία τους να δίνει, εκ των υστέρων, την εικόνα μιας σταδιακής εξαφάνισής τους, την οποία θα χαρακτήριζα υπαρξιακή.
Κυρίαρχο σύμπτωμα της ύπαρξής τους, τόσο στον χώρο της αγοράς όσο και στον χώρο της κριτικής καθώς και σε ποικίλες ανθολογήσεις, η απόλυτη απουσία τους.
Ο λόγος της ανυπαρξίας τους ίσως να είναι δυσεξήγητος, επιτρέποντας, ωστόσο και συγχρόνως, πολλές και διάφορες εξηγήσεις που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρη την επικράτεια της γραφόμενης και εκδιδόμενης ποίησης καθώς και της πρόσληψης και αξιολόγησής της, με επιστεγαστικό το ερώτημα το σχετικό με την αναγκαιότητα της ίδιας της υπόστασής της.
Η κλιμακωτή εξαφάνιση των “Καταλόγων” τόσο απ’ τον αντικειμενικό χώρο της υλικής πλευράς τους όσο και απ’ τον υποκειμενικό της μνήμης και του αναγνωστικού ενδιαφέροντος καθιστά αναπόδραστη την συγκεντρωτική επανέκδοσή τους, μετά από πολλές αμφιταλαντεύσεις ως προς το αν έπρεπε ή όχι να γίνει, δεδομένου ότι, από την δική μου πλευρά, δεν είχα εγκαταλείψει το εγχείρημα της συνέχισής τους.
Εγχείρημα όπως οι “Κατάλογοι”, δεν ευελπιστεί, εκ γενετής, να βρει ανταπόκριση σύστοιχη της ίδιας της εκμαίευσής του· είναι προδιαγεγραμμένη η σχεδόν αγεφύρωτη αναντιστοιχία μεταξύ της εμφάνισής του και της αναγνωσιμότητάς του…

Ποίηση, Το Ροδακιό, 2018, 320 σελ.

Χρύσιππος – Δημήτρης Δημητριάδης
Ο πανέμορφος Χρύσιππος, λοιπόν, είναι ο πραγματικός δράστης, το κινούν κίνητρο, εφόσον χωρίς αυτόν δεν θα μπορούσε να προκύψει καμία κατάσταση πάθους, έλξης, πόθου, με ό,τι
συνεπάγονται όλες αυτές οι βίαιες και πανίσχυρες ζωικές και ζωτικές δυνάμεις. Στην πλευρά τού Χρύσιππου θα πρέπει ν’ αναζητήσουμε την προέλευση τής ανάφλεξης, εμπρόθετης ή όχι.
Η επισήμανση αυτή θέτει ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, το οποίο μπορεί να τεθεί περίπου ως εξής: αλλιώς θα πρέπει ν’ αξιολογούνται και να βιώνονται πλέον οι ανθρώπινες συμπεριφορές, και ο βαθμός τής πρόσληψης και τής κατανόησής τους επείγει να επανεξεταστεί, προκειμένου ν’ αποδίδεται δικαιότε-
ρα δικαιοσύνη. Χρειάζεται λεπτότητα μινιατουρίστα η οποία πρέπει πάραυτα ν’ αντικαταστήσει την χονδροειδή και βάναυση μεταχείριση τόσο λεπτεπίλεπτων κινήσεων τού ανθρώπινου ψυχισμού.

Θεατρικό, Νεφέλη, 2019, 112 σελ.

Τα δώρα της νύχτας – Δημήτρης Δημητριάδης
Η τύχη τού κόσμου
θα περάσει σε χέρια ανθρώπων μεγαλόψυχων
ανιδιοτελών σεμνών εμπνευσμένων.
Σε χέρια σοφών ηγετών με μεγάλη καρδιά.
Αυτοί θα υπηρετούν το κοινό συμφέρον.
Δεν θα δημαγωγούν δεν θα εξαπατούν.
Θα κρατούν τα ηνία τής πολιτείας με σκέψη και φαντασία.
Με την αδαμάντινη σκληρότητα των ποιητών.
Με την διεισδυτική σοβαρότητα των στοχαστών.
Με την ακατάβλητη ευθύτητα των πολεμιστών.

Θεατρικό, Νεφέλη, 2019, 96 σελ.

Κατάλογοι 15-21 Α΄ – Δημητριάδης Δημήτρης
Αυτός ο κόσμος δεν είναι δικός σου

Ποίηση, Υποκείμενο, 2019, 104 σελ.

Η ζάλη των ζώων πριν τη σφαγή – Δημήτρης Δημητριάδης
Η ιδέα που αποτέλεσε την αφετηρία γι’ αυτό το έργο, είναι μία εκδοχή ή επανεγγραφή της ιστορίας του Ιώβ· η εκδοχή όμως ή επανεγγραφή κρατά απ’ αυτήν την ιστορία την μία πλευρά της και ανατρέπει την άλλη: η μία πλευρά, εκείνη της Βίβλου, λέει ότι ο Ιώβ υπήρξε κάποιος στον οποίο ο Θεός έδωσε τα πάντα· η άλλη, ότι κάποια στιγμή, για να τον δοκιμάσει, ή για κάποιον άλλο λόγο, του τα πήρε όλα πίσω, αφήνοντάς τον στην απόλυτη ένδεια, χωρίς να του γνωστοποιεί τους λόγους για τους οποίους τον οδήγησε σ’ αυτήν.
Ο Νίλος Λάκμος, ο πατέρας της Ζάλης, είναι ένας Ιώβ σ’ έναν κόσμο χωρίς Θεό, ή, ακριβέστερα, σ’ έναν κόσμο όπως αυτός της Ζάλης, όπου την θέση του Θεού κατέχουν τρία απροσδιόριστης ταυτότητας πρόσωπα, χωρίς όνομα, με μοναδική ένδειξη του ποιοι είναι τα τρία πρώτα γράμματα της αλφαβήτου: A, Β, Γ.

Θεατρικό, Νεφέλη, 2019, 240 σελ.

Μυθιστορήματα
Η ανθρωπωδία (2002), Εκδόσεις Καστανιώτη
Η ανθρωπωδία (2016), Σμίλη

Αφηγήσεις
Η ανθρωπωδία: Η ανάθεση (1986), Άγρα
Η μεταφορά (2007), Άγρα

Πεζά
Πεθαίνω σα χώρα (1980), Άγρα
Πεθαίνω σαν χώρα (2003), Άγρα
Το πέρασμα στην άλλη όχθη – Συνεντεύξεις (2005)
Τόπος: εκπνοή (2007), Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Πεθαίνω σαν χώρα (2010), Σαιξπηρικόν

Θεατρικά έργα
Η τιμή της ανταρσίας στην μαύρη αγορά (1966)
Η νέα εκκλησία του αίματος (1983), Άγρα
Τό ύψωμα (1989), Άγρα
Η άγνωστη αρμονία του άλλου αιώνα (1992), Άγρα
Η αρχή της ζωής (1995), Άγρα
Λήθη και άλλοι τέσσερις μονόλογοι (2000), Άγρα
Διαδικασίες διακανονισμού διαφορών (2003), Ανατολικός
Η τιμή της ανταρσίας στην μαύρη αγορά (2005), Νεφέλη
Ιθάκη (2006), University Studio Press
Ομηριάδα (2007), Ίνδικτος
Insenso (2007), Ίνδικτος
Χρύσιππος (2008), Ίνδικτος
Το άγγιγμα του βυθού (2008), Ίνδικτος
Η ζάλη των ζώων πριν την σφαγή (2008), Ίνδικτος
Διαδικασίες διακανονισμού διαφορών (2008), Ίνδικτος
Ο,τι πιο πολύ ποθείς (2011), Διάπυρον
Αιώνιος στρατός (2012), Διάπυρον
Πολιτισμός (2013), poema
Ο κυκλισμός του τετραγώνου (2013), Νεφέλη
Τρωάς (2015), Νεφέλη
Stroheim (2015), Σαιξπηρικόν
Ο γύρος τού κόμπου (2017), Νεφέλη
Θερισμός (2017), Νεφέλη
Η άνθρωπος (2017), Σαιξπηρικόν
Χρύσιππος (2019), Νεφέλη
Τα δώρα της νύχτας (2019), Νεφέλη
Η ζάλη των ζώων πριν τη σφαγή (2019), Νεφέλη

Σαιξπηρικά-Δοκίμια-Μελέτες-Μονόλογοι
Η εμπράγματη φαντασία (2007), Ίνδικτος
Εκπνοή (2008), Σαιξπηρικόν
Λήθη (2011), Σαιξπηρικόν
Ο πόνος ως πόλη (2011), Σαιξπηρικόν
Κηδεύω β: Ανάβλεμμα (2011), Σαιξπηρικόν
Κηδεύω, γ: Χερετισμός (2011), Σαιξπηρικόν
Περί πίστεως (2012), Σαιξπηρικόν
Ο ευαγγελισμός της Κασσάνδρας (2012), Σαιξπηρικόν
Η εκκένωση (2013), Σαιξπηρικόν
Φαέθων (2013), Σαιξπηρικόν
Insenso (2013), Σαιξπηρικόν

Ποίηση
Κατάλογοι 1-4 (1986), Άγρα
Κατάλογοι 5-8 (1986), Άγρα
Κατάλογος 9 (1994), Άγρα
Κατάλογοι 10-12 (2001), Άγρα
Κατάλογοι 13-14 (2007), Ίνδικτος
Κατάλογοι 1-14 (2018), Το Ροδακιό
Κατάλογοι 15-21 Α΄ (2019), Υποκείμενο

Συλλογικά έργα
Διεθνής συνάντηση αρχαίου ελληνικού δράματος (1987), Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών
Ξένος, ο άλλος μου εαυτός (1999), Εκδόσεις Πατάκη
Ονείρου Οδύσσεια (2004), University Studio Press
Το πέρασμα στην άλλη όχθη (2005), Άγρα
Lazongas Α4 (2005), Άγκυρα
Ευριπίδη Ικέτιδες: Μια μουσική παράσταση: Οι συνεντεύξεις (2006), Κοάν
Αμερικανικό όνειρο (2007), Εθνική Λυρική Σκηνή
Αναφορά / Αναπαράσταση (2011), Futura
Το απρόσβατο (2013), Alloglotta
Προς αυτή την αλόγιστη κατεύθυνση (2013), Σαιξπηρικόν
Οι απέναντι (2016), Πολύτροπον
Αναλόγιο: Δραματική και σκηνική γραφή στην Ελλάδα 2005-2017 (2018), Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου
Ανθολογία ποιητών 2015-2017 (2018), 24 γράμματα
Η εσωτερική εμπειρία (2018), Πλέθρον
Στέφανος Λαζαρίδης: Κυνικός ρομαντικός (2018), Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης

Μεταφράσεις
Κώστας Αξελός, Ο Ηράκλειτος και η φιλοσοφία (1976)
André Malraux, Ο πειρασμός της Δύσης (1987)
Witold Gombrowicz, Η πορνογραφία (1987)
Maurice Blanchot, Η τρέλα της ημέρας (1988)
Gerard de Nerval, Αυρηλία ή το όνειρο και η ζωή (1989)
Bernard – Marie Koltès, Στη μοναξιά των κάμπων με βαμβάκι (1990)
Michel Butor, Θεσσαλονίκη 1990 (1990)
Georges Bataille, Μαντάμ Εντουαρντά (1992)
Honoré de Balzac, Το άγνωστο αριστούργημα (1993)
Maurice Blanchot, Ο χώρος της λογοτεχνίας (1994)
Maurice Blanchot, Ο τελευταίος άνθρωπος (1994)
Jean – Michel Guillery, Μαρκήσιος Ντε Σαντ και Ιουλιέττα (1994)
Je meurs comme un pays, Kauffmann (1997)
Marguerite Duras, Ο άνδρας που καθόταν στον διάδρομο (1997)
Maurice Blanchot, Θωμάς ο σκοτεινός (2004)
Maurice Blanchot, Εκείνος που δεν με συντρόφευε (2004)
Αισχύλος, Ορέστεια (2005)
Maurice Maeterlinck, Εσωτερικό (2005)
Jean Genet, Το μπαλκόνι (2007)
Emile Michel Cioran, Ο πειρασμός του υπάρχειν (2007)
William Shakespeare, Μακμπέθ (2007)
Jean Genet, Το ημερολόγιο ενός κλέφτη (2008)
Bernard-Marie Koltès, Ρομπέρτο Τσούκκο, Ταμπατάμπα, Ενα υπόστεγο στή δύση (2008)
Julien Green, Ο άλλος ύπνος (2008)
Georges Bataille, Η ιστορία του ματιού (2009)
Jean Genet, Η Παναγία των λουλουδιών (2010)
Alain Robbe – Grillet, Φύση, ανθρωπισμός, τραγωδία (2012)
Αριστοφάνης, “Λυσιστράτη” Αριστοφάνους (2017), Νεφέλη
Σοφοκλής, “Οιδίπους επί Κολωνώ” Σοφοκλέους (2017), Νεφέλη
Blanchot, Maurice, Ο χώρος της λογοτεχνίας (2018), Πλέθρον
Koltès, Bernard – Marie, Στη μοναξιά των κάμπων με βαμβάκι (2018), Άγρα
Σοφοκλής, Αντιγόνη (2019), Νεφέλη
Shakespeare, William, Οθέλλος ο μαύρος της Βενετίας (2019), Νεφέλη
Ponge, Francis, Το σαπούνι (2019), Αντίποδες
La Rochelle, Pierre Drieu, Το φθίνον φως (2019), Σαιξπηρικόν

Βραβεία
Κρατικό βραβείο μυθιστορήματος (2003)

Πηγές: EKEBI, BIBLIONET, Σαιξπηρικόν, Άγρα, Νεφέλη, Ίνδικτος, Διάπυρον, poema, Εκδόσεις Καστανιώτη, Σμίλη, Ανατολικός

Επισκέψεις: 165