Δημοσθένης Κούρτοβικ

Δημοσθένης Κούρτοβικ

Ελληνες λογοτέχνες
Ο Δημοσθένης Κούρτοβικ γεννήθηκε στην Αθήνα το 1948.
Σπούδασε βιολογία στην Αθήνα και στη Στουτγάρδη. Είναι διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Βρότσλαβ στην ανθρωπολογία. Δίδαξε στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης εξέλιξη της ανθρώπινης σεξουαλικότητας (το θέμα της διδακτορικής διατριβής του) και συγκριτική ψυχολογία. Παράλληλα με την επιστήμη του ασχολήθηκε διαδοχικά με το θέατρο, την κινηματογραφική κριτική και τη λογοτεχνία, ως συγγραφέας, κριτικός και μεταφραστής (έχει μεταφράσει ώς τώρα περίπου 60 βιβλία από οκτώ ξένες γλώσσες). Έχει δοκιμαστεί σε όλα τα είδη του πεζού λόγου (μυθιστόρημα, διήγημα, δοκίμιο, αφορισμοί, λογοτεχνική κριτική κ.λπ.). Μυθιστορήματα και διηγήματά του έχουν μεταφραστεί σε δέκα ξένες γλώσσες.

Η σκόνη του γαλαξία – Δημοσθένης Κούρτοβικ

Ο Μάκης Κοντόψαλμος φτιάχνει μουσικές εκπομπές, ο Σπύρος Ιωάννου και ο Χάρης Φαμέλης (“Χάι Φάι”) κινηματογραφικές ταινίες, η Μπάρμπαρα Σάντερς θέλει να επιστρέψει στο σινεμά έπειτα από πολύχρονη απουσία. Όλοι αυτοί προσπαθούν να ξαναζωντανέψουν την “αξέχαστη δεκαετία του ΄60”, με τη μουσική της, τα τρελά πάρτι της, τους ρομαντικούς έρωτες και την ατμόσφαιρα χαρούμενης εξέγερσης. Αλλά ανάμεσα στα τραγούδια των Μπητλς και του Μπομπ Ντύλαν, του Αλ Μπάνο και του Σέρτζιο Εντρίγκο, του Καζαντζίδη και του Βογιατζή εκτυλίσσεται μια παράξενη ιστορία, που ακουμπάει στο χθες και το σήμερα. Αναπάντεχα, το γύρισμα της ταινίας φέρνει τους πρωτεργάτες της αντιμέτωπους όχι μόνο με τα απωθημένα όνειρά τους, αλλά κα με μια πραγματικότητα που δεν υποψιάζονταν.

Το ελληνικό φθινόπωρο της Εβα-Ανίτα Μπένγκτσον – Δημοσθένης Κούρτοβικ

“Στις 27 Ιουλίου 1985, ημέρα Σάββατο, γύρω στις 11.30 το βράδυ, ο Χρήστος Δεϊμέζης, 43 ετών, υπάλληλος διαφημιστικής εταιρίας, παντρεμένος και πατέρας ενός κοριτσιού 7 ετών, είπε στη γυναίκα του ότι θα πεταγόταν στην Ομόνοια για ν’ αγοράσει κυριακάτικες εφημερίδες, βγήκε απ’ το διαμέρισμά του, γωνία Ιουλιανού και Αριστοτέλους, και δεν γύρισε ούτε ξαναφάνηκε ποτέ… Η γυναίκα του, Έλσα Δεϊμέζη, ειδοποίησε την αστυνομία στις 29 Ιουλίου το απόγευμα, όταν βεβαιώθηκε ότι κανένας γνωστός δεν τον είχε δει ή ακούσει στο μεταξύ διάστημα. Η αστυνομία ανακοίνωσε απ’ το ραδιόφωνο την εξαφάνιση, μαζί με μια περιγραφή του εξαφανισμένου. Η ανακοίνωση δεν έφερε αποτέλεσμα. Δεν βρέθηκε ποτέ κανένα ίχνος απ’ τον Χρήστο Δεϊμέζη”.
H Έβα-Ανίτα Mπένγκστον, 34 ετών, σουηδέζα υπήκοος, δημοσιογράφος, μόνιμη ανταποκρίτρια της εφημερίδας “Dagens Nyheter” στην Αθήνα, από μια φωτογραφία που τυχαία βρίσκεται στα χέρια της αναμιγνύεται στην υπόθεση της εξαφάνισης του Χρήστου Δεϊμέζη. H Έβα-Ανίτα θα θελήσει να εξιχνιάσει το μυστήριο της εξαφάνισης, για να εμπλακεί σε μια περιπέτεια όπου τα όρια ανάμεσα στην αλήθεια και την αληθοφάνεια, στην πραγματικότητα και τα είδωλά της, διαρκώς μετατοπίζονται και όπου τα ντοκουμέντα χάνουν την αξία τους.

Η νοσταλγία των δράκων – Δημοσθένης Κούρτοβικ

ΕΚΕΙΝΟΣ: Ιων Δρακάς, ένας εξηντάρης, ιδιότροπος και αψίθυμος καθηγητής, ειδικός στην προϊστορία. Παλιός και πολύπαθος κομμουνιστής, διευθύνει σήμερα ένα σκιώδες μουσείο στην Αθήνα και ζει αποξενωμένος από τον κόσμο.
ΕΚΕΙΝΗ: Ανδρομάχη Κουτρουμπά, μια νέα, όμορφη και δυναμική υπαστυνόμος, που συμβαίνει να είναι η κόρη του βασανιστή του Δρακά τον καιρό της Χούντας.
Οι δυό τους είναι αναγκασμένοι να συνεργαστούν, παρά την αμοιβαία αντιπάθειά τους, και να γυρίσουν μαζί όλη την Ευρώπη, αναζητώντας μια πανάρχαια μούμια που κλάπηκε από το μουσείο του Δρακά. Ταυτόχρονα καλούνται να διαλευκάνουν το πρώτο έγκλημα στην ιστορία της ανθρωπότητας, αφού η μούμια ανήκει στο αρχαιότερο πιστοποιημένο θύμα δολοφονίας. Το ταξίδι τους, γεμάτο κινδύνους, απρόσμενες τροπές, παράξενες συναντήσεις, φοβερές αποκαλύψεις, θα φέρει τη βαθμιαία αλλαγή της σχέσης τους.
Ενα “φιλοσοφικό θρίλερ” και επίσης μια αλληγορία για τη σύγχρονη Ελλάδα, τη σχέση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν της, τη θέση της στον σημερινό κόσμο.

Η νοσταλγία της πραγματικότητας – Δημοσθένης Κούρτοβικ

Η νοσταλγίαΔοκίμια και κριτικές 2002-2003


Ο παρών τόμος περιέχει λογοτεχνικές κριτικές και δοκίμια του Δημοσθένη Κούρτοβικ που καλύπτουν την περίοδο 2002 – 2013. Τα δοκίμια είναι συγκεντρωμένα σε ξεχωριστή ενότητα: θέλησε ο συγγραφέας να διευκολύνει όσους αναγνώστες ενδιαφέρονται για τη λειτουργία της λογοτεχνίας και τον διάλογό της με τον κόσμο ή με άλλα πολιτισμικά φαινόμενα, αλλά όχι απαραίτητα για καθένα από τα βιβλία. Από τις κριτικές επέλεξε όσες αναφέρονται στην ελληνική πεζογραφία και από τα δοκίμια όσα συζητούν λογοτεχνικά φαινόμενα και επιδίωξε, γενικά, μιαν ισορροπία ανάμεσα στη λογοτεχνική αξία των βιβλίων, την αντιπροσωπευτικότητα τους για τα διάφορα ρεύματα ή τις τάσεις της ελληνικής πεζογραφίας κατά τη συγκεκριμένη περίοδο και το ενδιαφέρον που μπορεί να διατηρεί σήμερα ο δικός του λόγος γι’ αυτά τα βιβλία. Οι δύο ενότητες συνδέονται οργανικά η μία με την άλλη.
Ο Κούρτοβικ, με οξυμμένη ανθρωπολογική ματιά, τοποθετεί το λογοτεχνικό φαινόμενο στο ευρύτερο πλαίσιο της πολιτισμικής ζωής κι αυτή, με τη σειρά της, στο ακόμη ευρύτερο πλαίσιο της σύγχρονης, ελληνικής ή παγκόσμιας, πραγματικότητας. Ταυτοχρόνως, με αναφορές στην παγκόσμια λογοτεχνία -την περιεκτικότερη μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης- κι αναδρομές σ’ όλες τις εποχές, διερευνώντας τεχνικές, θεωρίες κι αισθητική, λειτουργεί ως αναγνώστης συγγραφέας και όχι ως βαθμολογητής.

Ερμηνεία και κριτική, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2015, 400 σελ.

Το νέο αντιλεξικό νεοελληνικής χρηστομάθειας – Δημοσθένης Κούρτοβικ

Το νέο αντιλεξικό


Το βιβλίο αυτό είναι αφιερωμένο σε εκείνους που· δεν αμφιβάλλουν ποτέ για τις ιδέες τους, ούτε καν για το ότι είναι δικές τους· είναι βέβαιοι ότι η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα· πιστεύουν (για τον εαυτό τους) ότι άλλοτε προοδευτικός = πάντα προοδευτικός· φρονούν ότι η ανοιχτή κοινωνία κινδυνεύει μόνο από όσους θέλουν να την κλείσουν· υπερασπίζονται με πάθος τη διαφορετικότητα, αλλά θέλουν να στομώσουν ό,τι την κάνει διαφορετική· απολαμβάνουν στη λογοτεχνία και την τέχνη ό,τι έχει πιστοποιηθεί ως απολαυστικό· θεωρούν ότι το σεξ είναι ζήτημα δικαιωμάτων και καλών τρόπων· έχουν παντού άκρες, αλλά πουθενά ρίζες.

Σε κάποιες από αυτές και άλλες τέτοιες κατηγορίες μπορεί να ανήκει, όπως φοβάται, και ο ίδιος ο συγγραφέας. Αυτός είναι ένας λόγος που τον ώθησε να γράψει το Αντιλεξικό.

Δοκίμιο, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2019, 136 σελ.

Μυθιστορήματα
Ο τελευταίος σεισμός (1985)
Το ελληνικό φθινόπωρο της Εβα-Ανίτα Μπένγκτσον (1987)
Η σκόνη του γαλαξία (1991), Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Το ελληνικό φθινόπωρο της Έβα-Ανίτα Μπένγκτσον (1997), Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Η νοσταλγία των δράκων (2000), Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Τι ζητούν οι βάρβαροι (2008), Ελληνικά Γράμματα
Τι ζητούν οι βάρβαροι (2012), Βιβλιοπωλείον της Εστίας (Ε)

Διηγήματα
Τρεις χιλιάδες χιλιόμετρα (1980)
Το άλλο μονοπάτι (2007), Τόπος
Λαχανόρυζο του Σταυρού (2012), Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Δοκίμια-Μελέτες-Κριτικές
Η ελληνική διανόηση στον κινηματογράφο (1979)
Η εξέλιξη της ανθρώπινης σεξουαλικότητας (1986)
Ημεδαπή εξορία (1991), Opera
Αντιλεξικό νεοελληνικής χρηστομάθειας (1994), Νεφέλη
Η εξέλιξη της ανθρώπινης σεξουαλικότητας (1994), Ελληνικά Γράμματα
Συγκριτική ψυχολογία (Ηθολογία) (1994)
Ελληνες μεταπολεμικοί συγγραφείς (1995), Εκδόσεις Πατάκη
Τετέλεσται (1996), Opera
Συγκριτική ψυχολογία (1998), Ελληνικά Γράμματα
Στις καθυστερήσεις του ημιχρόνου (1999), Εκδόσεις Καστανιώτη
Η θέα πέρα από τον ακάλυπτο (2002), Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Ελληνικό hangover (2005), Νεφέλη
Η εξέλιξη της ανθρώπινης σεξουαλικότητας (2010), Ελληνικά Γράμματα
Η νοσταλγία της πραγματικότητας (2015), Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Το νέο αντιλεξικό νεοελληνικής χρηστομάθειας (2019), Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Συλλογικά έργα
Αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Κοτζιά (1994), Κέδρος
Εργαστήριο Βαλκάνιων συγγραφέων και μεταφραστών: Πρακτικά διημερίδας (1999), Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
Εργαστήριο Βαλκάνιων πεζογράφων (1999), Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
Workshop for Balkan Authors and Translators (1999), Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
Για τον Βαλτινό (2003), Αιγαίον
Η ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών (2006), Κριτική
Μετά το ’89 (2007), Γαβριηλίδης
Η κριτική για τα βιβλία του Τηλέμαχου Αλαβέρα (2007), Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης
Οικοεγκλήματα (2008), Κέδρος
40 χρόνια Μάης ’68 (2008), Μίλητος
Μ. Καραγάτσης: Ιδεολογία και ποιητική (2010), Μουσείο Μπενάκη
Ο κύκλος του βιβλίου: Ο συγγραφέας, ο επιμελητής-τυπογράφος, ο εκδότης, ο κριτικός, ο αναγνώστης (2011), Σχολή Μωραΐτη
Αστυνομική λογοτεχνία (2015), Σχολή Μωραΐτη
Λαϊκισμός στην ιστορία, την τέχνη, την πολιτική (2016), Σχολή Μωραΐτη

Μεταφράσεις
Gabriel Kolko, Ιδιοκτησία και εξουσία (1971)
Werner Heisenberg, Φυσική και φιλοσοφία (1971)
Σύγχρονοι γερμανοί πεζογράφοι (1973)
Wolf Biermann, Στους παλιούς συντρόφους μου (1974)
Herbert Marcuse, Εξουσία και οικογένεια (1976)
Tankred Dorst, Τόλερ (1977)
Walter Benjamin, Δοκίμια για την τέχνη (1978)
Max Weber, Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού (1978)
John – Maynard Smith, Η θεωρία της εξέλιξης (1979)
Λαϊκό απελευθερωτικό μέτωπο Ερυθραίας, με την Εφη Αλεξιάδου (1979)
Richard Ηenry Touney, Η θρησκεία και η άνοδος του καπιταλισμού (1979)
Maxime Rodinson, Ισλάμ και καπιταλισμός (1980)
Αφρικανικό κόμμα για την ανεξαρτησία της Γουινέας – Μπισάου (1980)
Carl G. Liungman, Ο μύθος της ευφυίας (1980)
Ibn Khaldun, Προλεγόμενα (1980)
Paul Klee, Για τη μοντέρνα τέχνη (1981)
Yuri Sergeevich Rytkhieu, Οταν φεύγουν οι φάλαινες (1981)
Basil Davidson, Ιστορία της Αφρικής (1981)
Rosemary Sayigh, Οι Παλαιστίνιοι. Από αγρότες επαναστάτες (1981)
Erich Fried, Φωνές χωρίς πατρίδα (1981)
Veijo Meri, Τα γεγονότα του 1918 (1982)
John – Maynard Smith, Η θεωρία της εξέλιξης (1982)
Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, Υαινες, με τον Τάκη Αντωνόπουλο (1982)
Daphne Du Maurier, Τα πουλιά. Φίλησέ με πάλι άγνωστε (1982)
Ernst A. Rauter, Η κατασκευή υπηκόων (1982)
Karel Capek, Ο πόλεμος με τις σαλαμάνδρες (1983)
Siegfried Kracauer, Θεωρία του κινηματογράφου (1983)
Η Φιλανδία γράφει (1983)
Sir Herbert Edward Read, Η τέχνη σήμερα (1984)
Richard Fester, Γυναίκα και εξουσία (1984)
Henryk Skolimowski, Οικοφιλοσοφία (1984)
Martti Joenpolvi, Ολα με έκπτωση (1985)
Egon Friedell, Πολιτιστική ιστορία της αρχαίας Ελλάδας (1986)
Charles Coulston Gillispie, Στην κόψη της αλήθειας (1986)
Σύγχρονη φιλανδέζικη ποίηση (1986)
Carl G. Liungman, Ο μύθος της ευφυΐας (1987)
John – Maynard Smith, Η θεωρία της εξέλιξης (1987)
Veijo Meri, Το σκοινί (1987)
Jens Bjorneboe, Οι καρχαρίες (1987)
Ernest Borneman, Η πατριαρχία (1988)
G.S. Kirk, J.E. Raven, Malcolm Schofield, Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι (1988)
Karl Saller, Ιστορία των ανθρωπίνων φυλών (1989)
Monroe C. Beardsley, Ιστορία των αισθητικών θεωριών, με τον Παύλο Χριστοδουλίδη (1989)
Johann Wolfgang von Goethe, Οι εκλεκτικές συγγένειες (1989)
Edgar Allan Poe, Ο άγγελος του παράξενου (1989)
Hans – Georg Beck, Η βυζαντινή χιλιετία (1990)
Johann Georg von Hahn, Ελληνικά παραμύθια (1991)
Eeva Kilpi, Ταμάρα (1991)
Karel Capek, Από τη μια τσέπη στην άλλη (1991)
Gunnar Hering, Οικουμενικό Πατριαρχείο και ευρωπαϊκή πολιτική 1620-1638 (1992)
Jens Bjorneboe, Η στιγμή της ελευθερίας (1992)
Alistair Cameron Crombie, Από τον Αυγουστίνο στον Γαλιλαίο, με την Μαριλένα Ιατρίδου (1992)
Julian Barnes, Ιστορία του κόσμου σε 10 1/2 κεφάλαια (1992)
Julian Barnes, Ο σκαντζόχοιρος (1993)
Giacomo Leopardi, Σκέψεις (1993)
Eric John Hobsbawm, Η εποχή του κεφαλαίου 1848-1875 (1994)
Algernon Blackwood, Οι ιτιές (1994)
Peter Hoeg, Η δεσποινίς Σμίλλα διαβάζει το χιόνι (1995)
Lord Byron, Επιστολές από την Ελλάδα (1996)
Basil Davidson, Ιστορία της Αφρικής (1997)
Edgar Allan Poe, Το ταξίδι του Χανς Πφάαλ στη σελήνη (1999)
Edgar Allan Poe, Η ρουφήχτρα του Μάελστρομ, με τον Κοσμά Πολίτη (1999)
Edgar Allan Poe, Το πηγάδι και το εκκρεμές (1999)
Johann Wolfgang von Goethe, Οι εκλεκτικές συγγένειες (1999)
Edgar Allan Poe, Ο άγγελος του παράξενου (2007)
A.J. Wood, Ο Κάρολος Δαρβίνος και η περιπέτεια του Μπιγκλ (2009)
Max Weber, Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού (2010)
Ernst Alexander Rauter, Η κατασκευή υπηκόων (2010)
Egon Friedell, Πολιτιστική ιστορία της αρχαίας Ελλάδας (2013)
Peter Høeg, Η δεσποινίς Σμίλα διαβάζει το χιόνι (2013)
Edgar Allan Poe, Μέλλοντα ταύτα (2017), Αιγόκερως
Karel Čapek, Ο πόλεμος με τις σαλαμάνδρες (2018), Μέδουσα

Πηγές: BIBLIONET, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Εκδόσεις Καστανιώτη, Ελληνικά Γράμματα, Πατάκης