Ελενα Χουζούρη

Ελληνες λογοτέχνες
Η Έλενα Χουζούρη έχει εκδώσει έξι ποιητικές συλλογές, δοκίμια και μελέτες για πρόσωπα (“Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου”) και θέματα της ελληνικής λογοτεχνίας (“Ο στρατός στη νεοελληνική λογοτεχνία”), μία συγκεντρωτική έκδοση κριτικών της για Έλληνες ποιητές και μία συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων της (2011).
Στην πεζογραφία εμφανίζεται τον Δεκέμβριο του 2004 με το μυθιστόρημα “Σκοτεινός Βαρδάρης” (Κέδρος), υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (βραχεία λίστα) και υποψήφιο για το βραβείο BALKANIKA 2006 – εκπροσωπώντας την Ελλάδα.
Το φθινόπωρο του 2009 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της “Πατρίδα από βαμβάκι” (Κέδρος), υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών, μυθιστόρημα που συμπεριελήφθη στη βραχεία λίστα των λογοτεχνικών βραβείων του περιοδικού “Διαβάζω”. “Ο Σκοτεινός Βαρδάρης” έχει μεταφραστεί στα σερβικά, βουλγαρικά και τουρκικά. Ποιήματα, διηγήματα και κριτικές της έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικές εκδόσεις, καθώς και σε λογοτεχνικά περιοδικά.
Ως κριτικός λογοτεχνίας έχει συνεργαστεί με την “Καθημερινή” (1995-2000) και τη “Βιβλιοθήκη” της “Ελευθεροτυπίας” (2000-2009).
Κατά καιρούς συνεργάζεται με τις “Αναγνώσεις” της “Αυγής”. Οργάνωσε και διηύθυνε τις λογοτεχνικές σειρές “Γραφές της Αθωότητας” (1998) και “Ένα γράμμα για σένα” (2001) στις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. Διετέλεσε σύμβουλος έκδοσης ξένης λογοτεχνίας στις εκδόσεις Πατάκη (1992-1996) και ελληνικής λογοτεχνίας στις εκδόσεις Λιβάνη (1996-1999).
Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον τομέα πολιτισμού και βιβλίου στον αθηναϊκό ημερήσιο και περιοδικό Τύπο.
Για δεκαοκτώ χρόνια ετοίμαζε και παρουσίαζε την εκπομπή βιβλίου “Ο φίλος μου κ. Γουτεμβέργιος” στο Πρώτο Πρόγραμμα (ΝΕΤ 105,8) της ΕΡΑ.
Συνεργάστηκε για θέματα πολιτισμού στο τηλεοπτικό μαγκαζίνο “Τέχνη και Πολιτισμός” της δημόσιας τηλεόρασης (1987-1990).
Επίσης συνεργάστηκε στην παρουσίαση βιβλίων στις τηλεοπτικές εκπομπές “Βιβλιόραμα”, “Πνεύμα αντιλογίας” και “Έχει γούστο”.
Είναι μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ) και της Εταιρείας Συγγραφέων, στο Δ.Σ. της οποίας έχει χρηματίσει Αντιπρόεδρος (2009-2011) και Γενικός Γραμματέας (2011-2013).
Είναι μέλος της συντακτικής επιτροπής του ηλεκτρονικού περιοδικού “O Anagnostis”.

Σκοτεινός Βαρδάρης – Έλενα Χουζούρη

Βαλκανική μυθιστορία έρωτα και απώλειας
Μελένικο, Θεσσαλονίκη, Παρίσι, 1911-1913. Λίγο πριν και λίγο μετά τους Βαλκανικούς πολέμους που τελειώνουν με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου τον Ιούλιο του 1913. Τίποτα δεν μένει πια ίδιο. Ολα αλλάζουν στα Βαλκάνια. Κι ανάμεσα σ’ αυτές τις σαρωτικές και τραυματικές αλλαγές μια γενιά προσπαθεί να ενηλικιωθεί. Ο Στέφανος, που ξεκινά από το Μελένικο να σπουδάσει στη Θεσσαλονίκη και να χάσει στο τέλος και την ίδια του την πατρίδα, ο Κωνσταντίνος που θα μακελευτεί στον πόλεμο, ο Μίλτος που θα χαθεί μια σκοτεινή νύχτα στη Θεσσαλονίκη, ο Θεόδωρος με τις αλαφροΐσκιωτες ιστορίες του, ο Γκεόργκι με την παράδοξη μοίρα. Ανάμεσά τους η Ελένη, η μοιραία μελενίκια αρχοντοκόρη που θα καταπατήσει τα ιερά και τα όσια για ν’ ακολουθήσει τον έρωτά της. Ένας γάλλος φωτογράφος σταλμένος από έναν ουμανιστή τραπεζίτη του Παρισιού, τραβάει μια σημαδιακή φωτογραφία μελενίκιων προσφύγων, στο Σιδηρόκαστρο Σερρών, το φθινόπωρο του 1913. Εμείς τη βλέπουμε σήμερα κι αρχίζουμε να ξετυλίγουμε αυτή τη μυθιστορία για τον έρωτα και την απώλεια.

Μυθιστόρημα

Πατρίδα από βαμβάκι – Έλενα Χουζούρη

Το μυθιστόρημα “Πατρίδα από βαμβάκι” διαδραματίζεται στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν και στη Θεσσαλονίκη από το 1949 έως το 1967. Ο ήρωας είναι ένας γιατρός που ακολουθεί τη μοίρα της αναγκαστικής πολιτικής προσφυγιάς μετά την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού. Το 1967 θα επιλέξει μια δεύτερη πολιτική προσφυγιά για να βρίσκεται πιο κοντά στην Ελλάδα. Στο τραίνο Τασκένδη-Μόσχα αναλογίζεται όλη τη μέχρι τότε διαδρομή του. Οράματα, διλλήματα, ενοχές, ιδεολογικές συγκρούσεις, ένας μοιραίος παράνομος έρωτας με μια Ρωσίδα κι ένα αναπάντεχο μυστικό που αποκαλύπτεται πολλές δεκαετίες αργότερα. Ενα μυθιστόρημα για ένα κομμάτι του ελληνισμού που έζησε με τη ρετσινιά του αποδιοπομπαίου τράγου και βίωσε ως το κόκαλο την τραγικότητα της Ιστορίας.
Ενα μυθιστόρημα για τον αποχωρισμό, την απώλεια, τη νοσταλγία. Τον έρωτα και την ανθρωπιά.

Μυθιστόρημα

Οι τρυφεροί άντρες και τα άλλα ποιήματα – Έλενα Χουζούρη

Τριάντα χρόνια, έξι ποιητικές συλλογές, ένας τίτλος. “Οι τρυφεροί άντρες και τα άλλα ποιήματα”.
Ο τίτλος; Από μια αγαπημένη ομότιτλη συλλογή της ποιήτριας, που είχε κυκλοφορήσει το 1993. Η πορεία όμως μέσα στην ποίηση κοινή για όλα τα ποιήματα από το 1981 έως σήμερα. Ποιήματα-παιδιά σκορπισμένα μέσα στο χρόνο και συγκεντρωμένα τώρα όλα μαζί κάτω από την ίδια οικογενειακή στέγη. Καιρός ήταν, σκέφτηκε η ποιήτρια, να μαζευτούμε όλα μαζί να ξαναειδωθούμε, να δούμε ποια λείπουν, ποια έχουν μείνει στο χθες, αναπόφευκτα ίσως. Είναι μια ιδιαίτερη χαρά για τον/την η ποιητή/τρια να μαζεύει τις σκόρπιες, μέσα στον χρόνο, ποιητικές του/της καταθέσεις σ’ ένα κομψό τομίδιο. Αίσθηση ματαιοδοξίας; Όχι. Μάλλον ποιητικής αυτοσυντήρησης.
Οπως και να είναι η εκ νέου συνολική έκθεση προκαλεί και την εκ νέου κρίση και αποδοχή.

Ποίηση

Δύο φορές αθώα – Έλενα Χουζούρη

Τι κρύβουν οι δύο ζωές της Βερόνικα Κ.; Τι έχει αφήσει πίσω της στην Τασκένδη, όπου γεννήθηκε από Ελληνες γονείς που βρέθηκαν εκεί μετά τον Εμφύλιο; Ποιο μυστικό στοίχειωνε τα παιδικά της χρόνια; Ποιος είναι ο καθοριστικός ρόλος του παλιού αντάρτη πατέρα της και στις δύο ζωές της; Και ο μεγάλος της έρωτας με τον Ιόσιφ Μπ. τι απέγινε; Πώς κύλησε η ζωή της στην Ελλάδα, την οποία έμαθε από παιδί να θεωρεί ως πατρίδα της και στην οποία ήρθε το 1989, τη χρονιά που ο κόσμος που γνώριζε άρχιζε να καταρρέει; Πώς τη δέχθηκε αυτή η πολυθρύλητη πατρίδα;
Ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει η πενηνταοκτάχρονη Βερόνικα Κ. το 2011. Μυστικά τα οποία υποχρεώνεται να αντιμετωπίσει κατάματα. Αφορμή, μια συνέντευξη που δίνει σε μια νεαρή δημοσιογράφο η οποία κάνει έρευνα για την τύχη των παιδιών των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων που επαναπατρίστηκαν. Μια συνέντευξη που θα είναι η τελευταία της εικοσιεπτάχρονης δημοσιογράφου, αφού η εφημερίδα της θα κλείσει και η ίδια θα αναγκαστεί να ακολουθήσει την αντίθετη διαδρομή από αυτήν της Βερόνικα Κ. Εκείνη της μετανάστευσης για μια καλύτερη τύχη μακριά από μια Ελλάδα βυθισμένη στην κρίση και στην ανασφάλεια. Στο μεταξύ όμως θα ανακαλύψει μια αναπάντεχη πτυχή που αφορά τη ζωή της Βερόνικα Κ.
“Ενα μυθιστόρημα που, μετά την “Πατρίδα από βαμβάκι”, συνεχίζει να παρακολουθεί την ελληνική περιπέτεια στο μεταίχμιο της Ιστορίας, στο μεταίχμιο δύο κόσμων, μέσα από τις προσωπικές απώλειες και διαψεύσεις των ηρώων του”.

Μυθιστόρημα

Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ – Έλενα Χουζούρη

Τρεις φωτογραφίες κι ένα χειρόγραφο µε τις χρονολογίες 1931, 1939, 1941-1944 που κληρονοµεί από τη Θεσσαλονικιά γιαγιά της Λούνα, ωθούν την εγγονή Αλίζα να επισκεφθεί τη Θεσσαλονίκη τον Σεπτέµβριο του 2012. Επίσηµη αιτιολογία για το ταξίδι της εικοσιεπτάχρονης µεταπτυχιακής φοιτήτριας ιστορίας στο Πανεπιστήµιο του Τελ Αβίβ, η έρευνα για το µεταπτυχιακό της µε θέµα “Ο βίος και το έργο του Αβραάµ Μπεναρόγια”. Η αλήθεια όµως είναι η επιθυµία της να ανακαλύψει τι κρύβουν τόσο οι τρεις φωτογραφίες όσο και οι χρονολογίες που έχει καταγράψει η Λούνα. Και πραγµατικά κρύβονται πολλά και επώδυνα, τα οποία η Αλίζα ανακαλύπτει σταδιακά και µε δυσκολία. Στο επίκεντρο των ανακαλύψεών της ο µοιραίος έρωτας της Λούνα µε τον αντάρτη Παύλο, ο αιρετικός τρόπος διάσωσής της από το Ολοκαύτωµα, η περιπέτειά της µέχρι να φτάσει στην Παλαιστίνη το 1946. Καθώς η Αλίζα ψάχνει, οι αινιγµατικές χρονολογίες της γιαγιάς της πλαισιώνονται από εικόνες µιας πάλαι ποτέ ευτυχισµένης ζωής στη Salonico, έως την ηµέρα που οι Γερµανοί µπαίνουν στην πόλη. Σ’ αυτές τις εικόνες θέση κατέχει και ο Αβραάµ Μπεναρόγια, καθώς και οι σοσιαλιστικοί εργατικοί αγώνες της Φεντερασιόν στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα στη Θεσσαλονίκη.
Ένα πολυφωνικό, πολυεπίπεδο, διαχρονικό µυθιστόρηµα για τα πολλαπλά πρόσωπα των συλλογικών ταυτοτήτων, της Μνήµης και προπαντός για τη συµφιλίωση και την παραδοχή των όσων κληρονοµούµε από το παρελθόν και καθορίζουν το παρόν µας. Ένα µυθιστόρηµα για το Ολοκαύτωµα της Θεσσαλονίκης και τα φαντάσµατα των χαµένων σεφαραδιτών Εβραίων που κυκλοφορούν έως σήµερα, αδικαίωτα, στους δρόµους της.

Μυθιστόρημα

Σκοτεινός βαρδάρης – Έλενα Χουζούρη

Βαλκανική μυθιστορία έρωτα και απώλειας
Αρχές του 20ού αιώνα. Μια ιστορία έρωτα και απώλειας την εποχή των Βαλκανικών Πολέµων στη Θεσσαλονίκη, στο Μελένικο (σηµερινό Μέλνικ στη Βουλγαρία), στη Σόφια, στο Βουκουρέστι και στο Παρίσι. Η αφήγηση, που παρακολουθεί τη σχέση ανάµεσα στην ωραία αρχοντοπούλα Ελένη και τρεις φίλους, τον Στέφανο, τον Θεόδωρο και τον Βούλγαρο Γκεόργκι, ξεκινά µε τη φωτογραφία του Γάλλου φωτογράφου Ωγκύστ Λεόν στο Σιδηρόκαστρο, το 1913: “Έλληνες πρόσφυγες από το Μελένικο”. Με ολόκληρη την τότε οθωµανική Μακεδονία σε αναβρασµό καθώς ο βαλκανικός κόσµος γεννιόταν από την αρχή, σε µια ατµόσφαιρα που µυρίζει µίση, καταστροφή και προσφυγιά, ο πόλεµος φέρνει βίαιες ανατροπές στη ζωή των ηρώων. Όµως, ένας αιρετικός, ανεπίτρεπτος έρωτας έρχεται να υπενθυµίσει τη φωτεινή πλευρά της ζωής και να ρίξει άλλο φως στη φωτογραφία των προσφύγων από το Μελένικο που, διασχίζοντας τον χρόνο, συνδέει το παρελθόν µε το παρόν µέσω της µνήµης.

Μυθιστόρημα, Εκδόσεις Πατάκη, 2019, 286 σελ.

Μυθιστορήματα
Σκοτεινός Βαρδάρης (2004), Κέδρος
Πατρίδα από βαμβάκι (2009), Κέδρος
Δύο φορές αθώα (2013), Κέδρος
Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ (2016), Εκδόσεις Πατάκη
Σκοτεινός βαρδάρης (2019), Εκδόσεις Πατάκη (Ε)

Ποίηση
Το πρόσωπο και το άλλο (1981)
Ερωτος Μάθος (1983)
Εάλω η πόλις (1987)
Η συντέλεια του χρόνου (1990)
Οι τρυφεροί άντρες (1993), Κέδρος
Μποτίλια στον ουρανό (1999), Ελληνικά Γράμματα
Οι τρυφεροί άντρες και τα άλλα ποιήματα (2011), Κέδρος

Δοκίμια-Μελέτες
Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου (1995), Εκδόσεις Πατάκη
Η στρατιωτική ζωή στη νεοελληνική λογοτεχνία (2001), Μεταίχμιο
Εξ αγχιστείας: κριτικές. Κριτικά σχόλια. Δοκιμές (2004), Γαβριηλίδης
Γιώργος Ιωάννου: σαν σπόρος αγκαθιού (2005), Ηλέκτρα
Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου (2012), Επίκεντρο (Ε)

Παιδική λογοτεχνία
Η ιστορία της Γκριζούλας (2000), Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη

Συλλογικά έργα
Εργαστήριο Βαλκάνιων πεζογράφων (1999), Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
Το βιβλίο στο σινεμά (1999), Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
Για τον Βαγενά (2001), Αιγαίον
Οι χαμηλές θερμοκρασίες συντηρούν αναλλοίωτα τα συναισθήματα. Ξαφνικά χτύπησε το τηλέφωνο. Στρατιωτάκια στο πηγάδι. Η φιλαρμονική. Πρωτομηνιά. Κι αν παρήλθον οι χρόνοι εκείνοι (2003), Μεταίχμιο
Κότινοι και Στέφανοι – 11 διηγήματα για τους Ολυμπιακούς αγώνες (2003)
Με τον ρυθμό της ψυχής: αφιέρωμα στον Γιώργο Ιωάννου (2006), Κέδρος

Μεταφράσεις
Tahar Ben Jelloun, Ο διεφθαρμένος (1995), Εκδόσεις Πατάκη

Βραβεία
To μυθιστόρημα “Σκοτεινός Βαρδάρης” ήταν υποψήφιο για το Κρατικό βραβείο Μυθιστορήματος 2005 και υποψήφιο για το Λογοτεχνικό βραβείο BALKANIKA 2006.

Πηγές: BIBLIONET, Εκδόσεις Πατάκη, Κέδρος, Γαβριηλίδης, Επίκεντρο

119 views