Ελισάβετ Αρσενίου

Η Ελισάβετ Αρσενίου είναι καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
Γεννήθηκε στο Βόλο.
Σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Έλαβε το μεταπτυχιακό και διδακτορικό της δίπλωμα στη Νεοελληνική Φιλολογία από το Κέντρο Οθωμανικών, Βυζαντινών και Νέων Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Birmingham.
Έχει διδάξει επίσης στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Κρήτης.
Οι δημοσιεύσεις της αφορούν ζητήματα μοντερνισμού και πρωτοπορίας της Ελληνικής λογοτεχνίας.

Νοσταλγοί και πλαστουργοί – Ελισάβετ Αρσενίου
Έντυπα, κείμενα και κινήματα στη μεταπολεμική λογοτεχνία
Όταν, σήμερα, σκεφτόμαστε το παρόν της λογοτεχνίας θεωρούμε τα ζητήματα του μοντερνισμού και της πρωτοπορίας διευθετημένα. Στην πραγματικότητα, η συζήτηση περί ελληνικού μοντερνισμού έχει δημιουργήσει και συνεχίζει να προκαλεί παρεξηγήσεις, ενώ το θέμα της ελληνικής πρωτοπορίας, και κυρίως αυτό της ύπαρξής της, τίθεται μόνο περιθωριακά για να παρακαμφθεί ταχύτατα από άλλα θέματα, φαινομενικά ανώτερα στη σειρά και στην τάξη. Το βιβλίο αυτό δοκιμάζει μία διερεύνηση των δύο αυτών τρόπων νεωτερικότητας στα πλαίσια της μεταπολεμικής ελληνικής λογοτεχνίας. Ποια χρόνια, ποια περιοδικά, και ποιος κριτικός λόγος φιλοξένησαν μηχανισμούς αμφισβήτησης και υπέρβασης της παράδοσης ή και ρήξης με τον λογοτεχνικό κανόνα; Τελικά, ποια κείμενα ενσωμάτωσαν τη δυναμική εκδοχή της ελληνικής πρωτοπορίας, αναπτύσσοντας την ουτοπική της λειτουργία και συνεισφέροντας στην εξέλιξη των ριζοσπαστικών ρευμάτων έως τις μέρες μας; Πώς διαγράφεται στο μέλλον η λογοτεχνία των πειραματισμών, και ποιες είναι οι νέες της αναζητήσεις;

Ιστορία και κριτική, Τυπωθήτω, 2003, 448 σελ.

Οδυσσία – Ελισάβετ Αρσενίου
Κείμενο πολιορκίας
4. Η ΣΤΑΣΙΜΟΤΗΤΑ
Δεν τρέχει τίποτα παρά η θάλασσα για μέρες.
Ο χρόνος κυλά με γιορτές της νίκης.
Κι όπως φουσκώνει τα νερά το όχημά μας
μόλις χαιρόμαστε τα περασμένα.
Το πεδίο πυκνό πέτρες και σβώλοι
στη χαώδη του έκταση
κουρνιαχτός, στάχινο αεράκι
η θάλασσα κι αυτή συμπαγής με καράβια.
Υπολείμματα πάντοτε.
(απόσπασμα από την “Εισαγωγή”, 1-5, του ποιήματος)

Ποίηση, Τυπωθήτω, 2005, 78 σελ.

Η ρητορική της ουτοπίας – Ελισάβετ Αρσενίου
Μελέτες για τη μετάβαση στη νέα πρωτοπορία: Πέντε δοκίμια πάνω στο έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου
Όταν εμφανίστηκαν οι υπερρεαλιστές, και μάλιστα ο Ανδρέας Εμπειρίκος, μέσα στη δεκαετία του 1930, τα πράγματα έδειχναν ότι θα περνούσε πολύς καιρός μέχρι οι αναγνώστες τους να μυηθούν όχι μόνο στη γραφή αλλά και στο υπερρεαλιστικό όραμα της απελευθέρωσης από τα δεσμά της πραγματικότητας. Φαίνεται πλέον πως η εποχή του Εμπειρίκου έχει έρθει, καθώς σταδιακά φωτίζονται πλευρές του έργου του οι οποίες πριν κάποια χρόνια ήταν αποθαρρυντικά σκοτεινές. Κι ένα ερώτημα που αμέσως προκύπτει είναι γιατί επανερχόμαστε στον υπερρεαλισμό, και μάλιστα σε κείμενα που γράφτηκαν αρκετά ή πολύ αργότερα από την έναρξη του; Μήπως η πραγματικότητα μας είναι πολύ σκοτεινή και οι καιροί πολύ δύσκολοι για να αρκεστούμε σε αυτήν; Ή, μήπως, τα κείμενα του Εμπειρίκου βρίσκονται πολύ κοντύτερα στην εποχή μας, μια εποχή κατά την οποία η αλήθεια της ψυχής είναι πιο συναρπαστική από τις συμβατικές απεικονίσεις της; Επιπλέον, ποια φάση εξέλιξης του πρωτοποριακού λόγου αποδίδουν τα προκλητικά αυτά κείμενα; Εφόσον το έργο του Εμπειρίκου ενσωματώνει μία νεοπρωτοποριακή διάσταση κριτικής απόστασης, αποτίμησης και γονιμοποίησης της “ορθόδοξης” πρωτοπορίας, οι αντιλήψεις του ποιητή γύρω από το χρόνο και το χώρο δημιουργούν μία ολοκληρωμένη πρόταση για το μέλλον των πρωτοποριών.

Ερμηνεία και κριτική, Ύψιλον, 2009, 133 σελ.

Χιλιάδα – Ελισάβετ Αρσενίου
Πάτησε 5 για έναρξη

Και λες κοίτα να δεις
επιτέλους σα μυτερό εικονίδιο
με γλυκούλια κινούμενα

κρατάν την καρδιά τους στα χέρια
βγαίνουν παντού τα ελαφρά τους πατήματα
μια άξια και μια ξανθιά.

Ποίηση, Τυπωθήτω, 2011, 69 σελ.

Πρακτική εισαγωγή στη μελέτη της νεοελληνικής λογοτεχνίας – Ελισάβετ Αρσενίου
Ορολογία, μεθοδολογία, θεωρία
Το βιβλίο στοχεύει στην κάλυψη του κενού ανάμεσα στα διδακτικά και στα ακραιφνώς ακαδημαϊκά που είναι αναγκαία για τη μετάβαση των φοιτητών φιλολογίας -αλλά και όσων ενδιαφέρονται για την ενίσχυση των δεξιοτήτων τους προς μία συστηματική μελέτη της νεοελληνικής λογοτεχνίας- από τις γενικές γνώσεις λογοτεχνίας στην επιστήμη της νεοελληνικής φιλολογίας. Έχοντας τον χαρακτήρα προθαλάμου, το βιβλίο αυτό αποσκοπεί:
Α) στην εξοικείωση του ενδιαφερόμενου με τη “γλώσσα” της νεοελληνικής φιλολογίας, δηλαδή με το ειδικό λεξιλόγιο, τον τρόπο χρήσης της ορολογίας, αλλά και τις βασικές τροποποιήσεις που η εξέλιξη της επιστήμης έχει επιφέρει σε αυτή.
Β) στην καθοδήγηση του δυνάμει μελετητή στην έρευνα, και στην παραγωγή πρωτότυπου επιστημονικού έργου.
Γ) στη θεωρητική, και με συγκεκριμένα παραδείγματα, ενδυνάμωση του αναγνώστη νεοελληνικής λογοτεχνίας ώστε να είναι ομαλή γι’ αυτόν η αναγωγή στον πολυεπίπεδο, κριτικό και πολιτικά δραστήριο χώρο της ερμηνείας.

Λογοτεχνία-Θεωρία, Μεταίχμιο, 2012, 391 σελ.

Κ.Π. Καβάφης – Ελισάβετ Αρσενίου
Η αξία της ποίησης
Τα κείμενα του βιβλίου αυτού αφορούν τη σημερινή αξία της τόσο πολύτιμης μέσα στις χρονικές της διαστάσεις καβαφικής ποίησης. Το πρώτο μέρος παρουσιάζει τη «χρηστική αξία» της, που εντοπίζεται στην ταύτιση, τις ψυχολογικές αντιδράσεις και τις αναπαραστατικές προθέσεις ενώπιον της ποίησης του Καβάφη. Από την άλλη πλευρά, αναζητείται η «αντικειμενική της αξία» ως διαδικασία δραστικότητας και ενεργοποίησης του καβαφικού λόγου με όρους του 21ου αιώνα, λαμβάνοντας δηλαδή υπόψη την αδυναμία επιστροφής στο πρωτότυπο χωρίς τη συμπερίληψη όλων όσα μεσολάβησαν εδώ και έναν αιώνα έως τη διαμόρφωση της σύγχρονής μας υποψίας.
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου αντιμετωπίζει την καβαφική ποίηση ως παράδειγμα απόδοσης από τον ποιητικό λόγο του ιστορικού συμβάντος με όρους βασισμένους στη Λογική της σημασίας του Gilles Deleuze. Το ιστορικό συμβάν ανάγεται σε ποιητικό εφόσον συλλαμβάνει τη σημασία των μεταβατικών στιγμών της Ιστορίας και υλοποιεί γλωσσικά τα πρωτογενή ιστορικά γεγονότα, όπως αυτό της «μάχης». Αυτή η πραγμάτωση της «μάχης» στον ποιητικό λόγο προσφέρει το έδαφος μιας ανάγνωσης η οποία αποκτά χαρακτηριστικά επιτέλεσης και συλλαμβάνει τη ρηματική δυναμική κάθε ποιήματος ως πρόκληση επανεξέτασης της νομαδικής φύσης του ιστορικού βιώματος.
Η έκδοση συμπληρώνεται από ανθολόγιο στο οποίο συγκεντρώνονται τα καβαφικά ποιήματα που αναφέρονται στο βιβλίο.

Ερμηνεία και κριτική, Μεταίχμιο, 2016, 200 σελ.

Πολιτιστική ποίηση – Ελισάβετ Αρσενίου
Η διατοπική γραφή του Δημοσθένη Αγραφιώτη
Η μελέτη “Πολιτιστική ποίηση -Η διατοπική γραφή του Δημοσθένης Αγραφιώτη” μελετά το έργο του συνεπέστερου στη διερεύνηση συστημάτων διεθνοποίησης της ποιητικής και καλλιτεχνικής μοντερνιστικής εμπειρίας Έλληνα καλλιτέχνη, του Δημοσθένη Αγραφιώτη, μιας πολυσχιδούς καλλιτεχνικής προσωπικότητας, που συνδυάζει ποικίλες πρωτοποριακές δραστηριότητες, τόσο στις δημιουργικές όσο και στις θεωρητικές του εκφάνσεις. Η βαρύτητα που δίνει ο Αγραφιώτης στις οπτικοακουστικές πλευρές των λεκτικών σημαινόντων, οι σύνθετες ειδολογικά φόρμες που χρησιμοποιεί, η ένταξή του σε ένα διεθνές κοσμοπολιτικό περιβάλλον, ο προβληματισμός του για τις προοπτικές αναπαράστασης της σύγχρονης κοινωνίας και του αστικού/μητροπολιτικού χώρου, οι αναζητήσεις του αναφορικά με τη σχέση της γραφής με τη μετά-βιομηχανική ζωή αλλά και η φροντίδα του για το άνοιγμα διαλόγου μεταξύ διαφορετικών και ποικίλων πολιτιστικών πεδίων αναδεικνύουν την πολυσημία της καλλιτεχνικής του δράσης.

Ερμηνεία και κριτική, Εκδόσεις Το Μέλλον, 2018, 132 σελ.

Ποίηση
Οδυσσία (2005), Τυπωθήτω
Χιλιάδα (2011), Τυπωθήτω

Δοκίμια-Μελέτες-Ιστορία-Φιλοσοφία-Ερμηνεία και κριτική
Νοσταλγοί και πλαστουργοί (2003), Τυπωθήτω
Η ρητορική της ουτοπίας (2009), Ύψιλον
Πρακτική εισαγωγή στη μελέτη της νεοελληνικής λογοτεχνίας (2012), Μεταίχμιο
Κ.Π. Καβάφης (2016), Μεταίχμιο
Πολιτιστική ποίηση (2018), Εκδόσεις Το Μέλλον

Συλλογικά έργα
Νικόλαος Κάλας (2006), Μανδραγόρας
Λόγος γυναικών (2008), Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας
Τα ποιήματα του 2011 (2012), Κοινωνία των (δε)κάτων
Το αθηναϊκο underground 1964-1983 (2012), Athens Voice
2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών (2015), Κοινωνία των (δε)κάτων
Ελληνική λογοτεχνική κριτική (2018), Σοκόλη
Επτά μελετήματα για τον Καβάφη (2018), Μανδραγόρας
Η μεταμυθοπλασία ως αφηγηματικός τρόπος και κριτική του μεταμοντερνισμού (2018), Βιβλιόραμα
Ο πολυπράγμονας Λεωνίδας Χρηστάκης (2019), Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων
Σελίδες στην οθόνη ή σε χαρτί (2019), Gutenberg-Γιώργος & Κώστας Δαρδανός

Μεταφράσεις
Stein, Gertrude, Τρυφερά κουμπιά (2008), Τυπωθήτω

Πηγές: Biblionet, Ύψιλον, Τυπωθήτω, Μεταίχμιο, Εκδόσεις Το Μέλλον

Επισκέψεις: 11