Μιχάλης Πάτσης

Λογοτέχνες


Ο χρόνος νησί
Στη συλλογή αυτή αποτυπώνονται δύο ποιητικές εικόνες. Η λυρική φωνή δεν αφήνει μόνο παντού τα ίχνη της, αλλά ζητάει νέους τρόπους αναπαράστασης. Οι εικόνες αυτές δεν είναι ξένες, αλλά διαφορετικές μεταξύ τους. Υπάρχουν θέματα που δεν μπορούν να γίνουν ποίηση; Ή μήπως ποίηση στην εποχή μας είναι η άφθαρτη ακόμα συνείδηση; Υπάρχουν όρια μεταξύ ποιητή και μη ποιητή; Η λέξη που καλείται να κατασκευάσει το ποίημα είναι ένα σύμβολο ή πέφτει σαν πέτρα στην συνείδηση του γράφοντος και του αναγνώστη; Στις συλλογές δεν ακολουθείται κάποια παράδοση. Δεν υπάρχει πρόθεση για κάτι. Η λυρική φωνή δεν σε αφήνει να βολευτείς. Μήπως ποίηση είναι τελικά το ξεβόλεμα;

Σμπόρνικ
Το βιβλίο “Σμπόρνικ”, η λέξη αυτή είναι ρωσική και σημαίνει “συλλογή”, περιέχει τέσσερις ποιητικές συλλογές, στις οποίες διερευνώνται θέματα τόσο της ατομικής, όσο και της συλλογικής συνείδησης.

Καζαντζάκης και Ρωσία
Οικοφοβία, διαλογικότητα, καρναβάλι
Η πρώτη πλήρης και συστηματική μελέτη για τη σχέση του Καζαντζάκη με τη Ρωσία και το ρωσικό πολιτισμό. Εξετάζει τον τρόπο πρόσληψης της Οχτωβριανής Επανάστασης, της ρωσικής ιδέας και του ρωσικού πολιτισμού από τον έλληνα συγγραφέα, μιλώντας για “σύνθεση” την ελληνική ματιά θέασης του κόσμου. Αναφέρεται στις μελέτες του, στην επικοινωνία του και στις σχέσεις του με σύγχρονούς του ρώσους συγγραφείς, φωτίζοντας πολλές κρυφές πτυχές των σχέσεων, προσκομίζοντας νέο υλικό. Ερευνά την παρουσία του έλληνα συγγραφέα στην ΕΣΣΔ, περιγράφει το πλαίσιο επικοινωνίας του με την επίσημη πολιτική και τους εκπροσώπους της, καταθέτοντας αρχειακό υλικό. Διατρέχει την ελληνική λογοτεχνία και ιδεολογία της δεκαετίας του 1920. Παράλληλα διερευνά τη ρωσική λογοτεχνία της εποχής τού Μεσοπολέμου, μιλώντας για τη δημιουργική σχέση του Καζαντζάκη με ρώσους ποιητές όπως τον Μπλοκ, τον Μπριούσοφ, τον Κλιούεφ, συγγραφείς, όπως τον Πιλνιάκ και τον Βάγκινοφ, φιλοσόφους, όπως τον Μπερντιάεφ και τον Σιμιόν Φράνκ, αλλά και την “πρόσληψή” του από τον Μπρόντσκι.
Η εργασία αναφέρεται στην οικοφοβία, μια έννοια που εισάγεται για να δηλώσει την προβληματική σχέση του ατόμου με την ισχύουσα εικόνα της πατρίδας και την προσπάθεια ανασύνταξής της. Επίσης μελετά τη θεωρία του Μ. Μπαχτίν για τη διαλογικότητα και το καρναβάλι, υποστηρίζοντας πως ο Καζαντζάκης δημιουργεί το έργο του με αυτές τις ιδέες, που έγιναν γνωστές από το ρώσο στοχαστή, προσφέροντας έτσι μια διαφορετική οπτική γωνία εξέτασης του συγγραφέα Καζαντζάκη.

Ζωή στο δρόμο
Τα διηγήματα αυτά έχουν επίκεντρο τη ζωή των άστεγων και ξεσπιτωμένων ανθρώπων της Μόσχας. Η παράξενη και σκληρή ζωή των ανθρώπων που μένουν στο δρόμο συγκινεί ή απωθεί πολλούς. Η ζωή στο δρόμο έχει τη δική της φιλοσοφία, τη δική της δύναμη και τα δικά της μυστικά. Πάνω απ’ όλα είναι μια ζωή αυτόνομη, ξεκομμένη από την ήσυχη ζωή των άλλων κατοίκων. Οι άνθρωποι ζώντας μέσα στις απρόσωπες σχέσεις των δρόμων θυμίζουν κάτι κοινό που διαθέτουμε όλοι: την ανθρωπιά και την ανάγκη για ελευθερία. Ό,τι γίνεται πια στον κόσμο, δεν μας φαίνεται πως ανήκει σε κάποιους άλλους. Πολλά συμβαίνουν τόσο μακριά και είναι σα να συμβαίνουν σε εμάς.

Σκόρπισαν οι φίλοι
Στίχοι – δώρα της πραγματικότητας, κοτσύφια που συχνάζουν στα κέντρα των πόλεων, πάνω στις πολυκατοικίες ή και στις λίγες φυλλωσιές που απέμειναν ακόμα στην πόλη και τα βλέπουμε τα πρωινά πριν φύγουμε για τη δουλειά, δεν μας αφήνουν να ζήσουμε όπως παλιά.
Η συλλογή αυτή, διαρθρωμένη από διαφορετικά ποιήματα, γράφτηκε τα τελευταία χρόνια σε μια περίοδο που ακόμα δεν συνηθίσαμε πώς να επιβιώνουμε και να ζούμε. Η ίδια η ποίηση μάς μαθαίνει μέσα στην αναστάτωση και στο χάος να διατηρούμε την εσωτερική ενότητα της ψυχής, την ανάμνηση της ανθρωπιάς μας και την αγάπη του ανθρώπου.
Άλλοτε στο ποίημα ενυπάρχει η ανάμνηση της ξενιτιάς, άλλοτε ο αποχωρισμός από κάποιο αγαπημένο πρόσωπο, συχνότατα η μετριοπάθεια του ποιητή, αλλά και η σκιαγράφηση φίλων και πολύ συχνά η πολυχρωμία των τόπων και των τοπίων, αλλά και της πατρίδας.
Η γλώσσα των ποιημάτων ακολουθεί τη διάθεση του ποιητή και αυτή δεν μπορεί παρά να είναι αληθής και ευθύς, ίσως, γιατί η αλήθεια και η ευθύτητα, ως στοιχείο γενναιότητας, πάντα θα αποτελούν στόχους για τον άνθρωπο.
Κάποια ποιήματα, τα τελευταία, ο “Ρεμβασμός”, αποτελούν μιαν ανάμνηση από την προσπάθεια του ανθρώπου να φέρει την ισότητα στη γη. Σε αυτά διακρίνεται η προσπάθεια νεαρών ανθρώπων να αγαπήσουν τον πλησίον και να προσφέρουν ζώντας σε έναν κόσμο τελείως άγνωστο και ζωηρό.

Διηγήματα
Ζωή στο δρόμο (2015)

Ποίηση
Ο χρόνος νησί (2006)
Σμπόρνικ (2012)
Σκόρπισαν οι φίλοι (2016)

Δοκίμια – Μελέτες – Ιστορία και κριτική
Ο ρόλος της γλώσσας στη γνωστική διαδικασία (1988)
Τα πειράματα ανακλήσεων ως μεθοδολογικό εργαλείο για την κατανόηση της σημασίας της λέξης (2005)
Καζαντζάκης και Ρωσία (2013)

Μεταφράσεις
Aleksandr Sergeevic Puskin, Μικρά ποιήματα (2012)

Πηγές: BIBLIONET, Εκδόσεις s@mizdat, Publibook, Πάτσης Μιχάλης

277 views