Oμηρος Πέλλας (1921-1962)

Ελληνες λογοτέχνες


Διηγήματα
Περιέχει τα διηγήματα του συγγραφέα: “Οι καρφίτσες”, “Άννα”, “Αντρέας”, “Ο Σταυρής” (σταλμένο, με το ψευδώνυμο Ο. Γλάρης, στην “Επιθεώρηση Τέχνης” για τον διαγωνισμό αντιστασιακού διηγήματος “Κορυσχάδες”), “Σταυρούλα”, “Θοδώρα” και “Ο Γερο-Λιάς”.
“Συμφωνία λυγμών” τα ονόμαζε ο ίδιος, στάλες βροχής που την ψυχή και το κορμί μουσκεύουν, θλίψη και κρύο μαζί. Πλαίσιο το χωριό και ήρωές του το μνημολόγιο της σχηματισμένης-ασχημάτιστης παιδικής ηλικίας, οι κοντινοί του απλοί άνθρωποι, που η κατάληξή τους δεν είναι τα βαθειά γηρατιά και τα καλά πλούτη. Ο χαμός πριν της ώρας τους και από συγκεκριμένες αιτίες. Τα στερνά ορθώνονται από τα τριάντα πέντε και ύστερα, μέσα στην αρρώστια και τη στέρηση. Τα γυναικεία χέρια γρήγορα χάνουν την τρυφεράδα, γίνονται αρσενικά, ροζιάζουν…
Διδακτικός και συμπάσχων στους πίνακες της κοινωνικής κριτικής του -δεν γίνεται διαφορετικά-, η αισθητική του πιέζεται αφόρητα από τους εξωτερικούς κανόνες της ζωής εκείνης, που στο κάτω-κάτω δεν έπαιζε και δεν γελούσε. Παρ’ όλα αυτά, τεχνίτης των πολλαπλών καταστάσεων, όταν η μια ιστορία εισχωρεί στην άλλη, όταν το ένα πρόσωπο ταυτίζεται με το άλλο και εκεί πάνω γεννιέται ένα τρίτο, φωνές τελικά πολλές μαζί, πολύβουη ζωή -καταραμένος ο θάνατος. Τότε μόνο οι άνθρωποί του παίρνουν τα ονόματά τους, γίνονται επώνυμοι, Άννα, Σταυρούλα, Αντρέας, Θοδώρα, όπως οι σταυροί στους τάφους, μπαίνουν πόδια-χέρια στην οριστική τους θέση, το κεφάλι, τα μαλλιά, η φωνή. Τότε η μνήμη των προσώπων αυτόματα λειτουργεί… Συμφιλιωμένος με τη ζωή, τυπικά δεν ανατρέπει τον κόσμο που βλέπει αλλά τον δέχεται στη φυσική, ελεύθερη και αξιοπρεπή συμβίωσή του.
Μάρκος Μέσκος
Μάρτιος 1978

Στάλαγκ VI C
Ημερολόγιο της ομηρίας
Δώδεκα μέρες μετά την απελευθέρωση, πέθανε ο φίλος που μαζί του πέρασα όλον εκείνον το δύσκολο καιρό μέχρι τελευταία που έφυγε από το νοσοκομείο. Εγώ έμεινα και εκεί με βρήκε η απελευθέρωση.
Όταν, λίγο αργότερα, πριν φύγουμε για το γυρισμό, βρήκα την ομάδα του, ένας, εκτελώντας την τελευταία του παραγγελία, μου παρέδωσε ένα πακέτο. Χρόνια τώρα το κρατούσε κλειστό. Φοβόμουνα να τ’ ανοίξω όπως φοβόμαστε ν’ ανοίξουμε μια πληγή.
Τώρα τελευταία η γυναίκα μου με πίεσε πολύ. Κι ένα βράδυ έξω φυσούσε δυνατά και βούιζε ο αέρας -τ’ αποφασίσαμε.
Μέσα ήταν η ταυτότητά του, ένα μετάλλινο ορθογώνιο, διάτρητο στη μέση κι απάνω τα στοιχεία του φίλου μου: Στάλαγκ VI C. Νο 114.003. Ύστερα ένα κομμάτι από κουβέρτα στενόμακρο -το θυμάμαι, τύλιγε μ’ αυτό το κεφάλι του- ένα βαρύ ξύλινο sabot, τρύπιο στη φτέρνα με ξεραμένο αίμα στο χείλος πίσω και πάνω στο χτένι κι η καρτέλα του Νοσοκομείου: Lungen T.B.C., το διάγραμμα του πυρετού του -σταματούσε στις 28 Απρίλη (του 1945) και τελευταία η ένδειξη: Mort.
Από κάτω ένα μάτσο χαρτιά. Ήταν κάτι χαρτιά μικρά, κομματάκια, γραμμένα με μολύβι.
Δυσκολοδιάβαστα από την αταξία κι από τον καιρό που πέρασε…

Όμηρος Πέλλας
Μια παρουσίαση από τον Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο
Με συγκινεί ο διηγηματογράφος Όμηρος Πέλλας: στον σύντομο και βασανισμένο βίο του (1921-1962), μόλις πρόφτασε να μας αφήσει ένα χρονικό από τη διαβίωσή του σε ένα ναζιστικό στρατόπεδο στη Γερμανία – και εφτά σύντομα διηγήματα. Κι όμως! Με αυτό, το ελάχιστο υλικό, κατάφερε να δημιουργήσει (και να μας αφήσει) ένα, άκρως προσωπικό, αφηγηματικό σύμπαν… Στο ανθολόγιο που ακολουθεί, ο παρουσιαστής θεώρησε σκόπιμο να προτάξει, στο πρώτο μέρος, τέσσερα διηγήματα, ώστε ο αναγνώστης να αντιληφθεί αμέσως το είδος και την ποιότητα της λογοτεχνικής κατάθεσης του Όμηρου Πέλλα. Στο δεύτερο μέρος ακολουθούν αποσπάσματα από το «Στάλαγκ», για να δωθεί (κατά το δυνατόν) μια ουσιαστική εικόνα του συγκλονιστικού αυτού ημερολογίου της ομηρίας.
(από τον πρόλογο του Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλου)

Μυθιστορήματα
Στάλαγκ VI C (1962)

Διηγήματα
Διηγήματα (1978)

Δοκίμια – Μελέτες – Ιστορία – Κριτική
Όμηρος Πέλλας (2004)

Συλλογικά έργα
Ανθολογία ελληνικού διηγήματος του 20ού αιώνα (2009)

Πηγές: BIBLIONET, Εκδόσεις Γαβριηλίδης, Νεφέλη, Στιγμή

78 views.