Πέτρος Μαρτινίδης

Πέτρος Μαρτινίδης

Ελληνες λογοτέχνες
Ο Πέτρος Μαρτινίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Α.Π.Θ.
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1946, με σπουδές αρχιτεκτονικής, ψυχολογίας, θεωρίας κειμένων, ιστορίας και φιλοσοφίας των επιστημών, δίδαξε στην Πολυτεχνική Σχολή για 35 χρόνια και εξακολουθεί να διδάσκει σε μεταπτυχιακά τμήματα άλλων σχολών.
Έχει γράψει πολλά άρθρα και βιβλία σχετικά με τα επιστημονικά του πεδία και 10 αστυνομικά μυθιστορήματα τα τελευταία 20 χρόνια.
Πρώτο του βιβλίο τα δοκίμια “Συνηγορία της παραλογοτεχνίας” (1982), “Οι λέξεις στην αρχιτεκτονική και την επιστημονική σκέψη” (1990), “Κόμικς, τέχνη και τεχνικές της εικονογράφησης” (1990), “Η υψηλή τέχνη της απελπισίας: γύρω από τον Ισοβίτη του Αρκά” (1992), “Μεσιτείες του ορατού: ζητήματα θεωρίας της κριτικής στην αρχιτεκτονική και την τέχνη” (1997) και “Μεταμορφώσεις του θεατρικού χώρου: τυπικές φάσεις κατά την εξέλιξη των θεάτρων στη Δύση” (1999). Η έντονη παρουσία του στο αστυνομικό μυθιστόρημα ξεκινά με την τετραλογία “Κατά συρροήν” (1998), “Σε περίπτωση πυρκαϊάς” (1999), “Παιχνίδια μνήμης” (2001) και “Δεύτερη φορά νεκρός” (2002). Ακολούθησε η τριλογία “Μοιραίοι αντίκατοπτρισμοί” (2003), “Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία” (2005) και “Ο Θεός φυλάει τους άθεους” (2006). Το 2007 κυκλοφόρησε το κείμενο του “Πώς πάνε στον “παράδεισο” του Αρκά. “Ανατρέχοντας στην ιστορία του γέλιου” και το 2011 το βιβλίο “Κριτική και ευαισθησία”. “Η εξέλιξη του κριτικού στοχασμού για την τέχνη”. Το 2000 τιμήθηκε με το Βραβείο της Ένωσης Κριτικών θεάτρου για το έργο του “Μεταμορφώσεις του θεατρικού χώρου: τυπικές φάσεις κατά την εξέλιξη των θεάτρων στη Δύση”. Έλαβε μέρος, με διηγήματα του, και στους τρεις πρώτους τόμους των Ελληνικών εγκλημάτων (2007, 2008 και 2009).
Μυθιστορήματα
Σε περίπτωση πυρκαϊάς (1999)
Παιχνίδια μνήμης (2001)
Δεύτερη φορά νεκρός (2002)
Μοιραίοι αντικατοπτρισμοί (2003)
Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία (2005)
Ο Θεός φυλάει τους άθεους (2006)
Χωρίς αποζημίωση (2011)
Σύρριζα (2014), Νεφέλη
17 ώρες (2016), Εκδόσεις Πατάκη

Νουβέλες
Κατά συρροήν (1998)

Διηγήματα
Απο άλλοθι σε άλλοθι – 13 διηγήματα (2013), Νεφέλη

Δοκίμια-Μελέτες
Η δυναμική των σημείων (1986)
Οι λέξεις στην αρχιτεκτονική και την επιστημονική σκέψη (1990)
Κόμικς, Τέχνη και τεχνικές της εικονογράφησης (1990)
Η υψηλή τέχνη της απελπισίας (1992)
Μεσιτείες του ορατού (1997)
Μεταμορφώσεις του θεατρικού χώρου (1999)
Εξι Ελληνες σκηνογράφοι στην Πράγα (2003)
Η δυναμική των σημείων (2005)
Πώς πάνε στον «παράδεισο» του Αρκά (2007)

Ερμηνεία και κριτική
Συνηγορία της παραλογοτεχνίας (1982)
Κριτική και ευαισθησία (2011)

Συλλογικά
Megacities (2000)
Οι χρήσεις της αρχαιότητας από το νέο ελληνισμό (2002)
Αστυνομικές ιστορίες (2003)
Εικόνες φυλακής (2006)
Το πορτρέτο και η κρίση της αναπαράστασης (2007)
Ελληνικά εγκλήματα (2007)
Ελληνικά εγκλήματα 2 (2008)
Το τελευταίο ταξίδι (2009)
Ελληνικά εγκλήματα 3 (2009)
Ελληνικά εγκλήματα 4 (2011)
Εν χώρω τεχνήεσσα (2011)
Αστυνομική λογοτεχνία (2015), Σχολή Μωραΐτη. Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας

Μεταφράσεις
Leon Battista Alberti, Αρχιτεκτονική θεωρία (2005)
Αρχιτεκτονική θεωρία. Από την Αναγέννηση μέχρι σήμερα (2006)
Oscar Wilde, Ο σοβαρότατος κύριος Ερνέστος (2007)

17 ώρες – Πέτρος Μαρτινίδης

17 ώρες


Πόσες λέξεις γράφει κανείς σε μία ώρα και για πόσες συνεχόμενες ώρες, ώστε να σώσει μια ζωή;
Όχι τη δική του. Κάτι σαν το πρόβλημα της Χαλιμάς.
Τι παραμύθια να επινοεί από νύχτα σε νύχτα και για πόσες νύχτες;
Αλλά εκείνη είχε να σώσει τη δική της ζωή.
Το επίτευγμα της Χαλιμάς είναι γνωστό – χίλιες και μία νύχτες. Το επίτευγμα του ήρωα σε αυτό το θρίλερ ανακοινώνεται επίσης στον τίτλο: 17 ώρες. Το ζήτημα είναι πώς δένουν μεταξύ τους τα “παραμύθια” που σκαρώνει κάθε ώρα και τι γίνεται με τη ζωή που κρίνεται από τις αντοχές και την επινοητικότητά του.
Όπως οφείλεται σε κάθε θρίλερ, το τελευταίο παραμύθι, εκείνο που συναιρεί όλα τα προηγούμενα, είναι γεμάτο ανατροπές.

Μυθιστόρημα, Εκδόσεις Πατάκη, 2016, 208 σελ.

Σύρριζα – Πέτρος Μαρτινίδης

Σύρριζα


Είναι κανόνας στα αστυνομικά μυθιστορήματα να περνάει ο ήρωας σύρριζα από τον θάνατο. Στην προσπάθεια να λύσει το γρίφο μπορεί επίσης να περάσει σύρριζα κι από την αλήθεια. Από τον θάνατο γλιτώνει πάντα, από την αλήθεια ποτέ. Την αποκαθιστά πλήρως στο τέλος. Δεν είναι δική του, άλλωστε, είναι του συγγραφέα.

Μυθιστόρημα, Νεφέλη, 2014, 182 σελ.

Από άλλοθι σε άλλοθι – Πέτρος Μαρτινίδης

Από άλλοθι10+3 αστυνομικά διηγήματα


10+3, επειδή τα τρία τελευταία διαθέτουν κοινό ήρωα -εκείνον της τριλογίας: Θεατρικοί θάνατοι. Δημοσιευμένα σε περιοδικά ή συλλογές διηγημάτων μεταξύ 2001-11, έχουν υποστεί κάποιες μετατροπές στο ύφος· πλοκή και τίτλοι έμειναν ως είχαν. Δεν παρατίθενται με χρονολογική σειρά· σε όλα, όμως, αναγνωρίζονται ίχνη επικαιρότητας (κι όπου δεν πρόκειται για την πρόσφατη οικονομική κρίση ή για την εκκόλαψή της, πρόκειται για την καταβαράθρωση των Πανεπιστημιακών).
Η αλληλουχία των δέκα πρώτων τηρεί ένα είδος συγκοπτόμενου μουσικού ρυθμού: δύο σύντομα, ένα μεγαλύτερο, ξανά και ξανά, μ’ ένα σύντομο να κλείνει τη δεκάδα. Τόπος δράσης, παντού, η Θεσσαλονίκη, ενώ ακόμη και στα πιο σύντομα τηρείται ο θεμελιώδης, κατά τον συγγραφέα, κανόνας της αστυνομικής αφήγησης: το χιούμορ και η απρόβλεπτη ανατροπή στη λύση του γρίφου.

Διηγήματα, Νεφέλη, 2013, 288 σελ.

Κατά συρροήν – Πέτρος Μαρτινίδης

Ενα τυχαίο παρατσούκλι και μια αρχαία ρήση συμβάλλουν στη λύση. Προηγουμένως, το μυστήριο έχει τεθεί από την εξαφάνιση (δολοφονία;) ενός μεταπτυχιακού σπουδαστή, το μοιραίο αυτοκινητικό ατύχημα ενός καθηγητή στη Σχολή Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. και μια διάρρηξη για τη κλοπή τριών μοντερνιστικών πινάκων απροσδιόριστης αξίας.
Πώς μπορεί να βοηθήσει στην αστυνομική έρευνα ένας αναπληρωτής καθηγητής ιστορίας της αναγεννησιακής τέχνης; Με την ικανότητά του να προσδιορίζει ακριβείς ταυτότητες από υπολείμματα μορφών σε ζωγραφικούς καμβάδες ή με το να ανασύρει ξεχασμένα περιστατικά από τον καμβά της μνήμης του;
Και τι τον κινητοποιεί στην προσφορά βοηθείας; Τα θέλγητρα μιας νεαρής υπαρχιφύλακος που εποφθαλμιά ταχεία προαγωγή, οι υποψίες ενός υπαστυνόμου που ανυπομονεί να προαχθεί σε αστυνόμο ή η διατήρηση ενός αδιατάρακτου βίου, που απαιτείται για τη δική του εξέλιξη σε τακτικό καθηγητή;
Στο περιθώριο μιας ακαδημαϊκής ατμόσφαιρας, μεταξύ ειλικρίνιαςκαι υποκρισίας, παρωνυμιών και παρανομιών, πολλαπλών προσδοκιών και περιορισμένων εκπληρώσεων, υφαίνεται, όπως σε όλα τα αστυνομικά μυθιστορήματα, κι ένα φλερτ που είναι ταυτόχρονα ένα φλερτ με την αλήθεια: με τις κατά συρροήν ανατροπές και τις επανορθώσεις της.

Σε περίπτωση πυρκαϊάς – Πέτρος Μαρτινίδης

Μια προσεκτικά σχεδιασμένη ληστεία κι ένα παράνομο αίσθημα ευοδώνονται χάρη σε αιφνίδιες αναφλέξεις.
Αλλά ο ήρωας της ιστορίας δεν δείχνεται αρκετά προσεκτικός στις οδηγίες που πρέπει να ακολουθούνται σε περίπτωση πυρκαϊάς.
Αναπόφευκτη απροσεξία αφού, μέχρι την τελευταία στιγμή, παραμένει αδιευκρίνιστο ποια περίπτωση πυρκαϊάς είναι η πιο κρίσιμη.
Η ιδιότυπη συνέχεια του πρώτου αστυνομικού μυθιστορήματος του Πέτρου Μαρτινίδη Κατά Συρροήν.

Παιχνίδια μνήμης – Πέτρος Μαρτινίδης

Ενα θύμα και τέσσερις ύποπτοι. Πέντε στο σύνολο άτομα και πέντε εκμυστηρεύσεις. Κάποιοι ψεύδονται ηθελημένα· τα ψεύδη άλλων οφείλονται εν μέρει, σε παιχνίδια μνήμης.
Καταγράφοντας τις διαδοχικές εκμυστηρεύσεις, ένας φυλακισμένος στον οποίο αρέσει να παίζει τον ντέντεκτιβ μέσα απ’ τη φυλακή, αναλαμβάνει να διερευνήσει μια περίπτωση ατυχήματος που μοιάζει με φόνο. Μεταξύ μελοδραματικών παραληρημάτων κι “εκτοπλασματικών υλοποιήσεων”, λογοτεχνικών παραπομπών και λαθραίων αρχαιολογικών ανασκαφών στην κεντρική Θεσσαλονίκη, η έρευνά του καταλήγει σε μιαν άλλη περίπτωση φόνου, που πάει να εμφανιστεί σαν ατύχημα.

Δεύτερη φορά νεκρός – Πέτρος Μαρτινίδης

Εκατό εκατομμύρια δραχμές (κοντά τριακόσιες χιλιάδες ευρώ, με τα σημερινά δεδομένα) αυτή είναι η προσφορά που δέχεται κάποιος αποφυλακιζόμενος για να διαπράξει ένα φόνο. Φόνο παρόμοιο με εκείνον που τον έστειλε φυλακή – σκοτώνοντάς τον, συμβολικά, μία πρώτη φορά.
Τα διλήμματα, οι δισταγμοί, οι τελικές του κινήσεις και μια καταιγιστική σειρά συνεπειών που περιγράφονται εδώ, εν είδει “επιστολικού” μυθιστορήματος, τον κάνουν να καταλήξει: δεύτερη φορά νεκρός. Επιστολικό και μαζί αστυνομικό μυθιστόρημα στο οποίο, για πρώτη φορά, η ίδια η συγγραφή γίνεται μέρος της πλοκής.
Επιστολικό και μαζί αστυνομικό μυθιστόρημα στο οποίο, για πρώτη φορά, η ίδια η συγγραφή γίνεται μέρος της πλοκής.
Συνέχεια κι ολοκλήρωση της τριλογίας των:
Κατά συρροήν, Σε περίπτωση πυρκαϊάς, Παιχνίδια μνήμης.

Μοιραίοι αντικατοπτρισμοί – Πέτρος Μαρτινίδης

Ο μυστηριώδης θάνατος μιας Αθηναίας ποιήτριας ακολουθείται από δυο ανεξήγητους θανάτους στους Δελφούς, στη διάρκεια ενός θεατρολογικού συμποσίου που περιλαμβάνει και διεθνείς παραστάσεις αρχαίου δράματος.
Ο αστυνομικός γρίφος βρίσκει τη λύση του στη Θεσσαλονίκη, ενώ ένας γιος λύνει παλιούς λογαριασμούς με τον πατέρα που τον είχε εγκαταλείψει προ εικοσαετίας.

Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία – Πέτρος Μαρτινίδης

Ενας “προσοντούχος” νέος της Θεσσαλονίκης πάει να γίνει συγγραφέας. Νωρίτερα είχε δοκιµάσει να κάνει τον κινηµατογραφικό παραγωγό, διασπαθίζοντας την πατρική του κληρονοµιά για χάρη κάποιας ηθοποιού. Και ως συγγραφέας κινδυνεύει να ατυχήσει όµως, όταν ο εκδοτικός οίκος που θα τον εξέδιδε γίνεται παρανάλωµα πυρκαϊάς, µε δύο νεκρούς, ένας εκ των οποίων δολοφονηµένος πριν τη φωτιά.
Το µόνο “καλό” για τον προσοντούχο νέο είναι η παράκληση της νεαρής και ωραιότατης συζύγου του εκδότη να της κάνει µαθήµατα οδήγησης κρυφά από τον σύζυγό της. Ευκαιρίες γι’αυτά τα µαθήµατα αποτελούν τα µατς της Εθνικής στο EURO 2004, όσο ο σύζυγος αφοσιώνεται στο ποδόσφαιρο, όπως όλοι, κι οι δρόµοι ερηµώνουν. Αλλά η σύζυγος του εκδότη εξοικειώνεται ταχύτερα στο βολάν απ’ ό,τι σε µια προοπτική µοιχείας. Όταν η µοιχεία φτάνει “προ των πυλών” η κυρία πανικοβάλλεται, παίρνει το αυτοκίνητο του υποψήφιου συγγραφέα και φεύγει, για να επιστρέψει έντροµη σε λίγο… Ως άπειρη οδηγός έχει προκαλέσει ατύχηµα, χτυπώντας κάποιον Ζητά, που, παρά την αφοσίωση των πάντων στο µατς του προηµιτελικού, την κυνήγησε στους έρηµους δρόµους για έλεγχο.
Προσπαθώντας να καλύψει την κυρία , να προστατεύσει τον εαυτό του και να βρει τον τρόπο να συνεχίσει τη ζωή του, ο ήρωας της ιστορίας αναγκάζεται να επιλύσει παλιότερους ή νεότερους γρίφους ελπίζοντας, την κάθε στιγµή, να γλιτώσει από αλλεπάλληλες αναποδιές…
Σε µια Θεσσαλονίκη µε µακρά παράδοση προοδευτικού Πανεπιστηµίου και παραθρησκευτικών οργανώσεων, µεγάλων ποιητών και διαβόητων τραµπούκων, αναπτύσσεται ένα θρίλερ που παρακολουθεί κατά πόδας ένα άλλο: το πασίγνωστο θρίλερ των αγώνων της Εθνικής στο ευρωπαϊκό πρωτάθληµα ποδοσφαίρου – από τις αρχές του Ιουνίου µέχρι τις 4 Ιουλίου 2004. Ωσπου η λύση του ενός να δοθεί από την κορύφωση του άλλου, µε τον πιο απλό µα και τον πιο απροσδόκητο τρόπο…

Ο Θεός φυλάει τους άθεους – Πέτρος Μαρτινίδης

Νύχτα 8ης Μαρτίου 2005 -νύχτα της “μεγάλης αγρυπνίας” για την συμφιλίωση λαού και κλήρου, μετά από μακρά περίοδο σκανδάλων- κι ένα θαύμα συντελείται στον ναό της Μητρόπολης στη Θεσσαλονίκη, ξεσηκώνοντας μιαν έκρηξη πίστης. Κάποιος που δηλώνει δημόσια ότι αμφισβητεί αν είναι “εκ Θεού” αυτό το θαύμα έρχεται αντιμέτωπος με μια σειρά περιπετειών, που τον φέρνουν επανειλημμένα στο χείλος του θανάτου. Οι αλλεπάλληλες διασώσεις του, ωστόσο, συνιστούν ένα θαύμα που δεν μπορεί να το αμφισβητήσει.
Μια αστυνομική ιστορία που, στην καλή παράδοση των αστυνομικών ιστοριών, προσφέρει κατά την εξέλιξή της τα ίδια στοιχεία σε ήρωα και αναγνώστες. Ευνοώντας τον ευγενή ανταγωνισμό για το ποιος -πρώτος- θα μαντέψει τη λύση.
Σε μια επικαιρότητα νοσηρών συζητήσεων για το “αδιάφθορο” ενός σκηνώματος, το “Ο Θεός φυλάει τους άθεους” είναι ένα διασκεδαστικό θρίλερ όσο κι ένα δροσερό παιχνίδι πάνω στη διαφθορά που σκηνοθετεί θαύματα.

Χωρίς αποζημίωση – Πέτρος Μαρτινίδης

Πέρα από το τυπικό παιχνίδι του αστυνομικού γρίφου, το μυθιστόρημα αποτελεί κι ένα οξύ σχόλιο για την πολιτική επικαιρότητα της Ελλάδας του 2011.
Οπως σε πάμπολλα αστυνομικά, υπάρχει εδώ ένα “cherchez la femme” και ο γρίφος περί κάποιους φόνους. Το ασυνήθιστο είναι ότι συναντιούνται ήρωες από διαφορετικές σειρές μυθιστορημάτων του Μαρτινίδη: ο Δημήτρης Σκούρος, από τους “Τέσσερις ακαδημαϊκούς φόνους”, και ο Αλέξης Ολμέζογλου, από την τριλογία “Θεατρικοί θάνατοι”.
Στην εβδομάδα μεταξύ 1ης και 7ης Ιουλίου 2011, σε κλίμα απειλών χρεοκοπίας ή πλατειών με “αγανακτισμένους” και με εναλλάξ αφηγήσεις από την Ελλάδα και το Παρίσι, αυτοί οι δύο ήρωες αναζητούν από διαφορετικές σκοπιές την ίδια λύση.
Το ενδιαφέρον, έτσι, δεν εντοπίζεται μόνο στο ποια είναι η λύση, μα και ποιος από τους δύο ήρωες θα την προσδιορίσει αρτιότερα.

Κριτική και ευαισθησία – Πέτρος Μαρτινίδης

Η εξέλιξη του κριτικού στοχασμού για την τέχνη
Οι όροι με τους οποίους ο Μποντλέρ χαρακτήριζε το τι φέρνει η τέχνη ήταν: “σκιρτήματα συνείδησης” και “κύματα διαύγειας”. Με τους ίδιους όρους, “soubresauts” και “ondes” (σκιρτήματα και κύματα, άλλου είδους), είχαν χαρακτηρίσει οι πρώτοι σεξολόγοι τον οργασμό. Στη μία όσο στην άλλη περίπτωση, άλλωστε, η στιγμή και η αιωνιότητα συμπίπτουν, καθώς ενσωματωνόμαστε στο µεγάλο κοσμικό Όλον.
Ανάλογη ενσωμάτωση προτείνουν επίσης οι θρησκείες και η φιλοσοφία. Αλλά, εκεί, χρειάζεται είτε πολλή ευαισθησία και καθόλου κριτική, για να εμπιστευθεί κανείς το μεταθανάτιο μέλλον του, είτε πολλή κριτική κι ελάχιστη ευαισθησία, για να μη βρεθεί από τους Στωικούς στους Βουδιστές, λ.χ., ή από τον Νίτσε στον Ντεριντά. Μόνο στην απόλαυση της σπουδαίας τέχνης (όσο και των σπουδαίων οργασμών) η σωστή δοσολογία απαιτεί, ισόρροπα, κριτική και ευαισθησία.
Στόχος του βιβλίου είναι να δείξει ότι η πρόσβαση στις απολαύσεις της τέχνης δεν προϋποθέτει να εμπιστευτούµε την ιδιοφυΐα του καλλιτέχνη, την εξέλιξη των καλλιτεχνημάτων ή τις προτιμήσεις του κοινού, μολονότι ασχολείται με κάθε μία από αυτές τις εκδοχές, μα να εμπιστευτούμε τους εαυτούς μας -την ευαισθησία μας και την κριτική μας.
Π. Μ.

Πηγές:Biblionet, Νεφέλη, Πατάκη, Ύψιλον