Στρατής Χαβιαράς


Οταν τραγουδούσαν τα δέντρα
“Οταν τραγουδούσαν τα δέντρα”, το πρώτο μυθιστόρημα που έγραψε ο Στρατής Χαβιαράς στην αγγλική γλώσσα, είναι το επικό αφήγημα ενός παιδιού που μεγαλώνει σ’ ένα παραθαλάσσιο χωριό της Eλλάδας στα χρόνια της γερμανικής κατοχής. Κανένα από τα έργα που διάβασα πρόσφατα δεν περιγράφει πιο γλαφυρά το θέμα του ηρωισμού και της αντίστασης ή τον αγώνα ενός λαού να σωθεί από το ολοκαύτωμα της δεκαετίας του 1940. O συγγραφέας έχει διαρθρώσει το έργο αυτό σε σύντομα επεισόδια. Το λυρικό ταλέντο του είναι τέτοιο, που το κάθε μικρό κεφάλαιο μπορεί να διαβαστεί σαν μια ποιητική ενότητα. Ομως τα επεισόδια διαπνέονται από μια ψυχολογική διεισδυτικότητα και ευαισθησία, καθώς καταγράφουν την ολοένα αυξανόμενη αντίσταση των χαρακτήρων, μέσα σε μια ατμόσφαιρα εξωπραγματικότητας και παράκρουσης επηρεασμένη από τη φοβερή πείνα που γνώρισε η Eλλάδα στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. – THE NEW YORK TIMES BOOK REVIEW

Τα ηρωικά χρόνια
Μια συγκλονιστική αναφορά στη φρίκη του πολέμου και ταυτόχρονα μια ιστορία ενηλικίωσης γεμάτη λυρισμό, Τα ηρωικά χρόνια του Στρατή Χαβιαρά αφηγούνται τις περιπέτειες μιας ομάδας παιδιών που περιπλανιούνται στη ρημαγμένη ύπαιθρο, την εποχή του Εμφύλιου, προσπαθώντας να επιβιώσουν. Πολύ μεγάλα για να θεωρηθούν παιδιά και πολύ μικρά για να πάνε στρατιώτες, αποφασίζουν να κινήσουν όλα μαζί για το βορρά, ελπίζοντας να περάσουν τα σύνορα και να σωθούν, αλλά καταλήγουν στα λημέρια των ανταρτών, στο Γράμμο, όπου διεξάγονται οι πιο τραγικές μάχες του πολέμου. Με οδυνηρή αμεσότητα ο Χαβιαράς διεισδύει στην καρδιά της τραγικής μοίρας μιας ολόκληρης γενιάς παιδιών που πρέπει να γνωρίσουν το θάνατο προτού καν γνωρίσουν τη ζωή. Και μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο της βάναυσης και σκληρής πραγματικότητας διαγράφεται με τρυφερότητα και χιούμορ ένα άλλο ταξίδι, η πορεία προς την εφηβεία – ένα ταξίδι γεμάτο μύθους, όνειρα και τη λαχτάρα για φιλία, περιπέτεια και αγάπη. H γραφή του Χαβιαρά είναι λιτή, άμεση και διέπεται από μια μυθική δύναμη. Τα ηρωικά χρόνια είναι ένα σκληρό, βαθύτατα συγκινητικό και όμορφο βιβλίο. – PEOPLE

Πορφυρό και μαύρο νήμα
Ο αφηγητής της ιστορίας, ο Βασίλης, περιγράφει τις περιπέτειες που έζησε στην παιδική του ηλικία, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής σ’ ένα μικρό ξερονήσι του Σαρωνικού: το ζόφο και την πείνα εκείνης της εποχής, δίπλα σε μια μακρινή συγγενή και μοναδικό του προστάτη, τη γριά θεία Μάρθα, που αναδεικνύεται εδώ σε οικουμενικό σύμβολο εγκαρτέρησης. Η θεία Μάρθα μυεί στη ζωή τον Βασίλη μέσα από τη λαϊκή αφήγηση των ιστοριών του Βασίλειου Διγενή Ακρίτα και άλλων βυζαντινών ηρώων, επιδιώκοντας συγχρόνως να ξορκίσει τα βάσανά τους. Με σπάνια ευρηματικότητα, καταφέρνει και τον κάνει ουσιαστικό μέτοχο της ιστορίας που αφηγείται.
Δυο παράλληλες ιστορίες που συμπλέκονται και συμπληρώνουν η μια την άλλη μέσα από τη διαρκή τους δράση. Μια κατάφαση στη ζωή που αναζητεί τη σωτηρία της στη δημιουργική φαντασία και στο μύθο.

Αχνα
– Μάθε, αυτά που αντικρίζεις προϋπάρχουν στα μάτια σου αλλιώς πώς θα τα αναγνωρίσεις.
– Μάθε όχι μέτρημα αλλά μέτρο και θα δεις ότι τα βάρη τα μεγέθη κι οι συχνότητες θα μάθουν κι εκείνα.
– Μάθε, χωρίς χώμα πηλός δε γίνεται κι αν γίνεται δεν ψήνεται. Χώμα χωρίς νερό… κουρνιαχτός. Μάθε, χωρίς το όνειρο πλάση δεν πλάθεται, δέντρο δεν ξεμυτίζει, κι αν ξεμυτίσει, δεν ανθίζει, ούτε καρπίζει – το έμαθα να λες.
– Κάνε λοιπόν κουράγιο ως εκεί που μπορείς και λίγο ακόμα. Αν δεν αντέξεις λίγο ακόμα, πώς θα φτάσεις ως εκεί που μπορείς.
Ποια είναι η Αχνα;
Γιατί ο ψευδώνυμος Νίκος αναζητεί την ταυτότητά του ακολουθώντας τα χνάρια της ενώ εκείνη, αλλάζοντας αμφιέσεις και ρόλους, τον ξεναγεί στα “πιο βαθιά σκάμματα”;
Μια ερωτική περιπέτεια μύησης στη ζωή και την τέχνη από τον συγγραφέα τον οποίο οι New York Times επαίνεσαν για την “επιβλητική λυρική φωνή, το αφηγηματικό ταλέντο και τη συναισθηματική απήχηση” της γραφής του.

Μυθιστορήματα
Οταν τραγουδούσαν τα δέντρα (1980)
Τα ηρωικά χρόνια (1999)
Πορφυρό και μαύρο νήμα (2007)
Αχνα (2014)

Ποιητικά
Η κυρία με την πυξίδα (1963)
Βερολίνο (1965)
Η νύχτα του ξυλοπόδαρου (1967)
Νεκροφάνεια (1972)

Συλλογικά έργα
Σύγχρονη ελληνική πεζογραφία (2002)
Αληθινές ιστορίες, Μεταίχμιο (2003)
Η απουσία του έρωτα (2011)
Αληθινές ιστορίες (2012)

Μεταφράσεις
Seamus Heaney, Το αλφάδι (1999)
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, C. P. Cavafy: The Canon (2004)
Charles Simic, Η μουσική των άστρων (2010)

Πηγές πληροφοριών: EKEBI, BIBLIONET

Επισκέψεις: 151