Λιλίκα Νάκου

H Λιλίκα Νάκου (1903-1989) κόρη του πολιτευτή της Λειβαδιάς Λουκά Νάκου, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1903. Από μικρή, όμως, έζησε στην Ελβετία καί Γαλλία καί η πρώτη γλώσσα της στάθηκε η γαλλική. Ετσι καί η πρώτη γλώσσα που εκφράστηκε λογοτεχνικά ήταν η γαλλιKή. Στο Παρίσι γνωρίστηκε με γνωστά ονόματα των γαλλικών γραμμάτων: τον Μπαρμπύς, την Κολέτ, τον Ρομαίν Ρολλάν, τον ισπανό φιλόσοφο Μιγκουέλ Ουναμούνο Κ.ά. Ο τελευταίος μάλιστα – όπως γράφει ο Μιχ. ΠεράVΘης – την έπεισε νά γυρίσει στην Ελλάδα καί να γράψει στη γλώσσα της. Από το 1931 ήρθε στην Αθήνα, εγκαταστάθηκε στην Εκάλη καί έκαμε το σπίτι της άσυλο όλων των αναξιοπαθούντων λογίων ή φίλων λογοτεχνών, Ελλήνων καί ξένων.

Γιά ένα διάστημα υπηρέτησε ως καθηγήτρια στην Κρήτη, κάτω από συνθήκες που περιγράφει στο μυθιστόρημά της Η κυρία Ντορεμί. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής έχασε τη μητέρα της από την πείνα, έπεσε σε οικονομική εξαθλίωση, σώθηκε από λιμοκτονία από τον Ερυθρό Σταυρό, ανέπτυξε δράση υπέρ των διωγμένων κομμουνιστών και εργάστηκε εθελοντικά στο νοσοκομείο παίδων της Pιζαρείου. Μετά την απελευθέρωση επισκέφτηκε ξανά την Ελβετία και ταξίδεψε στο εξωτερικό για οχτώ χρόνια περίπου. Η υγεία της γνώρισε έντονα προβλήματα ήδη πριν τη δικτατορία του Παπαδόπουλου. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της επισκεπτόταν συχνά την Ικαρία για θεραπευτικούς λόγους. Πέθανε στην Αθήνα το 1989.

Τo πεζογραφικό της έργο αποτελείται από διηγήματα, μυθιστορήματα καί βιογραφίες. Η Λιλίκα Νάκου είναι η πεζογράφος του άμεσου βιώματος, του καθημερινού περιστατικού, που έτυχε να ζήσει ή των προσώπων που γνώρισε καί αγάπησε. Τρία, κυρίως, είναι τα βασικά γνωρίσματα της πεζογραφίας της, που προσδιορίζουν καί τον αυτογραφικό τόνο του έργου της: Η έμφυτη αφηγηματική ικανότητα, που διευκολύνει την εξομολόγηση καί την έκφραση βιωμένων περιστατικών’ η γυναικεία ευαισθησία καί η συμπόνια γιά τον άνθρωπο που πάσχει, καί, τέλος, το ατημέλητο, ανεπεξέργαστο, μικροπερίοδο ύφος, που πλησιάζει την καθημερινή κουβέντα.

Σε όλα τα μυθιστορήματά της από το πρώτο της, «Η ξεπάρθενη», κι ύστερα: «Οι παραστρατημένοι», «Η Ναυσικά», «Η κυρία Ντορεμί», «Ανθρώπινα πεπρωμένα», «Γιά μιά καλύτερη ζωή», η Λιλίκα Νάκου δεν παρουσιάζει εξέλιξη, καί τα θέματά της είναι πάνω στα ίδια μοτίβα. Στο κέντρο των μυθιστορημάτων της βρίσκεται ως κύρια ηρωίδα, πάντα μιά νέα κοπέλα, πολύ ευαίσθητη καί πολύ συμπαθητική, ανάμεσα σε γονείς που τους χωρίζουν η άσυμφωνία καί η ασυνεννοησία. Στο καλύτερο μυθιστόρημά της, την «Κυρία Ντορεμί» καί στα άλλα της μυθιστορήματα, υπάρχουν λίγοι καλοί άνθρωποι, που κινούνται καί ζούν μέσα σ’ ένα σύνολο, όπου βασιλεύει η κακία, η μοχθηρία, η έλλειψη κοινωνικής αγωγής, η αδυναμία της κατανόησης του άλλου.

Σε όλα τα έργα της, «η φαντασία της – γράφει ο Μιχ. Περάνθης – είναι πλούσια καί η αφηγηματική της χάρη παρουσιάζεται άνετη. Η πρόσμιξη του τραγικού με το ευτράπελο είναι επίσης χαρακτηριστική (…). Θα βρούμε ακόμα αφέλεια, επιείκεια, ευπιστία, απλότητα, ανθρωπιά – Ιδιότητες που πηγάζουν από τον χαρακτήρα της. Δεν είναι η διανοούμενη του γραφείου, καί δεν μπορεί να πειθαρχήσει τα χαρίσματά της στις απαιτήσεις του ύφους. Είναι ο ελεύθερος σπουργίτης που μοιράζει – καί γράφοντας – αντίδωρα καλοσύνης, παραμερίζοντας τις δικές της πίκρες».

Μυθιστορήματά της μεταφράστηκαν στα γαλλικά, αγγλικά, ισπανικά καί, το χρονικό: «Η κόλαση των παιδιών», (η μοίρα των ελληνόπουλων στην Κατοχή) κυκλοφόρησε ευρύτατα στη γαλλική καί αγγλική γλώσσα. Γιά το βιβλίο της αυτό ο Πρόεδρος του Ερυθρού Σταυρού της Γενεύης, Μ.Τόμας έγραψε: «Σπάνια διαβάζει κανείς ένα έργο που δίνει τόση έντονη συγκίνηση ανθρωπιάς (…). Ενώ διαβάζοντάς το θα έπρεπε να σε γεμίζει με φρίκη, βγαίνεις εξαγνισμένος καί άνθρωπιστής …».

Το 1983 τιμήθηκε με το Α Κρατικό Βραβείο μυθιστορήματος γιά το βιβλίο της “Η ζωή της Σεμελβάις”.