Σταν Λι (1922-2018)

Αμερικανός συγγραφέας, εκδότης, αρχισυντάκτης και επίτιμος πρόεδρος της εταιρίας Marvel Comics.
 
Ο Stan Lee γεννήθηκε στη γωνία της 98ης οδού West και West End Avenue στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, στο διαμέρισμα των Ρουμανο-εβραίων μεταναστών γονέων του, της Σίλια (το γένος Σόλομον) και του Τζακ Λίμπερ, στις 28 Σεπτεμβρίου του 1922, ως Stanley Martin Lieber.
Ο πατέρας του ήταν ράφτης. Εργάστηκε μόνο σποραδικά μετά τη Μεγάλη Ύφεση, μέχρι που και η οικογένεια μετακόμισε στο Fort Washington Avenue, στο Washington Heights, στο Μανχάταν. Όταν ο Λι ήταν σχεδόν 9 ετών, γεννήθηκε ο αδελφός του, Λάρι. Είχε πει το 2006, πως ως παιδί, είχε επηρεαστεί από τα βιβλία και τις ταινίες, ιδίως εκείνες με τον Έρολ Φλυν σε ηρωικούς ρόλους. Στην εφηβεία του, η οικογένεια μετακόμισε σε ένα διαμέρισμα στο Μπρονξ. O Λι το περιέγραφε ως «ένα διαμέρισμα τρίτου ορόφου με θέα από πίσω», με τον ίδιο και τον αδελφό του να μοιράζονται ένα υπνοδωμάτιο και τους γονείς τους, να κοιμούνται σε έναν πτυσσόμενο καναπέ. Στην παιδική του ηλικία βίωσε το μεγάλο οικονομικό κραχ του 1929 και έβλεπε τους γονείς του μαζί με τον μικρότερο αδερφό του, να προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα οικονομικά. Στα νιάτα του εργάστηκε σε θέσεις μερικής απασχόλησης, όπως να γράφει νεκρολογίες για μια υπηρεσία ειδήσεων και δελτία τύπου για το Εθνικό Κέντρο Φυματίωσης. Έκανε παράδοση σάντουιτς για το φαρμακείο Jack May στα γραφεία στο Ροκφέλερ Σέντερ, εργάζεται ως κλητήρας για έναν κατασκευαστή παντελονιών, εγκαινιάζοντας στο θέατρο Rivoli στο Μπρόντγουεϊ, και πουλώντας συνδρομές στην εφημερίδα New York Herald Tribune. Αποφοίτησε απ’ το λύκειο νωρίς, σε ηλικία 16,5 ετών το 1939, και εντάχθηκε στο WPA Federal Theatre Project.
Ο Λίμπερ που αργότερα υιοθέτησε το συγγραφικό όνομα Stan Lee κατάφερε να εξασφαλίσει μια θέση στην Timely Comic ως βοηθός γραφείου. Το 1939 καταφέρνει να γίνει ενδιάμεσος εκδότης της εταιρείας. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε τον αμερικανικό στρατό δουλεύοντας ως συγγραφέας και εικονογράφος.
 
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ο προϊστάμενός του τον πιέζει να δημιουργήσει μια σειρά κόμικς για την Marvel, η οποία θα ανταγωνιζόταν την DC και το κόμικ ‘Justice League of America’. Κρατώντας σημειώσεις και επηρεαζόμενος από κλασικούς συγγραφείς όπως οι Άρθουρ Κόναν Ντόιλ (δημιουργός του Σέρλοκ Χολμς) και Τζουλς Βερν, παρευρίσκεται στα πρώτα συνέδρεια για σούπερ ήρωες με την παρότρυνση της γυναίκας του. Έτσι, συνεργαζόμενος με τον Τζακ Κίρμπι δημιουργεί τους ‘Fantastic Four’ το 1961. Σύντομα ένα κύμα νέων χαρακτήρων ξεπήδησε από την Marvel, όπως οι ‘Hulk’, ‘Spider-Man’, ‘Doctor Strange’, ‘Daredevil’ και ‘X-Men’.

Δημιούργησε ήρωες οι οποίοι έχουν έντονο το αίσθημα του ανθρωπισμού αλλά ταυτόχρονα μαστίζονται από προβλήματα του αληθινού κόσμου, όπως η μισαλλοδοξία ή η χρήση ναρκωτικών. Ο φανταστικός Σταν Λι δεν φαίνεται να εφησυχάζεται και γι’ αυτό τον λόγο δημιούργησε ποικίλα projects στο πέρασμα των χρόνων.

Το 2001 ιδρύει την εταιρεία POW! Entertainment και την επόμενη χρονιά κυκλοφορεί την αυτοβιογραφία του με τίτλο ‘Excelsior! The Amazing Life of Stan Lee’. Τα επόμενα χρόνια τιμήθηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ με το Εθνικό Μετάλλειο των Τεχνών, τη μεγαλύτερη καλλιτεχνική διάκριση της χώρας, ενώ το History Channel δημιούργησε τη σειρά ‘Stan Lee’s Superhumans’ για να τον τιμήσει για το έργο του.

Εκτός από τα κόμικς έδωσε στον κόσμο και το Ιδρυμα Σταν Λι, το οποίο ιδρύθηκε το 2010 με στόχο την καλυτέρευση της παιδείας, της εκπαίδευσης και των τεχνών. Οι αναφερόμενοι στόχοι περιλαμβάνουν την υποστήριξη προγραμμάτων και ιδεών που βελτιώνουν την πρόσβαση στου πόρους της παιδείας καθώς και την προώθηση της διαφορετικότητας, του πολιτισμού και των τεχνών.
Το 2012 έγραψε ένα εικοναγραφημένο μυθιστόρημα με τίτλο ‘Romeo and Juliet: The War’, το οποίο βρέθηκε στην λίστα best seller των New York Times.
Παρά το ‘νεαρό’ της ηλικίας του, συμμετείχε στις ταινίες των ‘παιδιών’ του πραγματοποιώντας ποικίλα cameos (σύντομες εμφανίσεις).
 
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετών στις 12 Νοεμβρίου 2018 στο Ιατρικό Κέντρο Κέδροι και Σινά του Λος Άντζελες από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου.
 
Stan Lee σε ευχαριστούμε για όλα!