Παύλος Νιρβάνας

Ο Παύλος Νιρβάνας (1866-1937) (Πέτρος Αποστολίδης το πραγματικό του όνομα) αν και δεν γεννήθηκε στη Σκόπελο, ήθελε να θεωρείτε Σκοπελίτης. O Παπαδιαμάντης τον έλεγε Πατριώτη, αφού η Σκόπελος και η Σκιάθος στέκουν δίπλα δίπλα στο γαλάζιο του Αιγαίου. Ο Παπαδιαμάντης κάποτε όταν διάβασε ένα ποίημα του τον χάϊδεψε στο κεφάλι και είπε “και τα ποιήματα μαθήματα είναι”.

Γεννήθηκε στη Μαριαννούπολη της Ρωσίας το 1866 απο πατέρα Σκοπελίτη και μητέρα Χιώτισσα. Απο τα μικρά του χρόνια έζησε στον Πειραιά. Εκεί πήγε σχολείο και έμαθε τα πρώτα γράμματα. Το 1888 τελείωσε την Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών και αργότερα το 1890 μπήκε στην υπηρεσία του Βασιλικού Ναυτικού ώς ανθυπίατρος και όταν αποστρατεύτηκε ύστερα από πολύχρονη υπηρεσία ήταν γενικός αρχίατρος.

Η υπηρεσία του, ως το 1920, δεν τον εμπόδισε να αναπτύξει παράλληλα μιά πληθωρική λογοτεχνική δραστηριότητα, να συμμετέχει στην πνευματική κίνηση και να συνεργάζεται με πολλά έντυπα, ενώ ο ίδιος εξέδιδε αρκετά περιοδικά.

Ασχολήθηκε με όλα τα είδη του λόγου, γράφοντας ποιήματα, διηγήματα, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, δοκίμια και μεταφράσεις. Εγραψε επίσης, σοβαρές και αξιόλογες μελέτες στην επιστήμη του. Πολλές φορές η δράση του πήρε τη μορφή της φιλανθρωπίας αφού δώρισε την επίβλεψη του στην αρρώστια και τον πόνο.

Για πολύ καιρό ο μέχρι τότε γνωστός στο πολύ κόσμο Πέτρος Κ. Αποστολίδης και αργότερα Παύλος Νιρβάνας, είναι γνωστός σάν “καπετάνιος” ή “γιατρός”.

Η παρουσίασή του στα γράμματα θα γίνει το 1881 με δείγμα ποιητικής γραφής. Η πεζογραφική του παραγωγή, όμως θα εγκαινιαστεί αργότερα το 1894. Η σύντομη ποιητική θητεία του στην παρνασσιακή ποιητική δεν απέδωσε άξια λόγου αποτελέσματα. Ο’τι απομένει από αυτήν είναι η γλωσσική επάρκεια που καταδεικνύεται και κάποια στιχουργική δεξιότητα. Η κύρια προσφορά του πρέπει να εντοπιστεί στο πεζογραφικό του έργο.
Ο Παύλος Νιρβάνας ξεκίνησε από γνήσια ηθογραφικά διηγήματα, με κύριο όπλο την γλωσσική του δεξιότητα και την οικονομία της αφήγησης. Αργότερα στρέφεται στο “αστικό” μυθιστόρημα. Τόσο το Αγριολούλουδο όσο και το Εγκλημα του Ψυχικού κινούνται στον αστικό αθηναϊκό κόσμο, συνδυάζοντας το πρώτο μια ηθογραφική παρουσία του επαρχιωτικού στοιχείου, με κοινωνικές αιχμές το δεύτερο. Αμφότερα, όμως, στέκονται με κριτική ματιά στις προαπαιτούμενες συμβάσεις της ζωής στην αναπτυσσόμενη πόλη.
Περισσότερο γνωστός έγινε με τα χρονογραφήματά του, που διακρίνονται γιά του χιούμορ τους και τις ανθρώπινες προεκτάσεις τους. Αρχισε να τα δημοσιεύει από το 1908 στην εφημερίδα Εστία. Το ψευδώνυμο Παύλος Νιρβάνας πρωτοχρησιμοποίησε στην εφημερίδα Αστυ.

Η γλώσσα των πρώτων του κειμένων είναι η καθαρεύουσα, αργότερα όμως χρησιμοποίησε καθαρή δημοτική γλώσσα με σαφήνεια και ζωηρή έκφραση. Το ύφος του είναι προσωπικό και πρωτότυπο. Το γράψιμό του είναι ευχάριστο, χαριτωμένο και αποκαλύπτει ένα πνεύμα που, παρ’ όλη την αίσθηση του μέτρου και τη συγκράτησή του, δεν είναι κλειστό και ανεπίδεκτο σε αλλαγές τολμηρές και ουσιαστικές

Στα 1928 εκλέχτηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Τιμήθηκε με το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων.

Ο Παύλος Νιρβάνας πέρασε όλη του τη ζωή με μιά πένα στο χέρι και αυτή ήταν η συντροφιά του και η παρηγοριά του μέχρι που πέθανε στις 28 Νοεμβρίου του 1937 στην Αθήνα, στο σπίτι του στο Μαρούσι.